১৫. ককণ্টকৱগ্গো
[১৪১] ১. গোধাজাতকৱণ্ণনা
ন পাপজনসংসেৱীতি ইদং সত্থা ৱেড়ুৱনে ৱিহৰন্তো একং ৱিপক্খসেৱিং ভিক্খুং আৰব্ভ কথেসি. পচ্চুপ্পন্নৱত্থু মহিড়ামুখজাতকে কথিতসদিসমেৱ.
অতীতে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তে ৰজ্জং কাৰেন্তে বোধিসত্তো গোধাযোনিযং পটিসন্ধিং গণ্হি. সো ৱযপ্পত্তো নদীতীৰে মহাবিলে অনেকগোধাসতপৰিৱাৰো ৱাসং কপ্পেসি. তস্স পুত্তো গোধাপিল্লকো একেন ককণ্টকেন সদ্ধিং সন্থৱং কত্ৱা তেন সদ্ধিং সম্মোদমানো ৱিহৰন্তো ‘‘ককণ্টকং পৰিস্সজিস্সামী’’তি অৱত্থৰতি. তস্স তেন সদ্ধিং ৱিস্সাসং গোধাৰাজস্স আৰোচেসুং. গোধাৰাজা পুত্তং পক্কোসাপেত্ৱা ‘‘তাত, ত্ৱং অট্ঠানে ৱিস্সাসং কৰোসি, ককণ্টকা নাম নীচজাতিকা, তেহি সদ্ধিং ৱিস্সাসো ন কত্তব্বো. সচে ত্ৱং তেন সদ্ধিং ৱিস্সাসং কৰিস্সসি, তং ককণ্টকং নিস্সায সব্বম্পেতং গোধাকুলং ৱিনাসং পাপুণিস্সতি, ইতো পট্ঠায এতেন সদ্ধিং ৱিস্সাসং মা অকাসী’’তি আহ. সো কৰোতিযেৱ. বোধিসত্তো পুনপ্পুনং কথেন্তোপি তস্স তেন সদ্ধিং ৱিস্সাসং ৱাৰেতুং অসক্কোন্তো ‘‘অৱস্সং অম্হাকং এতং ককণ্টকং নিস্সায ভযং উপ্পজ্জিস্সতি, তস্মিং উপ্পন্নে পলাযনমগ্গং সম্পাদেতুং ৱট্টতী’’তি একেন পস্সেন ৱাতবিলং কাৰাপেসি.
পুত্তোপিস্স অনুক্কমেন মহাসৰীৰো অহোসি, ককণ্টকো পন পুৰিমপ্পমাণোযেৱ. ইতৰো ‘‘ককণ্টকং পৰিস্সজিস্সামী’’তি অন্তৰন্তৰা অৱত্থৰতিযেৱ, ককণ্টকস্স পব্বতকূটেন অৱত্থৰণকালো ৱিয হোতি. সো কিলমন্তো চিন্তেসি ‘‘সচে অযং অঞ্ঞানি কতিপযানি দিৱসানি মং এৱং পৰিস্সজিস্সতি, জীৱিতং মে নত্থি, একেন লুদ্দকেন সদ্ধিং একতো হুত্ৱা ইমং গোধাকুলং ৱিনাসেস্সামী’’তি. অথেকদিৱসং নিদাঘসমযে মেঘে ৱুট্ঠে ৱম্মিকমক্খিকা উট্ঠহিংসু, ততো ততো গোধা নিক্খমিত্ৱা মক্খিকাযো খাদন্তি. একো গোধালুদ্দকো গোধাবিলং ভিন্দনত্থায কুদ্দালং গহেত্ৱা সুনখেহি সদ্ধিং অৰঞ্ঞং পাৱিসি. ককণ্টকো তং দিস্ৱা ‘‘অজ্জ অত্তনো মনোৰথং পূৰেস্সামী’’তি তং উপসঙ্কমিত্ৱা অৱিদূৰে নিপজ্জিত্ৱা ‘‘ভো পুৰিস, কস্মা অৰঞ্ঞে ৱিচৰসী’’তি পুচ্ছি. সো ‘‘গোধানং অত্থাযা’’তি আহ. ‘‘অহং অনেকসতানং গোধানং আসযং জানামি, অগ্গিঞ্চ পলালঞ্চ আদায এহী’’তি তং তত্থ নেত্ৱা ‘‘ইমস্মিং ঠানে পলালং পক্খিপিত্ৱা অগ্গিং দত্ৱা ধূমং কত্ৱা সমন্তা সুনখে ঠপেত্ৱা সযং মহামুগ্গৰং গহেত্ৱা নিক্খন্তা নিক্খন্তা গোধা পহৰিত্ৱা মাৰেত্ৱা ৰাসিং কত্ৱা যাহী’’তি এৱঞ্চ পন ৱত্ৱা ‘‘অজ্জ পচ্চামিত্তস্স পিট্ঠিং পস্সিস্সামী’’তি একস্মিং ঠানে সীসং উক্খিপিত্ৱা নিপজ্জি. লুদ্দকোপি পলালধূমং অকাসি, ধূমো বিলং পাৱিসি, গোধা ধূমন্ধা মৰণভযতজ্জিতা নিক্খমিত্ৱা পলাযিতুং আৰদ্ধা. লুদ্দকো নিক্খন্তং নিক্খন্তং পহৰিত্ৱা মাৰেসি, তস্স হত্থতো মুত্তা সুনখা গণ্হিংসু. গোধানং মহাৱিনাসো উপ্পজ্জি.
বোধিসত্তো ‘‘ককণ্টকং নিস্সায ভযং উপ্পন্ন’’ন্তি ঞত্ৱা ‘‘পাপপুৰিসসংসগ্গো নাম ন কত্তব্বো, পাপে নিস্সায হিতসুখং নাম নত্থি, একস্স পাপককণ্টকস্স ৱসেন এত্তকানং গোধানং ৱিনাসো জাতো’’তি ৱাতবিলেন পলাযন্তো ইমং গাথমাহ –
১৪১. ‘‘ন পাপজনসংসেৱী, অচ্চন্তসুখমেধতি;
গোধাকুলং ককণ্টাৱ, কলিং পাপেতি অত্তান’’ন্তি.
তত্ৰাযং সঙ্খেপত্থো – পাপজনসংসেৱী পুগ্গলো অচ্চন্তসুখং একন্তসুখং নিৰন্তৰসুখং নাম ন এধতি ন ৱিন্দতি ন পটিলভতি. যথা কিং? গোধাকুলং ককণ্টাৱ. যথা ককণ্টকতো গোধাকুলং সুখং ন লভতি, এৱং পাপজনসংসেৱী পুগ্গলো সুখং ন লভতি. পাপজনং পন সেৱন্তো একন্তেনেৱ কলিং পাপেতি অত্তানং, কলি ৱুচ্চতি ৱিনাসো, একন্তেনেৱ পাপসেৱী অত্তানঞ্চ অঞ্ঞে চ অত্তনা সদ্ধিং ৱসন্তে ৱিনাসং পাপেতি. পাড়িযং পন ‘‘ফলং পাপেয্যা’’তি লিখন্তি. তং ব্যঞ্জনং অট্ঠকথাযং নত্থি, অত্থোপিস্স ন যুজ্জতি. তস্মা যথাৱুত্তমেৱ গহেতব্বং.
সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা ককণ্টকো দেৱদত্তো অহোসি, বোধিসত্তস্স পুত্তো অনোৱাদকো গোধাপিল্লকো ৱিপক্খসেৱী ভিক্খু, গোধাৰাজা পন অহমেৱ অহোসি’’ন্তি.
গোধাজাতকৱণ্ণনা পঠমা.
[১৪২] ২. সিঙ্গালজাতকৱণ্ণনা
এতঞ্হি তে দুৰাজানন্তি ইদং সত্থা ৱেড়ুৱনে ৱিহৰন্তো দেৱদত্তস্স ৱধায পৰিসক্কনং আৰব্ভ কথেসি. ধম্মসভাযঞ্হি ভিক্খূনং কথং সুত্ৱা সত্থা ‘‘ন, ভিক্খৱে, দেৱদত্তো ইদানেৱ ময্হং ৱধায পৰিসক্কতি, পুব্বেপি পৰিসক্কিযেৱ, ন চ মং মাৰেতুং অসক্খি, সযমেৱ পন কিলন্তো’’তি ৱত্ৱা অতীতং আহৰি.
অতীতে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তে ৰজ্জং কাৰেন্তে বোধিসত্তো সিঙ্গালযোনিযং নিব্বত্তিত্ৱা সিঙ্গালৰাজা হুত্ৱা সিঙ্গালগণপৰিৱুতো সুসানৱনে ৱিহাসি. তেন সমযেন ৰাজগহে উস্সৱো অহোসি, যেভুয্যেন মনুস্সা সুৰং পিৱন্তি, সুৰাছণোযেৱ কিৰেসো. অথেত্থ সম্বহুলা ধুত্তা বহুং সুৰঞ্চ মংসঞ্চ আহৰাপেত্ৱা মণ্ডিতপসাধিতা গাযিত্ৱা গাযিত্ৱা সুৰঞ্চ পিৱন্তি, মংসঞ্চ খাদন্তি. তেসং পঠমযামাৱসানে মংসং খীযি, সুৰা পন বহুকাৱ. অথেকো ধুত্তো ‘‘মংসখণ্ডং দেহী’’তি আহ. ‘‘মংসং খীণ’’ন্তি চ ৱুত্তে ‘‘মযি ঠিতে মংসক্খযো নাম নত্থী’’তি ৱত্ৱা ‘‘আমকসুসানে মতমনুস্সমংসং খাদনত্থায আগতে সিঙ্গালে মাৰেত্ৱা মংসং আহৰিস্সামী’’তি মুগ্গৰং গহেত্ৱা নিদ্ধমনমগ্গেন নগৰা নিক্খমিত্ৱা সুসানং গন্ত্ৱা মুগ্গৰং গহেত্ৱা মতকো ৱিয উত্তানো নিপজ্জি. তস্মিং খণে বোধিসত্তো সিঙ্গালগণপৰিৱুতো তত্থ গতো তং দিস্ৱা ‘‘নাযং মতকো’’তি ঞত্ৱাপি ‘‘সুট্ঠুতৰং উপপৰিক্খিস্সামী’’তি তস্স অধোৱাতেন গন্ত্ৱা সৰীৰগন্ধং ঘাযিত্ৱা তথতোৱস্স অমতকভাৱং ঞত্ৱা ‘‘লজ্জাপেত্ৱা নং উয্যোজেস্সামী’’তি গন্ত্ৱা মুগ্গৰকোটিযং ডংসিত্ৱা আকড্ঢি, ধুত্তো মুগ্গৰং ন ৱিস্সজি, উপসঙ্কমন্তম্পি ন ওলোকেন্তো নং গাড়্হতৰং অগ্গহেসি. বোধিসত্তো পটিক্কমিত্ৱা ‘‘ভো পুৰিস, সচে ত্ৱং মতকো ভৱেয্যাসি, ন মযি মুগ্গৰং আকড্ঢন্তে গাড়্হতৰং গণ্হেয্যাসি, ইমিনা কাৰণেন তৱ মতকভাৱো ৱা অমতকভাৱো ৱা দুজ্জানো’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –
১৪২. ‘‘এতঞ্হি তে দুৰাজানং, যং সেসি মতসাযিকং;
যস্স তে কড্ঢমানস্স, হত্থা দণ্ডো ন মুচ্চতী’’তি.
তত্থ এতঞ্হি তে দুৰাজানন্তি এতং কাৰণং তৱ দুৱিঞ্ঞেয্যং. যং সেসি মতসাযিকন্তি যেন কাৰণেন ত্ৱং মতসাযিকং সেসি, মতকো ৱিয হুত্ৱা সযসি. যস্স তে কড্ঢমানস্সাতি যস্স তৱ দণ্ডকোটিযং গহেত্ৱা কড্ঢিযমানস্স হত্থতো দণ্ডো ন মুচ্চতি, সো ত্ৱং তথতো মতকো নাম ন হোসীতি.
