১৫. ৱীসতিনিপাতো
[৪৯৭] ১. মাতঙ্গজাতকৱণ্ণনা
কুতো নু আগচ্ছসি দুম্মৱাসীতি ইদং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো উদেনং নাম ৱংসৰাজানং আৰব্ভ কথেসি. তস্মিঞ্হি কালে আযস্মা পিণ্ডোলভাৰদ্ৱাজো জেতৱনতো আকাসেন গন্ত্ৱা যেভুয্যেন কোসম্বিযং উদেনস্স ৰঞ্ঞো উয্যানং দিৱাৱিহাৰায গচ্ছতি. থেৰো কিৰ পুৰিমভৱে ৰজ্জং কাৰেন্তো দীঘমদ্ধানং তস্মিং উয্যানে মহাপৰিৱাৰো সম্পত্তিং অনুভৱি. সো তেন পুব্বাচিণ্ণেন যেভুয্যেন তত্থেৱ দিৱাৱিহাৰং নিসীদিত্ৱা ফলসমাপত্তিসুখেন ৱীতিনামেতি. তস্মিং একদিৱসং তত্থ গন্ত্ৱা সুপুপ্ফিতসালমূলে নিসিন্নে উদেনো সত্তাহং মহাপানং পিৱিত্ৱা ‘‘উয্যানকীড়ং কীড়িস্সামী’’তি মহন্তেন পৰিৱাৰেন উয্যানং গন্ত্ৱা মঙ্গলসিলাপট্টে অঞ্ঞতৰায ইত্থিযা অঙ্কে নিপন্নো সুৰামদমত্ততায নিদ্দং ওক্কমি. গাযন্তা নিসিন্নিত্থিযো তূৰিযানি ছড্ডেত্ৱা উয্যানং পৱিসিত্ৱা পুপ্ফফলাদীনি ৱিচিনন্তিযো থেৰং দিস্ৱা গন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা নিসীদিংসু. থেৰো তাসং ধম্মকথং কথেন্তো নিসীদি. ইতৰাপি ইত্থী অঙ্কং চালেত্ৱা ৰাজানং পবোধেত্ৱা ‘‘কুহিং তা ৱসলিযো গতা’’তি ৱুত্তে ‘‘একং সমণং পৰিৱাৰেত্ৱা নিসিন্না’’তি আহ. সো কুদ্ধো গন্ত্ৱা থেৰং অক্কোসিত্ৱা পৰিভাসিত্ৱা ‘‘হন্দাহং, তং সমণং তম্বকিপিল্লকেহি খাদাপেস্সামী’’তি কোধৱসেন থেৰস্স সৰীৰে তম্বকিপিল্লকপুটং ভিন্দাপেসি. থেৰো আকাসে ঠত্ৱা তস্সোৱাদং দত্ৱা জেতৱনে গন্ধকুটিদ্ৱাৰেযেৱ ওতৰিত্ৱা তথাগতেন ‘‘কুতো আগতোসী’’তি পুট্ঠো থেৰো তমত্থং আৰোচেসি. সত্থা ‘‘ন খো, ভাৰদ্ৱাজ, উদেনো ইদানেৱ পব্বজিতে ৱিহেঠেতি, পুব্বেপি ৱিহেঠেসিযেৱা’’তি ৱত্ৱা তেন যাচিতো অতীতং আহৰি.