এৱং ৱুত্তে সো ধুত্তো ‘‘অযং মম অমতকভাৱং জানাতী’’তি উট্ঠায দণ্ডং খিপি, দণ্ডো ৱিৰজ্ঝি. ধুত্তো ‘‘গচ্ছ, ৱিৰদ্ধো দানিসি মযা’’তি আহ. বোধিসত্তো নিৱত্তিত্ৱা ‘‘ভো পুৰিস, মং ৱিৰজ্ঝন্তোপি ত্ৱং অট্ঠ মহানিৰযে সোড়স চ উস্সদনিৰযে অৱিৰদ্ধোযেৱা’’তি ৱত্ৱা পক্কামি. ধুত্তো কিঞ্চি অলভিত্ৱা সুসানা নিক্খমিত্ৱা পৰিখাযং ন্হাযিত্ৱা আগতমগ্গেনেৱ নগৰং পাৱিসি.
সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা ধুত্তো দেৱদত্তো অহোসি, সিঙ্গালৰাজা পন অহমেৱ অহোসি’’ন্তি.
সিঙ্গালজাতকৱণ্ণনা দুতিযা.
[১৪৩] ৩. ৱিৰোচজাতকৱণ্ণনা
লসী চ তে নিপ্ফলিতাতি ইদং সত্থা ৱেড়ুৱনে ৱিহৰন্তো দেৱদত্তস্স গযাসীসে সুগতালযস্স দস্সিতভাৱং আৰব্ভ কথেসি. দেৱদত্তো হি পৰিহীনজ্ঝানো লাভসক্কাৰপৰিহীনো ‘‘অত্থেকো উপাযো’’তি চিন্তেত্ৱা সত্থাৰং পঞ্চ ৱত্থূনি যাচিত্ৱা অলভমানো দ্ৱিন্নং অগ্গসাৱকানং সদ্ধিৱিহাৰিকে অধুনা পব্বজিতে ধম্মৱিনযম্হি অকোৱিদে পঞ্চসতে ভিক্খূ গহেত্ৱা গযাসীসং গন্ত্ৱা সঙ্ঘং ভিন্দিত্ৱা একসীমাযং আৱেণিকং সঙ্ঘকম্মং অকাসি. সত্থা তেসং ভিক্খূনং ঞাণপৰিপাককালং ঞত্ৱা দ্ৱে অগ্গসাৱকে পেসেসি. তে দিস্ৱা দেৱদত্তো তুট্ঠমানসো ৰত্তিং ধম্মং দেসযমানো ‘‘বুদ্ধলীলং কৰিস্সামী’’তি সুগতালযং দস্সেন্তো ‘‘ৱিগতথিনমিদ্ধো খো, আৱুসো সাৰিপুত্ত, ভিক্খুসঙ্ঘো, পটিভাতু তং ভিক্খূনং ধম্মীকথা, পিট্ঠি মে আগিলাযতি, তমহং আযমিস্সামী’’তি ৱত্ৱা নিদ্দং উপগতো. দ্ৱে অগ্গসাৱকা তেসং ভিক্খূনং ধম্মং দেসেত্ৱা মগ্গফলেহি পবোধেত্ৱা সব্বে আদায ৱেড়ুৱনমেৱ পচ্চাগমিংসু.
কোকালিকো ৱিহাৰং তুচ্ছং দিস্ৱা দেৱদত্তস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা ‘‘আৱুসো দেৱদত্ত, পৰিসং তে ভিন্দিত্ৱা দ্ৱে অগ্গসাৱকা ৱিহাৰং তুচ্ছং কত্ৱা গতা, ত্ৱং পন নিদ্দাযসিযেৱা’’তি ৱত্ৱা উত্তৰাসঙ্গমস্স অপনেত্ৱা ভিত্তিযং পিট্ঠিকণ্টকং ফুসন্তো ৱিয পণ্হিযা নং হদযে পহৰি. তাৱদেৱস্স মুখতো লোহিতং উগ্গঞ্ছি. সো ততো পট্ঠায গিলানো অহোসি. সত্থা থেৰং পুচ্ছি ‘‘সাৰিপুত্ত, তুম্হাকং গতকালে দেৱদত্তো কিং অকাসী’’তি? ভন্তে, দেৱদত্তো অম্হে দিস্ৱা ‘‘বুদ্ধলীলং কৰিস্সামী’’তি সুগতালযং দস্সেত্ৱা মহাৱিনাসং পত্তোতি. সত্থা ‘‘ন খো সাৰিপুত্ত, দেৱদত্তো ইদানেৱ মম অনুকৰোন্তো ৱিনাসং পত্তো, পুব্বেপি পত্তোযেৱা’’তি ৱত্ৱা থেৰেন যাচিতো অতীতং আহৰি.
অতীতে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তে ৰজ্জং কাৰেন্তে বোধিসত্তো কেসৰসীহো হুত্ৱা হিমৱন্তপ্পদেসে কঞ্চনগুহাযং ৱাসং কপ্পেসি. সো একদিৱসং কঞ্চনগুহায নিক্খমিত্ৱা ৱিজম্ভিত্ৱা চতুদ্দিসং ওলোকেত্ৱা সীহনাদং নদিত্ৱা গোচৰায পক্কন্তো মহামহিংসং ৱধিত্ৱা ৱৰমংসং খাদিত্ৱা একং সৰং ওতৰিত্ৱা মণিৱণ্ণস্স উদকস্স কুচ্ছিং পূৰেত্ৱা গুহং সন্ধায পাযাসি. অথেকো সিঙ্গালো গোচৰপ্পসুতো সহসাৱ সীহং দিস্ৱা পলাযিতুং অসক্কোন্তো সীহস্স পুৰতো পাদেসু পতিত্ৱা নিপজ্জি. ‘‘কিং, জম্বুকা’’তি চ ৱুত্তে ‘‘অহং তে, সামি, পাদে উপট্ঠাতুকামো’’তি আহ. সীহো ‘‘সাধু এহি, মং উপট্ঠহ, ৱৰমংসানি তং খাদাপেস্সামী’’তি ৱত্ৱা সিঙ্গালং আদায কঞ্চনগুহং অগমাসি. সিঙ্গালো ততো পট্ঠায সীহৱিঘাসং খাদতি. সো কতিপাহচ্চযেনেৱ থূলসৰীৰো অহোসি.
অথ নং একদিৱসং গুহায নিপন্নকোৱ সীহো আহ ‘‘গচ্ছ জম্বুক, পব্বতসিখৰে ঠত্ৱা পব্বতপাদে সঞ্চৰন্তেসু হত্থিঅস্সমহিংসাদীসু যস্স মংসং খাদিতুকামোসি, তং ওলোকেত্ৱা আগন্ত্ৱা ‘অসুকমংসং খাদিতুকামোম্হী’তি ৱত্ৱা মং ৱন্দিত্ৱা ‘ৱিৰোচ, সামী’তি ৱদাহি, অহং তং ৱধিত্ৱা মধুৰমংসং খাদিত্ৱা তুয্হম্পি দস্সামী’’তি. সিঙ্গালো পব্বতসিখৰং অভিৰুহিত্ৱা নানপ্পকাৰে মিগে ওলোকেত্ৱা যস্সেৱ মংসং খাদিতুকামো হোতি, কঞ্চনগুহং পৱিসিত্ৱা তমেৱ সীহস্স আৰোচেত্ৱা পাদেসু পতিত্ৱা ‘‘ৱিৰোচ, সামী’’তি ৱদতি. সীহো ৱেগেন পক্খন্দিত্ৱা সচেপি মত্তৱৰৱাৰণো হোতি, তত্থেৱ নং জীৱিতক্খযং পাপেত্ৱা সযম্পি ৱৰমংসং খাদতি, সিঙ্গালস্সপি দেতি. সিঙ্গালো কুচ্ছিপূৰং মংসং খাদিত্ৱা গুহং পৱিসিত্ৱা নিদ্দাযতি. সো গচ্ছন্তে গচ্ছন্তে কালে মানং ৱড্ঢেসি ‘‘অহম্পি চতুপ্পদোৱ, কিংকাৰণা দিৱসে দিৱসে পৰেহি পোসিযমানো ৱিহৰামি, ইতো পট্ঠায অহম্পি হত্থিআদযো হনিত্ৱা মংসং খাদিস্সামি, সীহোপি মিগৰাজা ‘ৱিৰোচ, সামী’তি ৱুত্তমেৱ পদং নিস্সায ৱৰৱাৰণে ৱধেতি, অহম্পি সীহেন ‘ৱিৰোচ, জম্বুকা’তি মং ৱদাপেত্ৱা একং ৱৰৱাৰণং ৱধিত্ৱা মংসং খাদিস্সামী’’তি.
সো সীহং উপসঙ্কমিত্ৱা এতদৱোচ ‘‘সামি, মযা দীঘৰত্তং তুম্হেহি ৱধিতৱৰৱাৰণানং মংসং খাদিতং, অহম্পি একং ৱৰৱাৰণং মাৰেত্ৱা মংসং খাদিতুকামো, তস্মা তুম্হেহি নিপন্নট্ঠানে কঞ্চনগুহাযং নিপজ্জিস্সামি, তুম্হে পব্বতপাদে ৱিচৰন্তং ৱৰৱাৰণং ওলোকেত্ৱা মম সন্তিকং আগন্ত্ৱা ‘ৱিৰোচ, জম্বুকা’তি ৱদেথ, এত্তকমত্তস্মিং মচ্ছেৰং মা কৰিত্থা’’তি. অথ নং সীহো আহ ‘‘ন, ত্ৱং জম্বুক, ৱাৰণে ৱধিতুং সমত্থে সীহকুলে উপ্পন্নো, ৱাৰণং ৱধিত্ৱা মংসং খাদনসমত্থো সিঙ্গালো নাম লোকে নত্থি, মা তে এতং ৰুচ্চি, মযা ৱধিতৱৰৱাৰণানঞ্ঞেৱ মংসং খাদিত্ৱা ৱসা’’তি. সো এৱং ৱুত্তেপি ৱিৰমিতুং ন ইচ্ছি, পুনপ্পুনং যাচিযেৱ. সীহো তং ৱাৰেতুং অসক্কোন্তো সম্পটিচ্ছিত্ৱা ‘‘তেন হি মম ৱসনট্ঠানং পৱিসিত্ৱা নিপজ্জা’’তি জম্বুকং কঞ্চনগুহাযং নিপজ্জাপেত্ৱা সযং পব্বতপাদে মত্তৱৰৱাৰণং ওলোকেত্ৱা গুহাদ্ৱাৰং গন্ত্ৱা ‘‘ৱিৰোচ, জম্বুকা’’তি আহ. সিঙ্গালো কঞ্চনগুহায নিক্খমিত্ৱা ৱিজম্ভিত্ৱা চতুদ্দিসং ওলোকেত্ৱা তিক্খত্তুং ৱস্সিত্ৱা ‘‘মত্তৱৰৱাৰণস্স কুম্ভে পতিস্সামী’’তি পক্খন্দিত্ৱা ৱিৰজ্ঝিত্ৱা পাদমূলে পতি. ৱাৰণো দক্খিণপাদং উক্খিপিত্ৱা তস্স সীসং অক্কমি, সীসট্ঠীনি চুণ্ণৱিচুণ্ণানি অহেসুং. অথস্স সৰীৰং ৱাৰণো পাদেন সঙ্ঘৰিত্ৱা ৰাসিং কত্ৱা উপৰি লণ্ডং পাতেত্ৱা কোঞ্চনাদং নদন্তো অৰঞ্ঞং পাৱিসি.
বোধিসত্তো ইমং পৱত্তিং দিস্ৱা ‘‘ইদানি ৱিৰোচ, জম্বুকা’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –
১৪৩. ‘‘লসী চ তে নিপ্ফলিতা, মত্থকো চ পদালিতো;
সব্বা তে ফাসুকা ভগ্গা, অজ্জ খো ত্ৱং ৱিৰোচসী’’তি.
তত্থ লসীতি মত্থলুঙ্গং. নিপ্ফলিতাতি নিক্খন্তা. এৱং বোধিসত্তো ইমং গাথং ৱত্ৱা যাৱতাযুকং ঠত্ৱা যথাকম্মং গতো.
সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা সিঙ্গালো দেৱদত্তো অহোসি, সীহো পন অহমেৱ অহোসি’’ন্তি.
ৱিৰোচজাতকৱণ্ণনা ততিযা.
[১৪৪] ৪. নঙ্গুট্ঠজাতকৱণ্ণনা
বহুম্পেতং অসব্ভি জাতৱেদাতি ইদং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো আজীৱকানং মিচ্ছাতপং আৰব্ভ কথেসি. তদা কিৰ আজীৱকা জেতৱনপিট্ঠিযং নানপ্পকাৰং মিচ্ছাতপং চৰন্তি. সম্বহুলা ভিক্খূ তেসং উক্কুটিকপ্পধানৱগ্গুলিৱতকণ্টকাপস্সযপঞ্চাতপতপনাদিভেদং মিচ্ছাতপং দিস্ৱা ভগৱন্তং পুচ্ছিংসু ‘‘অত্থি নু খো, ভন্তে, ইমং মিচ্ছাতপং নিস্সায কুসলং ৱা ৱুড্ঢি ৱা’’তি. সত্থা ‘‘ন, ভিক্খৱে, এৱৰূপং মিচ্ছাতপং নিস্সায কুসলং ৱা ৱুড্ঢি ৱা অত্থি, পুব্বে পণ্ডিতা ‘এৱৰূপং তপং নিস্সায কুসলং ৱা ৱুড্ঢি ৱা ভৱিস্সতী’তি সঞ্ঞায জাতগ্গিং গহেত্ৱা অৰঞ্ঞং পৱিসিত্ৱা অগ্গিজুহনাদিৱসেন কিঞ্চি ৱুড্ঢিং অপস্সন্তা অগ্গিং উদকেন নিব্বাপেত্ৱা কসিণপৰিকম্মং কত্ৱা অভিঞ্ঞা চ সমাপত্তিযো চ নিব্বত্তেত্ৱা ব্ৰহ্মলোকপৰাযণা অহেসু’’ন্তি ৱত্ৱা অতীতং আহৰি.
অতীতে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তে ৰজ্জং কাৰেন্তে বোধিসত্তো উদিচ্চব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তি. তস্স জাতদিৱসে মাতাপিতৰো জাতগ্গিং গহেত্ৱা ঠপেসুং. অথ নং সোড়সৱস্সকালে এতদৱোচুং ‘‘মযং তে, পুত্ত, জাতদিৱসে অগ্গিং গণ্হিম্হ. সচেসি অগাৰং অজ্ঝাৱসিতুকামো, তযো ৱেদে উগ্গণ্হ. অথ ব্ৰহ্মলোকং গন্তুকামো, অগ্গিং গহেত্ৱা অৰঞ্ঞং পৱিসিত্ৱা অগ্গিং পৰিচৰন্তো মহাব্ৰহ্মানং আৰাধেত্ৱা ব্ৰহ্মলোকপৰাযণো হোহী’’তি. সো ‘‘ন ময্হং অগাৰেন অত্থো’’তি অগ্গিং গহেত্ৱা অৰঞ্ঞং পৱিসিত্ৱা অস্সমপদং মাপেত্ৱা অগ্গিং পৰিচৰন্তো অৰঞ্ঞে ৱিহাসি. সো একদিৱসং পচ্চন্তগামকে গোদক্খিণং লভিত্ৱা তং গোণং অস্সমপদং নেত্ৱা চিন্তেসি ‘‘অগ্গিভগৱন্তং গোমংসং খাদাপেস্সামী’’তি. অথস্স এতদহোসি ‘‘ইধ লোণং নত্থি, অগ্গিভগৱা অলোণং খাদিতুং ন সক্খিস্সতি, গামতো লোণং আহৰিত্ৱা অগ্গিভগৱন্তং সলোণকং খাদাপেস্সামী’’তি. সো তং তত্থেৱ বন্ধিত্ৱা লোণত্থায গামকং অগমাসি. তস্মিং গতে সম্বহুলা লুদ্দকা তং ঠানং আগতা. গোণং দিস্ৱা ৱধিত্ৱা মংসং পচিত্ৱা খাদিত্ৱা নঙ্গুট্ঠঞ্চ জঙ্ঘঞ্চ চম্মঞ্চ তত্থেৱ ছড্ডেত্ৱা অৱসেসমংসং আদায অগমংসু.
ব্ৰাহ্মণো আগন্ত্ৱা নঙ্গুট্ঠাদিমত্তমেৱ দিস্ৱা চিন্তেসি ‘‘অযং অগ্গিভগৱা অত্তনো সন্তকম্পি ৰক্খিতুং ন সক্কোতি, মং পন কদা ৰক্খিস্সতি. ইমিনা অগ্গিপৰিচৰণেন নিৰত্থকেন ভৱিতব্বং, নত্থি ইতোনিদানং কুসলং ৱা ৱুড্ঢি ৱা’’তি. সো অগ্গিপৰিচৰিযায ৱিগতচ্ছন্দো ‘‘হম্ভো অগ্গিভগৱা, ত্ৱং অত্তনোপি সন্তকং ৰক্খিতুং অসক্কোন্তো মং কদা ৰক্খিস্সসি, মংসং নত্থি, এত্তকেনপি তুস্সাহী’’তি নঙ্গুট্ঠাদীনি অগ্গিম্হি পক্খিপন্তো ইমং গাথমাহ –
১৪৪. ‘‘বহুম্পেতং অসব্ভি জাতৱেদ, যং তং ৱালধিনাভিপূজযাম;
মংসাৰহস্স নত্থজ্জ মংসং, নঙ্গুট্ঠম্পি ভৱং পটিগ্গহাতূ’’তি.
তত্থ বহুম্পেতন্তি এত্তকম্পি বহুং. অসব্ভীতি অসপ্পুৰিস অসাধুজাতিক. জাতৱেদাতি অগ্গিং আলপতি. অগ্গি হি জাতমত্তোৱ ৱেদিযতি পঞ্ঞাযতি পাকটো হোতি, তস্মা ‘‘জাতৱেদো’’তি ৱুচ্চতি. যং তং ৱালধিনাভিপূজযামাতি যং অজ্জ মযং অত্তনোপি সন্তকং ৰক্খিতুং অসমত্থং ভগৱন্তং ৱালধিনা অভিপূজযাম, এতম্পি তৱ বহুমেৱাতি দস্সেতি. মংসাৰহস্সাতি মংসং অৰহস্স তুয্হং নত্থি অজ্জ মংসং. নঙ্গুট্ঠম্পি ভৱং পটিগ্গহাতূতি অত্তনো সন্তকং ৰক্খিতুং অসক্কোন্তো ভৱং ইমং সজঙ্ঘচম্মং নঙ্গুট্ঠম্পি পটিগ্গণ্হাতূতি.
এৱং ৱত্ৱা মহাসত্তো অগ্গিং উদকেন নিব্বাপেত্ৱা ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা অভিঞ্ঞা চ সমাপত্তিযো চ নিব্বত্তেত্ৱা ব্ৰহ্মলোকপৰাযণো অহোসি.
সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘নিব্বুতগ্গিতাপসো অহমেৱ তেন সমযেনা’’তি.
নঙ্গুট্ঠজাতকৱণ্ণনা চতুত্থা.
[১৪৫] ৫. ৰাধজাতকৱণ্ণনা
ন ত্ৱং ৰাধ ৱিজানাসীতি ইদং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো পুৰাণদুতিযিকাপলোভনং আৰব্ভ কথেসি. পচ্চুপ্পন্নৱত্থু ইন্দ্ৰিযজাতকে আৱি ভৱিস্সতি. সত্থা পন তং ভিক্খুং আমন্তেত্ৱা ‘‘ভিক্খু মাতুগামো নাম অৰক্খিযো, আৰক্খং ঠপেত্ৱা ৰক্খন্তাপি ৰক্খিতুং ন সক্কোন্তি. ত্ৱম্পি পুব্বে এতং আৰক্খং ঠপেত্ৱা ৰক্খন্তোপি ৰক্খিতুং নাসক্খি, ইদানি কথং ৰক্খিস্সসী’’তি ৱত্ৱা অতীতং আহৰি.
অতীতে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তে ৰজ্জং কাৰেন্তে বোধিসত্তো সুকযোনিযং নিব্বত্তি. কাসিৰট্ঠে একো ব্ৰাহ্মণো বোধিসত্তঞ্চ কনিট্ঠভাতৰঞ্চস্স পুত্তট্ঠানে ঠপেত্ৱা পোসেসি. তেসু বোধিসত্তস্স ‘‘পোট্ঠপাদো’’তি নামং অহোসি, ইতৰস্স ‘‘ৰাধো’’তি. তস্স পন ব্ৰাহ্মণস্স ভৰিযা অনাচাৰা হোতি দুস্সীলা. সো ৱোহাৰত্থায গচ্ছন্তো উভোপি ভাতৰো আহ – ‘‘তাতা, সচে ৱো মাতা ব্ৰাহ্মণী অনাচাৰং আচৰতি, ৱাৰেয্যাথ ন’’ন্তি. বোধিসত্তো আহ ‘‘সাধু, তাত, ৱাৰেতুং সক্কোন্তা ৱাৰেয্যাম, অসক্কোন্তা তুণ্হী ভৱিস্সামা’’তি. এৱং ব্ৰাহ্মণো ব্ৰাহ্মণিং সুকানং নিয্যাদেত্ৱা ৱোহাৰত্থায গতো.
তস্স পন গতদিৱসতো পট্ঠায ব্ৰাহ্মণী অতিচৰিতুং আৰদ্ধা, পৱিসন্তানঞ্চ নিক্খমন্তানঞ্চ অন্তো নত্থি, তস্সা কিৰিযং দিস্ৱা ৰাধো বোধিসত্তং আহ – ‘‘ভাতিক, অম্হাকং পিতা ‘সচে ৱো মাতা অনাচাৰং আচৰতি, ৱাৰেয্যাথা’তি ৱত্ৱা গতো, ইদানি চেসা অনাচাৰং আচৰতি, ৱাৰেম ন’’ন্তি. বোধিসত্তো ‘‘তাত, ত্ৱং অত্তনো অব্যত্ততায বালভাৱেন এৱং ৱদেসি, মাতুগামং নাম উক্খিপিত্ৱা চৰন্তাপি ৰক্খিতুং ন সক্কোন্তি. যং কম্মং কাতুং ন সক্কা, ন তং কাতুং ৱট্টতী’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –
১৪৫. ‘‘ন ত্ৱং ৰাধ ৱিজানাসি, অড্ঢৰত্তে অনাগতে;
অব্যযতং ৱিলপসি, ৱিৰত্তা কোসিযাযনে’’তি.
তত্থ ন ত্ৱং ৰাধ ৱিজানাসি, অড্ঢৰত্তে অনাগতেতি তাত ৰাধ, ত্ৱং ন জানাসি, অড্ঢৰত্তে অনাগতে পঠমযামেযেৱ এত্তকা জনা আগতা, ইদানি কো জানাতি, কিত্তকাপি আগমিস্সন্তি. অব্যযতং ৱিলপসীতি ত্ৱং অব্যত্তৱিলাপং ৱিলপসি. ৱিৰত্তা কোসিযাযনেতি মাতা নো কোসিযাযনী ব্ৰাহ্মণী ৱিৰত্তা অম্হাকং পিতৰি নিপ্পেমা জাতা. সচস্সা তস্মিং সিনেহো ৱা পেমং ৱা ভৱেয্য, ন এৱৰূপং অনাচাৰং কৰেয্যাতি ইমমত্থং এতেহি ব্যঞ্জনেহি পকাসেসি.
এৱং পকাসেত্ৱা চ পন ব্ৰাহ্মণিযা সদ্ধিং ৰাধস্স ৱত্তুং ন অদাসি. সাপি যাৱ ব্ৰাহ্মণস্স অনাগমনা যথাৰুচিযা ৱিচৰি. ব্ৰাহ্মণো আগন্ত্ৱা পোট্ঠপাদং পুচ্ছি – ‘‘তাত, কীদিসী ৱো মাতা’’তি. বোধিসত্তো ব্ৰাহ্মণস্স সব্বং যথাভূতং কথেত্ৱা ‘‘কিং তে, তাত, এৱৰূপায দুস্সীলাযা’’তি ৱত্ৱা ‘‘তাত, অম্হেহি মাতুযা দোসস্স কথিতকালতো পট্ঠায ন সক্কা ইধ ৱসিতু’’ন্তি ব্ৰাহ্মণস্স পাদে ৱন্দিত্ৱা সদ্ধিং ৰাধেন উপ্পতিত্ৱা অৰঞ্ঞং অগমাসি.
সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা সচ্চানি পকাসেসি, সচ্চপৰিযোসানে উক্কণ্ঠিতভিক্খু সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি. ‘‘তদা ব্ৰাহ্মণো চ ব্ৰাহ্মণী চ এতেযেৱ দ্ৱে জনা অহেসুং, ৰাধো আনন্দো, পোট্ঠপাদো পন অহমেৱ অহোসি’’ন্তি.
ৰাধজাতকৱণ্ণনা পঞ্চমা.
[১৪৬] ৬. সমুদ্দকাকজাতকৱণ্ণনা
অপি নু হনুকা সন্তাতি ইদং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো সম্বহুলে মহল্লকে ভিক্খূ আৰব্ভ কথেসি. তে কিৰ গিহিকালে সাৱত্থিযং কুটুম্বিকা অড্ঢা মহদ্ধনা অঞ্ঞমঞ্ঞসহাযকা একতো হুত্ৱা পুঞ্ঞানি কৰোন্তা সত্থু ধম্মদেসনং সুত্ৱা ‘‘মযং মহল্লকা, কিং নো ঘৰাৱাসেন, সত্থু সন্তিকে ৰমণীযে বুদ্ধসাসনে পব্বজিত্ৱা দুক্খস্সন্তং কৰিস্সামা’’তি সব্বং সাপতেয্যং পুত্তধীতাদীনং দত্ৱা অস্সুমুখং ঞাতিসঙ্ঘং পহায সত্থাৰং পব্বজ্জং যাচিত্ৱা পব্বজিংসু. পব্বজিত্ৱা পন পব্বজ্জানুৰূপং সমণধম্মং ন কৰিংসু, মহল্লকভাৱেন ধম্মম্পি ন পৰিযাপুণিংসু, গিহিকালে ৱিয পব্বজিতকালেপি ৱিহাৰপৰিযন্তে পণ্ণসালং কাৰেত্ৱা একতোৱ ৱসিংসু. পিণ্ডায চৰন্তাপি অঞ্ঞত্থ অগন্ত্ৱা যেভুয্যেন অত্তনো পুত্তদাৰস্সেৱ গেহং গন্ত্ৱা ভুঞ্জিংসু. তেসু একস্স পুৰাণদুতিযিকা সব্বেসম্পি মহল্লকত্থেৰানং উপকাৰা অহোসি, তস্মা সেসাপি অত্তনা লদ্ধং আহাৰং গহেত্ৱা তস্সাযেৱ গেহে নিসীদিত্ৱা ভুঞ্জন্তি. সাপি তেসং যথাসন্নিহিতং সূপব্যঞ্জনং দেতি. সা অঞ্ঞতৰেন ৰোগেন ফুট্ঠা কালমকাসি. অথ তে মহল্লকত্থেৰা ৱিহাৰং গন্ত্ৱা অঞ্ঞমঞ্ঞং গীৱাসু গহেত্ৱা ‘‘মধুৰহত্থৰসা উপাসিকা কালকতা’’তি ৱিহাৰপচ্চন্তে ৰোদন্তা ৱিচৰিংসু. তেসং সদ্দং সুত্ৱা ইতো চিতো চ ভিক্খূ সন্নিপতিত্ৱা ‘‘আৱুসো, কস্মা ৰোদথা’’তি পুচ্ছিংসু. তে ‘‘অম্হাকং সহাযস্স পুৰাণদুতিযিকা মধুৰহত্থৰসা কালকতা অম্হাকং অতিৱিয উপকাৰা, ‘ইদানি কুতো তথাৰূপিং লভিস্সামা’তি ইমিনা কাৰণেন ৰোদিম্হা’’তি আহংসু.
তেসং তং ৱিপ্পকাৰং দিস্ৱা ভিক্খূ ধম্মসভাযং কথং সমুট্ঠাপেসুং ‘‘আৱুসো, ইমিনা নাম কাৰণেন মহল্লকত্থেৰা অঞ্ঞমঞ্ঞং গীৱাসু গহেত্ৱা ৱিহাৰপচ্চন্তে ৰোদন্তা ৱিচৰন্তী’’তি. সত্থা আগন্ত্ৱা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৱে, এতৰহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘ইমায নামা’’তি ৱুত্তে ‘‘ন, ভিক্খৱে, ইদানেৱেতে তস্সা কালকিৰিযায ৰোদন্তা ৱিচৰন্তি, পুব্বেপেতে ইমং কাকযোনিযং নিব্বত্তিত্ৱা সমুদ্দে মতং নিস্সায ‘সমুদ্দউদকং উস্সিঞ্চিত্ৱা এতং নীহৰিস্সামা’তি ৱাযমন্তা পণ্ডিতে নিস্সায জীৱিতং লভিংসূ’’তি ৱত্ৱা অতীতং আহৰি.
অতীতে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তে ৰজ্জং কাৰেন্তে বোধিসত্তো সমুদ্দদেৱতা হুত্ৱা নিব্বত্তি. অথেকো কাকো অত্তনো ভৰিযং কাকিং আদায গোচৰং পৰিযেসমানো সমুদ্দতীৰং অগমাসি. তস্মিং কালে মনুস্সা সমুদ্দতীৰে খীৰপাযাসমচ্ছমংসসুৰাদীহি নাগবলিকম্মং কত্ৱা পক্কমিংসু. অথ সো কাকো বলিকম্মট্ঠানং গন্ত্ৱা খীৰাদীনি দিস্ৱা সদ্ধিং কাকিযা খীৰপাযাসমচ্ছমংসাদীনি ভুঞ্জিত্ৱা বহুং সুৰং পিৱি. তে উভোপি সুৰামদমত্তা ‘‘সমুদ্দকীড়ং কীড়িস্সামা’’তি ৱেলন্তে নিসীদিত্ৱা ন্হাযিতুং আৰভিংসু অথেকা ঊমি আগন্ত্ৱা কাকিং গহেত্ৱা সমুদ্দং পৱেসেসি. তমেকো মচ্ছো মংসং খাদিত্ৱা অজ্ঝোহৰি. কাকো ‘‘ভৰিযা মে মতা’’তি ৰোদি পৰিদেৱি. অথস্স পৰিদেৱনসদ্দং সুত্ৱা বহূ কাকা সন্নিপতিত্ৱা ‘‘কিংকাৰণা ৰোদসী’’তি পুচ্ছিংসু. ‘‘সহাযিকা ৱো ৱেলন্তে ন্হাযমানা ঊমিযা হটা’’তি. তে সব্বেপি একৰৱং ৰৱন্তা ৰোদিংসু. অথ নেসং এতদহোসি ‘‘ইদং সমুদ্দউদকং নাম অম্হাকং কিং পহোসি, উদকং উস্সিঞ্চিত্ৱা সমুদ্দং তুচ্ছং কত্ৱা সহাযিকং নীহৰিস্সামা’’তি. তে মুখং পূৰেত্ৱা পূৰেত্ৱা উদকং বহি ছড্ডেন্তি, লোণূদকেন চ গলে সুস্সমানে উট্ঠাযুট্ঠায থলং গন্ত্ৱা ৱিস্সমন্তি.
তে হনূসু কিলন্তেসু মুখেসু সুক্খন্তেসু অক্খীসু ৰত্তেসু দীনা কিলন্তা হুত্ৱা অঞ্ঞমঞ্ঞং আমন্তেত্ৱা ‘‘অম্ভো, মযং সমুদ্দউদকং গহেত্ৱা বহি পাতেম, গহিতগহিতট্ঠানং পুন উদকেন পূৰতি, সমুদ্দং তুচ্ছং কাতুং ন সক্খিস্সামা’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহংসু –
১৪৬. ‘‘অপি নু হনুকা সন্তা, মুখঞ্চ পৰিসুস্সতি;
ওৰমাম ন পাৰেম, পূৰতেৱ মহোদধী’’তি.
তত্থ অপি নু হনুকা সন্তাতি অপি নো হনুকা সন্তা, অপি অম্হাকং হনুকা কিলন্তা. ওৰমাম ন পাৰেমাতি মযং অত্তনো বলেন মহাসমুদ্দউদকং আকড্ঢাম ওসাৰেম, তুচ্ছং পন নং কাতুং ন সক্কোম. অযঞ্হি পূৰতেৱ মহোদধীতি.
এৱঞ্চ পন ৱত্ৱা সব্বেপি তে কাকা ‘‘তস্সা কাকিযা এৱৰূপং নাম তুণ্ডং অহোসি, এৱৰূপানি ৱট্টক্খীনি, এৱৰূপং ছৱিসণ্ঠানং, এৱৰূপো মধুৰসদ্দো. সা নো ইমং চোৰসমুদ্দং নিস্সায নট্ঠা’’তি বহুং ৱিপ্পলপিংসু. তে এৱং ৱিপ্পলপমানে সমুদ্দদেৱতা ভেৰৱৰূপং দস্সেত্ৱা পলাপেসি, এৱং তেসং সোত্থি অহোসি.
সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা কাকী অযং পুৰাণদুতিযিকা অহোসি, কাকো মহল্লকত্থেৰো, সেসকাকা সেসমহল্লকত্থেৰা, সমুদ্দদেৱতা পন অহমেৱ অহোসি’’ন্তি.
সমুদ্দকাকজাতকৱণ্ণনা ছট্ঠা.
[১৪৭] ৭. পুপ্ফৰত্তজাতকৱণ্ণনা
নযিদং দুক্খং অদুং দুক্খন্তি ইদং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো একং উক্কণ্ঠিতভিক্খুং আৰব্ভ কথেসি. সো হি ভগৱতা ‘‘সচ্চং কিৰ ত্ৱং ভিক্খু উক্কণ্ঠিতো’’তি ৱুত্তে ‘‘সচ্চ’’ন্তি ৱত্ৱা ‘‘কেন উক্কণ্ঠাপিতোসী’’তি চ পুট্ঠো ‘‘পুৰাণদুতিযিকাযা’’তি ৱত্ৱা ‘‘মধুৰহত্থৰসা, ভন্তে, সা ইত্থী, ন সক্কোমি তং ৱিনা ৱসিতু’’ন্তি আহ. অথ নং সত্থা ‘‘এসা তে ভিক্খু অনত্থকাৰিকা, পুব্বেপি ত্ৱং এতং নিস্সায সূলে উত্তাসিতো এতঞ্ঞেৱ পত্থযমানো কালং কত্ৱা নিৰযে নিব্বত্তো, ইদানি নং কস্মা পুন পত্থেসী’’তি ৱত্ৱা অতীতং আহৰি.
অতীতে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তে ৰজ্জং কাৰেন্তে বোধিসত্তো আকাসট্ঠদেৱতা অহোসি. অথ বাৰাণসিযং কত্তিকৰত্তিৱাৰছণো সম্পত্তো হোতি, নগৰং দেৱনগৰং ৱিয অলঙ্কৰিংসু. সব্বো জনো খণকীড়ানিস্সিতো অহোসি. একস্স পন দুগ্গতমনুস্সস্স একমেৱ ঘনসাটকযুগং অহোসি. সো তং সুধোতং ধোৱাপেত্ৱা ওভঞ্জাপেত্ৱা সতৱলিকং সহস্সৱলিকং কাৰেত্ৱা ঠপেসি. অথ নং ভৰিযা এৱমাহ ‘‘ইচ্ছামহং, সামি, একং কুসুম্ভৰত্তং নিৱাসেত্ৱা একং পাৰুপিত্ৱা তৱ কণ্ঠে লগ্গা কত্তিকৰত্তিৱাৰং চৰিতু’’ন্তি. ‘‘ভদ্দে, কুতো অম্হাকং দলিদ্দানং কুসুম্ভং, সুদ্ধৱত্থং নিৱাসেত্ৱা কীড়াহী’’তি? ‘‘কুসুম্ভৰত্তং অলভমানা ছণকীড়ং ন কীড়িস্সামি, ত্ৱং অঞ্ঞং ইত্থিং গহেত্ৱা কীড়স্সূ’’তি. ‘‘ভদ্দে, কিং মং পীড়েসি, কুতো অম্হাকং কুসুম্ভ’’ন্তি? ‘‘সামি, পুৰিসস্স ইচ্ছায সতি কিং নাম নত্থি, ননু ৰঞ্ঞো কুসুম্ভৱত্থুস্মিং বহু কুসুম্ভ’’ন্তি. ‘‘ভদ্দে, তং ঠানং ৰক্খসপৰিগ্গহিতপোক্খৰণিসদিসং, বলৱাৰক্খা, ন সক্কা উপসঙ্কমিতুং, মা তে এতং ৰুচ্চি, যথালদ্ধেনেৱ তুস্সস্সূ’’তি. ‘‘সামি, ৰত্তিভাগে অন্ধকাৰে সতি পুৰিসস্স অগমনীযট্ঠানং নাম নত্থী’’তি. ইতি সো তায পুনপ্পুনং কথেন্তিযা কিলেসৱসেন তস্সা ৱচনং গহেত্ৱা ‘‘হোতু ভদ্দে, মা চিন্তযিত্থা’’তি তং সমস্সাসেত্ৱা ৰত্তিভাগে জীৱিতং পৰিচ্চজিত্ৱা নগৰা নিক্খমিত্ৱা ৰঞ্ঞো কুসুম্ভৱত্থুং গন্ত্ৱা ৱতিং মদ্দিত্ৱা অন্তোৱত্থুং পাৱিসি. আৰক্খমনুস্সা ৱতিসদ্দং সুত্ৱা ‘‘চোৰো চোৰো’’তি পৰিৱাৰেত্ৱা গহেত্ৱা পৰিভাসিত্ৱা কোট্টেত্ৱা বন্ধিত্ৱা পভাতায ৰত্তিযা ৰঞ্ঞো দস্সেসুং. ৰাজা ‘‘গচ্ছথ, নং সূলে উত্তাসেথা’’তি আহ. অথ নং পচ্ছাবাহং বন্ধিত্ৱা ৱজ্ঝভেৰিযা ৱজ্জমানায নগৰা নিক্খমাপেত্ৱা সূলে উত্তাসেসুং. বলৱৱেদনা পৱত্তন্তি, কাকা সীসে নিলীযিত্ৱা কণযগ্গসদিসেহি তুণ্হেহি অক্খীনি ৱিজ্ঝন্তি.
সো তথাৰূপম্পি দুক্খং অমনসিকৰিত্ৱা তমেৱ ইত্থিং অনুস্সৰিত্ৱা ‘‘তায নামম্হি ঘনপুপ্ফৰত্তৱত্থনিৱত্থায কণ্ঠে আসত্তবাহুযুগড়ায সদ্ধিং কত্তিকৰত্তিৱাৰতো পৰিহীনো’’তি চিন্তেত্ৱা ইমং গাথমাহ –
১৪৭. ‘‘নযিদং দুক্খং অদুং দুক্খং, যং মং তুদতি ৱাযসো;
যং সামা পুপ্ফৰত্তেন, কত্তিকং নানুভোস্সতী’’তি.
তত্থ নযিদং দুক্খং অদুং দুক্খং, যং মং তুদতি ৱাযসোতি যঞ্চ ইদং সূলে লগ্গনপচ্চযং কাযিকচেতসিকদুক্খং, যঞ্চ লোহমযেহি ৱিয তুণ্ডেহি ৱাযসো তুদতি, ইদং সব্বম্পি ময্হং ন দুক্খং, অদুং দুক্খং এতংযেৱ পন মে দুক্খন্তি অত্থো. কতৰং? যং সামা পুপ্ফৰত্তেন, কত্তিকং নানুভোস্সতীতি, যং সা পিযঙ্গুসামা মম ভৰিযা একং কুসুম্ভৰত্তং নিৱাসেত্ৱা একং পাৰুপিত্ৱা এৱং ঘনপুপ্ফৰত্তেন ৱত্থযুগেন অচ্ছন্না মম কণ্ঠে গহেত্ৱা কত্তিকৰত্তিৱাৰং নানুভৱিস্সতি, ইদং ময্হং দুক্খং, এতদেৱ হি মং বাধতীতি? সো এৱং মাতুগামং আৰব্ভ ৱিপ্পলপন্তোযেৱ কালং কত্ৱা নিৰযে নিব্বত্তি.
সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা জযম্পতিকাৱ ইদানি জযম্পতিকা, তং কাৰণং পচ্চক্খং কত্ৱা ঠিতা আকাসট্ঠদেৱতা পন অহমেৱ অহোসি’’ন্তি.
পুপ্ফৰত্তজাতকৱণ্ণনা সত্তমা.
[১৪৮] ৮. সিঙ্গালজাতকৱণ্ণনা
নাহং পুনং ন চ পুনন্তি ইদং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো কিলেসনিগ্গহং আৰব্ভ কথেসি. সাৱত্থিযং কিৰ পঞ্চসতমত্তা সহাযকা মহাৱিভৱা সেট্ঠিপুত্তা সত্থু ধম্মদেসনং সুত্ৱা সাসনে উৰং দত্ৱা পব্বজিত্ৱা জেতৱনে অন্তোকোটিসন্থাৰে ৱিহৰিংসু. অথেকদিৱসং তেসং অড্ঢৰত্তসমযে কিলেসনিস্সিতো সঙ্কপ্পো উপ্পজ্জি. তে উক্কণ্ঠিত্ৱা অত্তনা জহিতকিলেসে পুন গণ্হিতুং চিত্তং উপ্পাদযিংসু. অথ সত্থা অড্ঢৰত্তসমনন্তৰে সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণদণ্ডদীপকং উক্খিপিত্ৱা ‘‘কতৰায নু খো ৰতিযা জেতৱনে ভিক্খূ ৱিহৰন্তী’’তি ভিক্খূনং অজ্ঝাসযং ওলোকেন্তো তেসং ভিক্খূনং অব্ভন্তৰে কামৰাগসঙ্কপ্পস্স উপ্পন্নভাৱং অঞ্ঞাসি. সত্থা চ নাম একপুত্তিকা ইত্থী অত্তনো পুত্তং ৱিয, একচক্খুকো পুৰিসো চক্খুং ৱিয অত্তনো সাৱকে ৰক্খতি. পুব্বণ্হাদীসু যস্মিং যস্মিং সমযে তেসং কিলেসা উপ্পজ্জন্তি, তে তেসং কিলেসে ততো পৰং ৱড্ঢিতুং অদত্ৱা তস্মিং তস্মিংযেৱ সমযে নিগ্গণ্হাতি. তেনস্স এতদহোসি ‘‘অযং চক্কৱত্তিৰঞ্ঞো অন্তোনগৰেযেৱ চোৰানং উপ্পন্নকালো ৱিয ৱত্ততি, ইদানেৱ তেসং ধম্মদেসনং কত্ৱা তে কিলেসে নিগ্গণ্হিত্ৱা অৰহত্তং দস্সামী’’তি. সো সুৰভিগন্ধকুটিতো নিক্খমিত্ৱা মধুৰস্সৰেন ‘‘আনন্দা’’তি আযস্মন্তং ধম্মভণ্ডাগাৰিকং আনন্দত্থেৰং আমন্তেসি. থেৰো ‘‘কিং, ভন্তে’’তি আগন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা অট্ঠাসি. ‘‘আনন্দ, যত্তকা ভিক্খূ অন্তোকোটিসন্থাৰে ৱিহৰন্তি, সব্বেৱ গন্ধকুটিপৰিৱেণে সন্নিপাতেহী’’তি. এৱং কিৰস্স অহোসি ‘‘সচাহং তেযেৱ পঞ্চসতে ভিক্খূ পক্কোসাপেস্সামি. ‘সত্থাৰা নো অব্ভন্তৰে কিলেসানং উপ্পন্নভাৱো ঞাতো’তি সংৱিগ্গমানসা ধম্মদেসনং সম্পটিচ্ছিতুং ন সক্খিস্সন্তী’’তি. তস্মা ‘‘সব্বে সন্নিপাতেহী’’তি আহ. থেৰো ‘‘সাধু, ভন্তে’’তি অৱাপুৰণং আদায পৰিৱেণেন পৰিৱেণং আহিণ্ডিত্ৱা সব্বে ভিক্খূ গন্ধকুটিপৰিৱেণে সন্নিপাতেত্ৱা বুদ্ধাসনং পঞ্ঞপেসি.
সত্থা পল্লঙ্কং আভুজিত্ৱা উজুং কাযং পণিধায সিলাপথৱিযং পতিট্ঠহমানো সিনেৰু ৱিয পঞ্ঞত্তে বুদ্ধাসনে নিসীদি আৱেড়াৱেড়া যমকযমকা ছব্বণ্ণঘনবুদ্ধৰস্মিযো ৱিস্সজ্জেন্তো. তাপি ৰস্মিযো পাতিমত্তা ছত্তমত্তা কূটাগাৰকুচ্ছিমত্তা ছিজ্জিত্ৱা ছিজ্জিত্ৱা গগনতলে ৱিজ্জুলতা ৱিয সঞ্চৰিংসু, অণ্ণৱকুচ্ছিং খোভেত্ৱা বালসূৰিযুগ্গমনকালো ৱিয অহোসি. ভিক্খুসঙ্ঘোপি সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা গৰুচিত্তং পচ্চুপট্ঠপেত্ৱা ৰত্তকম্বলসাণিযা পৰিক্খিপন্তো ৱিয পৰিৱাৰেত্ৱা নিসীদি. সত্থা ব্ৰহ্মস্সৰং নিচ্ছাৰেন্তো ভিক্খূ আমন্তেত্ৱা ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনা নাম কামৱিতক্কং ব্যাপাদৱিতক্কং ৱিহিংসাৱিতক্কন্তি ইমে তযো অকুসলৱিতক্কে ৱিতক্কেতুং ৱট্টতি. অন্তো উপ্পন্নকিলেসো হি ‘পৰিত্তকো’তি অৱমঞ্ঞিতুং ন ৱট্টতি, কিলেসো নাম পচ্চামিত্তসদিসো. পচ্চামিত্তো চ খুদ্দকো নাম নত্থি, ওকাসং লভিত্ৱা ৱিনাসমেৱ পাপেতি, এৱমেৱ অপ্পমত্তকোপি কিলেসো উপ্পজ্জিত্ৱা ৱড্ঢিতুং লভন্তো মহাৱিনাসং পাপেতি. কিলেসো নামেস হলাহলৱিসূপমো উপ্পাটিতচ্ছৱিগণ্ডসদিসো আসীৱিসপটিভাগো অসনিঅগ্গিসদিসো অল্লীযিতুং ন যুত্তো আসঙ্কিতব্বো. উপ্পন্নুপ্পন্নক্খণেযেৱ পটিসঙ্খানবলেন ভাৱনাবলেন যথা মুহুত্তম্পি হদযে অট্ঠত্ৱা পদুমিনিপত্তা উদকবিন্দু ৱিয ৱিৱট্টতি, এৱং পজহিতব্বো. পোৰাণকপণ্ডি তাপি অপ্পমত্তকম্পি কিলেসং গৰহিত্ৱা যথা পুন অব্ভন্তৰে নুপ্পজ্জতি, এৱং নিগ্গণ্হিংসূ’’তি ৱত্ৱা অতীতং আহৰি.
অতীতে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তে ৰজ্জং কাৰেন্তে বোধিসত্তো সিঙ্গালযোনিযং পটিসন্ধিং গহেত্ৱা অৰঞ্ঞে নদীতীৰে নিৱাসং কপ্পেসি. অথেকো জৰহত্থী গঙ্গাতীৰে কালমকাসি. সিঙ্গালো গোচৰপ্পসুতো তং মতহত্থিসৰীৰং দিস্ৱা ‘‘মহা মে গোচৰো উপ্পন্নো’’তি গন্ত্ৱা তং সোণ্ডে ডংসি, নঙ্গলীসায দট্ঠকালো ৱিয অহোসি. সো ‘‘নত্থেত্থ খাদিতব্বযুত্তক’’ন্তি দন্তেসু ডংসি, থম্ভে দট্ঠকালো ৱিয অহোসি. কণ্ণে ডংসি, সুপ্পকোটিযং দট্ঠকালো ৱিয অহোসি. উদৰে ডংসি, কুসূলে দট্ঠকালো ৱিয অহোসি. পাদে ডংসি, উদুক্খলে দট্ঠকালো ৱিয অহোসি. নঙ্গুট্ঠে ডংসি, মুসলে দট্ঠকালো ৱিয অহোসি. সো ‘‘এত্থাপি নত্থি খাদিতব্বযুত্তক’’ন্তি সব্বত্থ অস্সাদং অলভন্তো ৱচ্চমগ্গে ডংসি, মুদুপূৱে দট্ঠকালো ৱিয অহোসি. সো ‘‘লদ্ধং দানি মে ইমস্মিং সৰীৰে মুদু খাদিতব্বযুত্তকট্ঠান’’ন্তি ততো পট্ঠায খাদন্তো অন্তোকুচ্ছিং পৱিসিত্ৱা ৱক্কহদযাদীনি খাদিত্ৱা পিপাসিতকালে লোহিতং পিৱিত্ৱা নিপজ্জিতুকামকালে উদৰং পত্থৰিত্ৱা নিপজ্জতি.
অথস্স এতদহোসি – ‘‘ইদং হত্থিসৰীৰং ময্হং নিৱাসসুখতায গেহসদিসং, খাদিতুকামতায সতি পহূতমংসং, কিং দানি মে অঞ্ঞত্থ কম্ম’’ন্তি সো অঞ্ঞত্থ অগন্ত্ৱা হত্থিকুচ্ছিযংযেৱ মংসং খাদিত্ৱা ৱসতি. গচ্ছন্তে গচ্ছন্তে কালে নিদাঘে ৱাতসম্ফস্সেন চেৱ সূৰিযৰস্মিসন্তাপেন চ তং কুণপং সুস্সিত্ৱা ৱলিযো গণ্হি, সিঙ্গালস্স পৱিট্ঠদ্ৱাৰং পিহিতং, অন্তোকুচ্ছিযং অন্ধকাৰো অহোসি. সিঙ্গালস্স লোকন্তৰিকনিৱাসো ৱিয জাতো. কুণপে সুস্সন্তে মংসম্পি সুস্সি, লোহিতম্পি পচ্ছিজ্জি. সো নিক্খমনদ্ৱাৰং অলভন্তো ভযপ্পত্তো হুত্ৱা সন্ধাৱন্তো ইতো চিতো চ পহৰিত্ৱা নিক্খমনদ্ৱাৰং পৰিযেসমানো ৱিচৰতি. এৱং তস্মিং উক্খলিযং পিট্ঠপিণ্ডি ৱিয অন্তোকুচ্ছিযং পচ্চমানে কতিপাহচ্চযেন মহামেঘো পাৱস্সি. অথ নং কুণপং তেমেত্ৱা উট্ঠায পকতিসণ্ঠানেন অট্ঠাসি. ৱচ্চমগ্গো ৱিৱটো হুত্ৱা তাৰকা ৱিয পঞ্ঞাযি. সিঙ্গালো তং ছিদ্দং দিস্ৱা ‘‘ইদানি মে জীৱিতং লদ্ধ’’ন্তি যাৱ হত্থিসীসা পটিক্কমিত্ৱা ৱেগেন পক্খন্দিত্ৱা ৱচ্চমগ্গং সীসেন পহৰিত্ৱা নিক্খমি. তস্স সঞ্ছন্নসৰীৰত্তা সব্বলোমানি ৱচ্চমগ্গে অল্লীযিংসু. সো তালক্খন্ধসদিসেন নিল্লোমেন সৰীৰেন উব্বিগ্গচিত্তো মুহুত্তং ধাৱিত্ৱা নিৱত্তিত্ৱা নিসিন্নো সৰীৰং ওলোকেত্ৱা ‘‘ইদং দুক্খং ময্হং ন অঞ্ঞেন কতং, লোভহেতু পন লোভকাৰণা লোভং নিস্সায মযা এতং কতং, ইতো দানি পট্ঠায ন লোভৱসিকো ভৱিস্সামি, পুন হত্থিসৰীৰং নাম ন পৱিসিস্সামী’’তি সংৱিগ্গহদযো হুত্ৱা ইমং গাথমাহ –
১৪৮. ‘‘নাহং পুনং ন চ পুনং, ন চাপি অপুনপ্পুনং;
হত্থিবোন্দিং পৱেক্খামি, তথা হি ভযতজ্জিতো’’তি.
তত্থ ন চাপি অপুনপ্পুনন্তি অ-কাৰো নিপাতমত্তো. অযং পনেতিস্সা সকলাযপি গাথায অত্থো – অহঞ্হি ইতো পুন, ততো চ পুনাতি ৱুত্তৱাৰতো পুন ততোপি চ পুনপ্পুনং ৱাৰণসৰীৰসঙ্খাতং হত্থিবোন্দিং ন পৱেক্খামি. কিংকাৰণা? তথা হি ভযতজ্জিতো, তথা হি অহং ইমস্মিঞ্ঞেৱ পৱেসনে ভযতজ্জিতো মৰণভযেন সন্তাসং সংৱেগং আপাদিতোতি.
এৱঞ্চ পন ৱত্ৱা ততোৱ পলাযিত্ৱা পুন তং ৱা অঞ্ঞং ৱা হত্থিসৰীৰং নিৱত্তিত্ৱাপি ন ওলোকেসি. ততো পট্ঠায ন লোভৱসিকো অহোসি.
সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা ‘‘ভিক্খৱে, অন্তো উপ্পন্নকিলেসস্স নাম ৱড্ঢিতুং অদত্ৱা তত্থ তত্থেৱ নং নিগ্গণ্হিতুং ৱট্টতী’’তি ৱত্ৱা সচ্চানি পকাসেত্ৱা জাতকং সমোধানেসি. সচ্চপৰিযোসানে পঞ্চসতাপি তে ভিক্খূ অৰহত্তে পতিট্ঠহিংসু, অৱসেসেসু কেচি সোতাপন্না, কেচি সকদাগামিনো, কেচি অনাগামিনো অহেসুং. তদা সিঙ্গালো অহমেৱ অহোসিন্তি.
সিঙ্গালজাতকৱণ্ণনা অট্ঠমা.
[১৪৯] ৯. একপণ্ণজাতকৱণ্ণনা
একপণ্ণো অযং ৰুক্খোতি ইদং সত্থা ৱেসালিং উপনিস্সায মহাৱনে কূটাগাৰসালাযং ৱিহৰন্তো ৱেসালিকং দুট্ঠলিচ্ছৱিকুমাৰং আৰব্ভ কথেসি. তস্মিঞ্হি কালে ৱেসালিনগৰং গাৱুতগাৱুতন্তৰে তীহি পাকাৰেহি পৰিক্খিত্তং তীসু ঠানেসু গোপুৰট্টালকযুত্তং পৰমসোভগ্গপ্পত্তং. তত্থ নিচ্চকালং ৰজ্জং কাৰেত্ৱা ৱসন্তানঞ্ঞেৱ ৰাজূনং সত্ত সহস্সানি সত্ত সতানি সত্ত চ ৰাজানো হোন্তি, তত্তকাযেৱ উপৰাজানো, তত্তকা সেনাপতিনো, তত্তকা ভণ্ডাগাৰিকা. তেসং ৰাজকুমাৰানং অন্তৰে একো দুট্ঠলিচ্ছৱিকুমাৰো নাম অহোসি কোধনো চণ্ডো ফৰুসো সাহসিকো, দণ্ডেন ঘট্টিতআসীৱিসো ৱিয নিচ্চং পজ্জলিতো কোধেন. তস্স পুৰতো দ্ৱে তীণি ৱচনানি কথেতুং সমত্থো নাম নত্থি. তং নেৱ মাতাপিতৰো, ন ঞাতযো, ন মিত্তসুহজ্জা সিক্খাপেতুং সক্খিংসু. অথস্স মাতাপিতূনং এতদহোসি ‘‘অযং কুমাৰো অতিফৰুসো সাহসিকো, ঠপেত্ৱা সম্মাসম্বুদ্ধং অঞ্ঞো ইমং ৱিনেতুং সমত্থো নাম নত্থি, বুদ্ধৱেনেয্যেন ভৱিতব্ব’’ন্তি. তে তং আদায সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা আহংসু ‘‘ভন্তে, অযং কুমাৰো চণ্ডো ফৰুসো কোধেন পজ্জলতি, ইমস্স ওৱাদং দেথা’’তি.
সত্থা তং কুমাৰং ওৱদি – ‘‘কুমাৰ, ইমেসু নাম সত্তেসু চণ্ডেন ফৰুসেন সাহসিকেন ৱিহেঠকজাতিকেন ন ভৱিতব্বং, ফৰুসৱাচো চ নাম ৱিজাতমাতুযাপি পিতুনোপি পুত্তদাৰস্সপি ভাতিভগিনীনম্পি পজাপতিযাপি মিত্তবন্ধৱানম্পি অপ্পিযো হোতি অমনাপো, ডংসিতুং আগচ্ছন্তো সপ্পো ৱিয, অটৱিযং উট্ঠিতচোৰো ৱিয, খাদিতুং আগচ্ছন্তো যক্খো ৱিয চ উব্বেজনীযো হুত্ৱা দুতিযচিত্তৱাৰে নিৰযাদীসু নিব্বত্ততি. দিট্ঠেযেৱ চ ধম্মে কোধনো পুগ্গলো মণ্ডিতপসাধিতোপি দুব্বণ্ণোৱ হোতি, পুণ্ণচন্দসস্সিৰিকম্পিস্স মুখং জালাভিহতপদুমং ৱিয মলগ্গহিতকঞ্চনাদাসমণ্ডলং ৱিয চ ৱিৰূপং হোতি দুদ্দসিকং. কোধং নিস্সায হি সত্তা সত্থং আদায অত্তনাৱ অত্তানং পহৰন্তি, ৱিসং খাদন্তি, ৰজ্জুযা উব্বন্ধন্তি, পপাতা পপতন্তি. এৱং কোধৱসেন কালং কত্ৱা নিৰযাদীসু উপ্পজ্জন্তি, ৱিহেঠকজাতিকাপি দিট্ঠেৱ ধম্মে গৰহং পত্ৱা কাযস্স ভেদা নিৰযাদীসু উপ্পজ্জন্তি, পুন মনুস্সত্তং লভিত্ৱা ৱিজাতকালতো পট্ঠায ৰোগবহুলাৱ হোন্তি. চক্খুৰোগো সোতৰোগোতিআদীসু চ ৰোগেসু একতো উট্ঠায একস্মিং পতন্তি, ৰোগেন অপৰিমুত্তাৱ হুত্ৱা নিচ্চং দুক্খিতাৱ হোন্তি, তস্মা সব্বেসু সত্তেসু মেত্তচিত্তেন হিতচিত্তেন মুদুচিত্তেন ভৱিতব্বং. এৱৰূপো হি পুগ্গলো নিৰযাদিভযেহি ন পৰিমুচ্চতী’’তি. সো কুমাৰো সত্থু ওৱাদং সুত্ৱা একোৱাদেনেৱ নিহতমানো দন্তো নিব্বিসেৱনো মেত্তচিত্তো মুদুচিত্তো অহোসি. অঞ্ঞং অক্কোসন্তম্পি পহৰন্তম্পি নিৱত্তিত্ৱা ন ওলোকেসি, উদ্ধটদাঠো ৱিয সপ্পো, অড়চ্ছিন্নো ৱিয কক্কটকো, ছিন্নৱিসাণো ৱিয চ উসভো অহোসি.
তস্স তং পৱত্তিং ঞত্ৱা ভিক্খূ ধম্মসভাযং কথং সমুট্ঠাপেসুং ‘‘আৱুসো, দুট্ঠলিচ্ছৱিকুমাৰং সুচিৰম্পি ওৱদিত্ৱা নেৱ মাতাপিতৰো, ন ঞাতিমিত্তাদযো দমেতুং সক্খিংসু, সম্মাসম্বুদ্ধো পন তং একোৱাদেনেৱ দমেত্ৱা নিব্বিসেৱনং কত্ৱা মত্তৱৰৱাৰণং ৱিয সমুগ্গহিতানেঞ্জকাৰণং অকাসি. যাৱ সুভাসিতং চিদং – ‘হত্থিদমকেন, ভিক্খৱে, হত্থিদম্মো সাৰিতো একংযেৱ দিসং ধাৱতি পুৰত্থিমং ৱা পচ্ছিমং ৱা উত্তৰং ৱা দক্খিণং ৱা. অস্সদমকেন…পে… গোদমকেন…পে… দক্খিণং ৱা. তথাগতেন হি, ভিক্খৱে, অৰহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন পুৰিসদম্মো সাৰিতো অট্ঠ দিসা ৱিধাৱতি, ৰূপী ৰূপানি পস্সতি. অযমেকা দিসা…পে… সো ৱুচ্চতি ‘যোগ্গাচৰিযানং অনুত্তৰো পুৰিসদম্মসাৰথী’তি (ম. নি. ৩.৩১২). ন হি, আৱুসো, সম্মাসম্বুদ্ধেন সদিসো পুৰিসদম্মসাৰথী নাম অত্থী’’তি. সত্থা আগন্ত্ৱা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৱে, এতৰহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘ইমায নামা’’তি ৱুত্তে ‘‘ন, ভিক্খৱে, ইদানেৱেস মযা একোৱাদেনেৱ দমিতো, পুব্বেপাহং ইমং একোৱাদেনেৱ দমেসি’’ন্তি ৱত্ৱা অতীতং আহৰি.
অতীতে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তে ৰজ্জং কাৰেন্তে বোধিসত্তো উদিচ্চব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৱা ৱযপ্পত্তো তক্কসিলাযং তযো ৱেদে সব্বসিপ্পানি চ উগ্গহেত্ৱা কিঞ্চি কালং ঘৰাৱাসং ৱসিত্ৱা মাতাপিতূনং অচ্চযেন ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা অভিঞ্ঞা চ সমাপত্তিযো চ নিব্বত্তেত্ৱা হিমৱন্তে ৱাসং কপ্পেসি. তত্থ চিৰং ৱসিত্ৱা লোণম্বিলসেৱনত্থায জনপদং গন্ত্ৱা বাৰাণসিং পত্ৱা ৰাজুয্যানে ৱসিত্ৱা পুনদিৱসে সুনিৱত্থো সুপাৰুতো তাপসাকপ্পসম্পন্নো ভিক্খায নগৰং পৱিসিত্ৱা ৰাজঙ্গণং পাপুণি. ৰাজা সীহপঞ্জৰেন ওলোকেন্তো তং দিস্ৱা ইৰিযাপথে পসীদিত্ৱা ‘‘অযং তাপসো সন্তিন্দ্ৰিযো সন্তমানসো যুগমত্তদসো, পদৱাৰে পদৱাৰে সহস্সত্থৱিকং ঠপেন্তো ৱিয সীহৱিজম্ভিতেন আগচ্ছতি. সচে সন্তধম্মো নামেকো অত্থি, ইমস্স তেনব্ভন্তৰে ভৱিতব্ব’’ন্তি চিন্তেত্ৱা একং অমচ্চং ওলোকেসি. সো ‘‘কিং কৰোমি, দেৱা’’তি আহ. এতং ‘‘তাপসং আনেহী’’তি. সো ‘‘সাধু, দেৱা’’তি বোধিসত্তং উপসঙ্কমিত্ৱা ৱন্দিত্ৱা হত্থতো ভিক্খাভাজনং গহেত্ৱা ‘‘কিং, মহাপুঞ্ঞা’’তি ৱুত্তে ‘‘ভন্তে, ৰাজা তং পক্কোসতী’’তি আহ. বোধিসত্তো ‘‘ন মযং ৰাজকুলূপকা, হেমৱন্তিকা নামম্হা’’তি আহ. অমচ্চো গন্ত্ৱা তমত্থং ৰঞ্ঞো আৰোচেসি. ৰাজা ‘‘অঞ্ঞো অম্হাকং কুলূপকো নত্থি, আনেহি ন’’ন্তি আহ. অমচ্চো গন্ত্ৱা বোধিসত্তং ৱন্দিত্ৱা যাচিত্ৱা ৰাজনিৱেসনং পৱেসেসি.
ৰাজা বোধিসত্তং ৱন্দিত্ৱা সমুস্সিতসেতচ্ছত্তে কঞ্চনপল্লঙ্কে নিসীদাপেত্ৱা অত্তনো পটিযত্তং নানগ্গৰসভোজনং ভোজেত্ৱা ‘‘কহং, ভন্তে, ৱসথা’’তি পুচ্ছি. ‘‘হেমৱন্তিকা মযং, মহাৰাজা’’তি. ‘‘ইদানি কহং গচ্ছথা’’তি? ‘‘ৱস্সাৰত্তানুৰূপং সেনাসনং উপধাৰেম, মহাৰাজা’’তি. ‘‘তেন হি, ভন্তে, অম্হাকঞ্ঞেৱ উয্যানে ৱসথা’’তি পটিঞ্ঞং গহেত্ৱা সযম্পি ভুঞ্জিত্ৱা বোধিসত্তং আদায উয্যানং গন্ত্ৱা পণ্ণসালং মাপেত্ৱা ৰত্তিট্ঠানদিৱাট্ঠানাপি কাৰেত্ৱা পব্বজিতপৰিক্খাৰে দত্ৱা উয্যানপালং পটিচ্ছাপেত্ৱা নগৰং পাৱিসি. ততো পট্ঠায বোধিসত্তো উয্যানে ৱসতি. ৰাজাপিস্স দিৱসে দিৱসে দ্ৱত্তিক্খত্তুং উপট্ঠানং গচ্ছতি.
তস্স পন ৰঞ্ঞো দুট্ঠকুমাৰো নাম পুত্তো অহোসি চণ্ডো ফৰুসো, নেৱ নং ৰাজা দমেতুং অসক্খি, ন সেসঞাতকা. অমচ্চাপি ব্ৰাহ্মণগহপতিকাপি একতো হুত্ৱা ‘‘সামি, মা এৱং কৰি, এৱং কাতুং ন লব্ভা’’তি কুজ্ঝিত্ৱা কথেন্তাপি কথং গাহাপেতুং নাসক্খিংসু. ৰাজা চিন্তেসি ‘‘ঠপেত্ৱা মম অয্যং হিমৱন্ততাপসং অঞ্ঞো ইমং কুমাৰং দমেতুং সমত্থো নাম নত্থি, সোযেৱ নং দমেস্সতী’’তি. সো কুমাৰং আদায বোধিসত্তস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা ‘‘ভন্তে, অযং কুমাৰো চণ্ডো ফৰুসো, মযং ইমং দমেতুং ন সক্কোম, তুম্হে নং একেন উপাযেন সিক্খাপেথা’’তি কুমাৰং বোধিসত্তস্স নিয্যাদেত্ৱা পক্কামি. বোধিসত্তো কুমাৰং গহেত্ৱা উয্যানে ৱিচৰন্তো একতো একেন, একতো একেনাতি দ্ৱীহিযেৱ পত্তেহি একং নিম্বপোতকং দিস্ৱা কুমাৰং আহ – ‘‘কুমাৰ, এতস্স তাৱ ৰুক্খপোতকস্স পণ্ণং খাদিত্ৱা ৰসং জানাহী’’তি? সো তস্স একং পত্তং খাদিত্ৱা ৰসং ঞত্ৱা ‘‘ধী’’তি সহ খেড়েন ভূমিযং নুট্ঠাভি. ‘‘কিং এতং, কুমাৰা’’তি ৱুত্তে ‘‘ভন্তে, ইদানেৱেস ৰুক্খো হলাহলৱিসূপমো, ৱড্ঢন্তো পন বহূ মনুস্সে মাৰেস্সতী’’তি তং নিম্বপোতকং উপ্পাটেত্ৱা হত্থেহি পৰিমদ্দিত্ৱা ইমং গাথমাহ –
১৪৯. ‘‘একপণ্ণো অযং ৰুক্খো, ন ভূম্যা চতুৰঙ্গুলো;
ফলেন ৱিসকপ্পেন, মহাযং কিং ভৱিস্সতী’’তি.
তত্থ একপণ্ণোতি উভোসু পস্সেসু একেকপণ্ণো. ন ভূম্যা চতুৰঙ্গুলোতি ভূমিতো চতুৰঙ্গুলমত্তম্পি ন ৱড্ঢিতো. ফলেনাতি ফলৰসেন. ৱিসকপ্পেনাতি হলাহলৱিসসদিসেন. এৱং খুদ্দকোপি সমানো এৱৰূপেন তিত্তকেন পণ্ণেন সমন্নাগতোতি অত্থো. মহাযং কিং ভৱিস্সতীতি যদা পনাযং ৱুদ্ধিপ্পত্তো মহা ভৱিস্সতি, তদা কিং নাম ভৱিস্সতি, অদ্ধা মনুস্সমাৰকো ভৱিস্সতীতি এতং উপ্পাটেত্ৱা মদ্দিত্ৱা ছড্ডেসিন্তি আহ.
অথ নং বোধিসত্তো এতদৱোচ ‘‘কুমাৰ, ত্ৱং ইমং নিম্বপোতকং ‘ইদানেৱ এৱংতিত্তকো, মহল্লককালে কিং ভৱিস্সতি, কুতো ইমং নিস্সায ৱুড্ঢী’তি উপ্পাটেত্ৱা মদ্দিত্ৱা ছড্ডেসি? যথা ত্ৱং এতস্মিং পটিপজ্জি, এৱমেৱ তৱ ৰট্ঠৱাসিনোপি ‘অযং কুমাৰো দহৰকালেযেৱ এৱং চণ্ডো ফৰুসো, মহল্লককালে ৰজ্জং পত্ৱা কিং নাম কৰিস্সতি, কুতো অম্হাকং এতং নিস্সায ৱুড্ঢী’তি তৱ কুলসন্তকং ৰজ্জং অদত্ৱা নিম্বপোতকং ৱিয তং উপ্পাটেত্ৱা ৰট্ঠা পব্বাজনীযকম্মং কৰিস্সন্তি, তস্মা নিম্বৰুক্খপটিভাগতং হিত্ৱা ইতো পট্ঠায খন্তিমেত্তানুদ্দযসম্পন্নো হোহী’’তি. সো ততো পট্ঠায নিহতমানো নিব্বিসেৱনো খন্তিমেত্তানুদ্দযসম্পন্নো হুত্ৱা বোধিসত্তস্স ওৱাদে ঠত্ৱা পিতু অচ্চযেন ৰজ্জং পত্ৱা দানাদীনি পুঞ্ঞানি কত্ৱা যথাকম্মং অগমাসি.
সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা ‘‘ন, ভিক্খৱে, ইদানেৱেস দুট্ঠলিচ্ছৱিকুমাৰো মযা দমিতো, পুব্বেপাহং এতং দমেসিংযেৱা’’তি ৱত্ৱা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা দুট্ঠকুমাৰো অযং লিচ্ছৱিকুমাৰো অহোসি, ৰাজা আনন্দো, ওৱাদদাযকতাপসো পন অহমেৱ অহোসি’’ন্তি.
একপণ্ণজাতকৱণ্ণনা নৱমা.
[১৫০] ১০. সঞ্জীৱজাতকৱণ্ণনা
অসন্তং যো পগ্গণ্হাতীতি ইদং সত্থা ৱেড়ুৱনে ৱিহৰন্তো অজাতসত্তুস্স ৰঞ্ঞো অসন্তপগ্গহং আৰব্ভ কথেসি. সো হি বুদ্ধানং পটিকণ্টকভূতে দুস্সীলে পাপধম্মে দেৱদত্তে পসীদিত্ৱা তং অসন্তং অসপ্পুৰিসং পগ্গয্হ ‘‘তস্স সক্কাৰং কৰিস্সামী’’তি বহুং ধনং পৰিচ্চজিত্ৱা গযাসীসে ৱিহাৰং কাৰেত্ৱা তস্সেৱ ৱচনং গহেত্ৱা পিতৰং ধম্মৰাজানং সোতাপন্নং অৰিযসাৱকং ঘাতেত্ৱা অত্তনো সোতাপত্তিমগ্গস্স উপনিস্সযং ভিন্দিত্ৱা মহাৱিনাসং পত্তো. সো হি ‘‘দেৱদত্তো পথৱিযং পৱিট্ঠো’’তি সুত্ৱা ‘‘কচ্চি নু খো মম্পি পথৱী গিলেয্যা’’তি ভীততসিতো ৰজ্জসুখং ন লভতি, সযনে অস্সাদসুখং ন ৱিন্দতি, তিব্বকাৰণাভিতুন্নো হত্থিপোতো ৱিয কম্পমানো ৱিচৰতি. সো পথৱিং ফলমানং ৱিয, অৱীচিজালং নিক্খমন্তিং ৱিয, পথৱিযা অত্তানং গিলিযমানং ৱিয, আদিত্তায লোহপথৱিযা উত্তানকং নিপজ্জাপেত্ৱা অযসূলেহি কোটিযমানং ৱিয চ সমনুপস্সি. তেনস্স পহটকুক্কুটস্সেৱ মুহুত্তম্পি কম্পমানস্স অৱত্থানং নাম নাহোসি. সো সম্মাসম্বুদ্ধং পস্সিতুকামো খমাপেতুকামো পঞ্হং পুচ্ছিতুকামো অহোসি, অত্তনো পন অপৰাধমহন্ততায উপসঙ্কমিতুং ন সক্কোতি.
অথস্স ৰাজগহনগৰে কত্তিকৰত্তিৱাৰে সম্পত্তে দেৱনগৰং ৱিয নগৰে অলঙ্কতে মহাতলে অমচ্চগণপৰিৱুতস্স কঞ্চনাসনে নিসিন্নস্স জীৱকং কোমাৰভচ্চং অৱিদূৰে নিসিন্নং দিস্ৱা এতদহোসি ‘‘জীৱকং গহেত্ৱা সম্মাসম্বুদ্ধস্স সন্তিকং গমিস্সামি, ন খো পন সক্কা মযা উজুকমেৱ ৱত্তুং ‘অহং, সম্ম জীৱক, সযং গন্তুং ন সক্কোমি, এহি মং সত্থু সন্তিকং নেহী’তি, পৰিযাযেন পন ৰত্তিসম্পদং ৱণ্ণেত্ৱা ‘কং নু খ্ৱজ্জ মযং সমণং ৱা ব্ৰাহ্মণং ৱা পযিৰুপাসেয্যাম, যং নো পযিৰুপাসতং চিত্তং পসীদেয্যা’তি ৱক্খামি, তং সুত্ৱা অমচ্চা অত্তনো অত্তনো সত্থাৰানং ৱণ্ণং কথেস্সন্তি, জীৱকোপি সম্মাসম্বুদ্ধস্স ৱণ্ণং কথেস্সতি. অথ নং গহেত্ৱা সত্থু সন্তিকং গমিস্সামী’’তি. সো পঞ্চহি পদেহি ৰত্তিং ৱণ্ণেসি ‘‘লক্খঞ্ঞা ৱত ভো দোসিনা ৰত্তি, অভিৰূপা ৱত ভো দোসিনা ৰত্তি, দস্সনীযা ৱত ভো দোসিনা ৰত্তি, পাসাদিকা ৱত ভো দোসিনা ৰত্তি, ৰমণীযা ৱত ভো দোসিনা ৰত্তি, কং নু খ্ৱজ্জ মযং সমণং ৱা ব্ৰাহ্মণং ৱা পযিৰুপাসেয্যাম, যং নো পযিৰুপাসতং চিত্তং পসীদেয্যা’’তি (দী. নি. ১.১৫০).
অথেকো অমচ্চো পূৰণকস্সপস্স ৱণ্ণং কথেসি, একো মক্খলিগোসালস্স, একো অজিতকেসকম্বলস্স, একো পকুধকচ্চাযনস্স, একো সঞ্চযস্স বেলট্ঠপুত্তস্স, একো নাটপুত্তনিগণ্ঠস্সাতি. ৰাজা তেসং কথং সুত্ৱা তুণ্হী অহোসি. সো হি জীৱকস্সেৱ মহাঅমচ্চস্স কথং পচ্চাসীসতি. জীৱকোপি ‘‘ৰঞ্ঞা মং আৰব্ভ কথিতেযেৱ জানিস্সামী’’তি অৱিদূৰে তুণ্হী নিসীদি. অথ নং ৰাজা আহ ‘‘ত্ৱং পন, সম্ম জীৱক, কিং তুণ্হী’’তি? তস্মিং খণে জীৱকো উট্ঠাযাসনা যেন ভগৱা তেনঞ্জলিং পণামেত্ৱা ‘‘এসো, দেৱ, ভগৱা অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো অম্হাকং অম্বৱনে ৱিহৰতি সদ্ধিং অড্ঢতেড়সেহি ভিক্খুসতেহি. তং খো পন ভগৱন্তং এৱং কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গতো’’তি নৱ অৰহাদিগুণে ৱত্ৱা জাতিতো পট্ঠায পুব্বনিমিত্তাদিভেদং ভগৱতো আনুভাৱং পকাসেত্ৱা ‘‘তং ভগৱন্তং দেৱো পযিৰুপাসতু, ধম্মং সুণাতু, পঞ্হং পুচ্ছতূ’’তি আহ.
ৰাজা সম্পুণ্ণমনোৰথো হুত্ৱা ‘‘তেন হি, সম্ম জীৱক, হত্থিযানানি কপ্পাপেহী’’তি যানানি কপ্পাপেত্ৱা মহন্তেন ৰাজানুভাৱেন জীৱকম্বৱনং গন্ত্ৱা তত্থ মণ্ডলমাড়ে ভিক্খুসঙ্ঘপৰিৱুতং তথাগতং দিস্ৱা সন্তৱীচিমজ্ঝে মহানাৱং ৱিয নিচ্চলং ভিক্খুসঙ্ঘং ইতো চিতো চ অনুৱিলোকেত্ৱা ‘‘এৱৰূপা নাম মে পৰিসা ন দিট্ঠপুব্বা’’তি ইৰিযাপথেযেৱ পসীদিত্ৱা সঙ্ঘস্স অঞ্জলিং পগ্গণ্হিত্ৱা থুতিং কত্ৱা ভগৱন্তং ৱন্দিত্ৱা একমন্তং নিসিন্নো সামঞ্ঞফলপঞ্হং পুচ্ছি. অথস্স ভগৱা দ্ৱীহি ভাণৱাৰেহি পটিমণ্ডিতং সামঞ্ঞফলসুত্তং (দী. নি. ১.১৫০ আদযো) কথেসি. সো সুত্তপৰিযোসানে অত্তমনো ভগৱন্তং খমাপেত্ৱা উট্ঠাযাসনা পদক্খিণং কত্ৱা পক্কামি. সত্থা অচিৰপক্কন্তস্স ৰঞ্ঞো ভিক্খূ আমন্তেত্ৱা ‘‘খতাযং, ভিক্খৱে, ৰাজা, উপহতাযং, ভিক্খৱে, ৰাজা. সচাযং, ভিক্খৱে, ৰাজা ইস্সৰিযস্স কাৰণা পিতৰং ধম্মিকং ধম্মৰাজানং জীৱিতা ন ৱোৰোপেস্সথ, ইমস্মিংযেৱ আসনে ৱিৰজং ৱীতমলং ধম্মচক্খুং উপ্পজ্জিস্সথ. দেৱদত্তং নিস্সায অসন্তপগ্গহং কত্ৱা সোতাপত্তিফলা পৰিহীনো’’তি আহ.
পুনদিৱসে ভিক্খূ ধম্মসভাযং কথং সমুট্ঠাপেসুং ‘‘আৱুসো, অজাতসত্তু কিৰ অসন্তপগ্গহং কত্ৱা দুস্সীলং পাপধম্মং দেৱদত্তং নিস্সায পিতুঘাতককম্মস্স কতত্তা সোতাপত্তিফলা পৰিহীনো, দেৱদত্তেন নাসিতো ৰাজা’’তি. সত্থা আগন্ত্ৱা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৱে, এতৰহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘ইমায নামা’’তি ৱুত্তে ‘‘ন, ভিক্খৱে, অজাতসত্তু ইদানেৱ অসন্তপগ্গহং কত্ৱা মহাৱিনাসং পত্তো, পুব্বেপেস অসন্তপগ্গহেনেৱ অত্তানং নাসেসী’’তি ৱত্ৱা অতীতং আহৰি.
অতীতে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তে ৰজ্জং কাৰেন্তে বোধিসত্তো মহাৱিভৱে ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৱা ৱযপ্পত্তো তক্কসিলং গন্ত্ৱা সব্বসিপ্পানি উগ্গণ্হিত্ৱা বাৰাণসিযং দিসাপামোক্খো আচৰিযো হুত্ৱা পঞ্চ মাণৱকসতানি সিপ্পং ৱাচেসি. তেসু মাণৱেসু একো সঞ্জীৱো নাম মাণৱো অত্থি, বোধিসত্তো তস্স মতকুট্ঠাপনকমন্তং অদাসি. সো উট্ঠাপনকমন্তমেৱ গহেত্ৱা পটিবাহনমন্তং পন অগ্গহেত্ৱাৱ একদিৱসং মাণৱেহি সদ্ধিং দাৰুঅত্থায অৰঞ্ঞং গন্ত্ৱা একং মতব্যগ্ঘং দিস্ৱা মাণৱে আহ ‘‘ভো, ইমং মতব্যগ্ঘং উট্ঠাপেস্সামী’’তি. মাণৱা ‘‘ন সক্খিস্সসী’’তি আহংসু. ‘‘পস্সন্তানঞ্ঞেৱ ৱো তং উট্ঠাপেস্সামী’’তি. ‘‘সচে, মাণৱ, সক্কোসি, উট্ঠাপেহী’’তি. এৱঞ্চ পন ৱত্ৱা তে মাণৱা ৰুক্খং অভিৰুহিংসু. সঞ্জীৱো মন্তং পৰিৱত্তেত্ৱা মতব্যগ্ঘং সক্খৰাহি পহৰি, ব্যগ্ঘো উট্ঠায ৱেগেনাগন্ত্ৱা সঞ্জীৱং গলনাড়িযং ডংসিত্ৱা জীৱিতক্খযং পাপেত্ৱা তত্থেৱ পতি, সঞ্জীৱোপি তত্থেৱ পতি. উভোপি একট্ঠানেযেৱ মতা নিপজ্জিংসু.
মাণৱা দাৰূনি আদায আগন্ত্ৱা তং পৱত্তিং আচৰিযস্স আৰোচেসুং. আচৰিযো মাণৱে আমন্তেত্ৱা ‘‘তাতা, অসন্তপগ্গহকাৰা নাম অযুত্তট্ঠানে সক্কাৰসম্মানং কৰোন্তা এৱৰূপং দুক্খং পটিলভন্তিযেৱা’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –
১৫০. ‘‘অসন্তং যো পগ্গণ্হাতি, অসন্তং চূপসেৱতি;
তমেৱ ঘাসং কুৰুতে, ব্যগ্ঘো সঞ্জীৱিকো যথা’’তি.
তত্থ অসন্তন্তি তীহি দুচ্চৰিতেহি সমন্নাগতং দুস্সীলং পাপধম্মং. যো পগ্গণ্হাতীতি খত্তিযাদীসু যো কোচি এৱৰূপং দুস্সীলং পব্বজিতং ৱা চীৱৰাদিসম্পদানেন, গহট্ঠং ৱা উপৰজ্জসেনাপতিট্ঠানাদিসম্পদানেন পগ্গণ্হাতি, সক্কাৰসম্মানং কৰোতীতি অত্থো. অসন্তং চূপসেৱতীতি যো চ এৱৰূপং অসন্তং দুস্সীলং উপসেৱতি ভজতি পযিৰুপাসতি. তমেৱ ঘাসং কুৰুতেতি তমেৱ অসন্তপগ্গণ্হকং সো দুস্সীলো পাপপুগ্গলো ঘসতি সংখাদতি ৱিনাসং পাপেতি. কথং? ব্যগ্ঘো সঞ্জীৱিকো যথাতি, যথা সঞ্জীৱেন মাণৱেন মন্তং পৰিৱত্তেত্ৱা মতব্যগ্ঘো সঞ্জীৱিকো জীৱিতসম্পদানেন সম্পগ্গহিতো অত্তনো জীৱিতদাযকং সঞ্জীৱমেৱ জীৱিতা ৱোৰোপেত্ৱা তত্থেৱ পাতেসি, এৱং অঞ্ঞোপি যো অসন্তপগ্গহং কৰোতি, সো দুস্সীলো তং অত্তনো সম্পগ্গাহকমেৱ ৱিনাসেতি. এৱং অসন্তসম্পগ্গাহকা ৱিনাসং পাপুণন্তীতি.
বোধিসত্তো ইমায গাথায মাণৱানং ধম্মং দেসেত্ৱা দানাদীনি পুঞ্ঞানি কত্ৱা যথাকম্মং গতো.
সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা মতব্যগ্ঘুট্ঠাপনকো মাণৱো অজাতসত্তু অহোসি, দিসাপামোক্খো আচৰিযো পন অহমেৱ অহোসি’’ন্তি.
সঞ্জীৱজাতকৱণ্ণনা দসমা.
ককণ্টকৱগ্গো পন্নৰসমো.
তস্সুদ্দানং –
গোধসিঙ্গালৱিৰোচং, নঙ্গুট্ঠৰাধকাকঞ্চ;
পুপ্ফৰত্তঞ্চ সিঙ্গালং, একপণ্ণঞ্চ সঞ্জীৱং.
অথ ৱগ্গুদ্দানং –
অপণ্ণকো সীলৱগ্গো, কুৰুঙ্গো চ কুলাৱকো;
অত্থকামো চ আসীসো, ইত্থীৱৰুণপাযিম্হা.
লিত্তো পৰোসতং হংচি, কুসনাড়া সম্পদানো;
ককণ্টকো পন্নৰস, সতপণ্ণাস জাতকাতি.
এককনিপাতৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
(পঠমো ভাগো নিট্ঠিতো).