অতীতে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তে ৰজ্জং কাৰেন্তে তদা মহাসত্তো বহিনগৰে চণ্ডালযোনিযং নিব্বত্তি, ‘‘মাতঙ্গো’’তিস্স নামং কৰিংসু. অপৰভাগে ৱিঞ্ঞুতং পত্তো ‘‘মাতঙ্গপণ্ডিতো’’তি পাকটো অহোসি. তদা বাৰাণসিসেট্ঠিনো ধীতা দিট্ঠমঙ্গলিকা নাম একমাসদ্ৱেমাসৱাৰেন মহাপৰিৱাৰা উয্যানং কীড়িতুং গচ্ছতি. অথেকদিৱসং মহাসত্তো কেনচি কম্মেন নগৰং পৱিসন্তো অন্তৰদ্ৱাৰে দিট্ঠমঙ্গলিকং দিস্ৱা একমন্তং অপগন্ত্ৱা অল্লীযিত্ৱা অট্ঠাসি. দিট্ঠমঙ্গলিকা সাণিযা অন্তৰেন ওলোকেন্তী তং দিস্ৱা ‘‘কো এসো’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘চণ্ডালো অয্যে’’তি ৱুত্তে ‘‘অদিট্ঠপুব্বযুত্তকং ৱত পস্সামী’’তি গন্ধোদকেন অক্খীনি ধোৱিত্ৱা ততো নিৱত্তি. তায সদ্ধিং নিক্খন্তজনো ‘‘অৰে, দুট্ঠ চণ্ডাল, অজ্জ তং নিস্সায অম্হাকং অমূলকং সুৰাভত্তং নট্ঠ’’ন্তি কোধাভিভূতো মাতঙ্গপণ্ডিতং হত্থেহি চ পাদেহি চ পোথেত্ৱা ৱিসঞ্ঞিং কত্ৱা পক্কামি. সো মুহুত্তং ৱীতিনামেত্ৱা পটিলদ্ধসঞ্ঞো চিন্তেসি ‘‘দিট্ঠমঙ্গলিকায পৰিজনো মং নিদ্দোসং অকাৰণেন পোথেসি, দিট্ঠমঙ্গলিকং লভিত্ৱাৱ উট্ঠহিস্সামি, নো অলভিত্ৱা’’তি অধিট্ঠায গন্ত্ৱা তস্সা পিতু নিৱেসনদ্ৱাৰে নিপজ্জি. সো ‘‘কেন কাৰণেন নিপন্নোসী’’তি ৱুত্তে ‘‘অঞ্ঞং কাৰণং নত্থি, দিট্ঠমঙ্গলিকায মে অত্থো’’তি আহ. একো দিৱসো অতীতো, তথা দুতিযো, ততিযো, চতুত্থো, পঞ্চমো, ছট্ঠো চ. বোধিসত্তানং অধিট্ঠানং নাম সমিজ্ঝতি, তস্মা সত্তমে দিৱসে দিট্ঠমঙ্গলিকং নীহৰিত্ৱা তস্স অদংসু.
অথ নং সা ‘‘উট্ঠেহি, সামি, তুম্হাকং গেহং গচ্ছামা’’তি আহ. ভদ্দে, তৱ পৰিজনেনম্হি সুপোথিতো দুব্বলো, মং উক্খিপিত্ৱা পিট্ঠিং আৰোপেত্ৱা আদায গচ্ছাহীতি. সা তথা কত্ৱা নগৰৱাসীনং পস্সন্তানঞ্ঞেৱ নগৰা নিক্খমিত্ৱা চণ্ডালগামকং গতা. অথ নং মহাসত্তো জাতিসম্ভেদৱীতিক্কমং অকত্ৱাৱ কতিপাহং গেহে ৱসাপেত্ৱা চিন্তেসি ‘‘অহমেতং লাভগ্গযসগ্গপ্পত্তং কৰোন্তো পব্বজিত্ৱাৱ কাতুং সক্খিস্সামি, ন ইতৰথা’’তি. অথ নং আমন্তেত্ৱা ‘ভদ্দে, মযি অৰঞ্ঞতো কিঞ্চি অনাহৰন্তে অম্হাকং জীৱিকা নপ্পৱত্ততি, যাৱ মমাগমনা মা উক্কণ্ঠি, অহং অৰঞ্ঞং গমিস্সামী’’তি ৱত্ৱা গেহৱাসিনোপি ‘‘ইমং মা পমজ্জিত্থা’’তি ওৱদিত্ৱা অৰঞ্ঞং গন্ত্ৱা সমণপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা অপ্পমত্তো সত্তমে দিৱসে অট্ঠ সমাপত্তিযো চ পঞ্চ অভিঞ্ঞাযো চ উপ্পাদেত্ৱা ‘‘ইদানি দিট্ঠমঙ্গলিকায অৱস্সযো ভৱিতুং সক্খিস্সামী’’তি ইদ্ধিযা গন্ত্ৱা চণ্ডালগামদ্ৱাৰে ওতৰিত্ৱা দিট্ঠমঙ্গলিকায গেহদ্ৱাৰং অগমাসি. সা তস্সাগমনং সুত্ৱা গেহতো নিক্খমিত্ৱা ‘‘সামি, কস্মা মং অনাথং কত্ৱা পব্বজিতোসী’’তি পৰিদেৱি. অথ নং ‘‘ভদ্দে, মা চিন্তযি, তৱ পোৰাণকযসতো ইদানি মহন্ততৰং যসং কৰিস্সামি, অপিচ খো পন ‘ন ময্হং মাতঙ্গপণ্ডিতো সামিকো, মহাব্ৰহ্মা মে সামিকো’তি এত্তকং পৰিসমজ্ঝে ৱত্তুং সক্খিস্সসী’তি আহ. ‘‘আম, সামি, সক্খিস্সামী’’তি. ‘‘তেন হি ‘‘ইদানি তে সামিকো কুহিন্তি পুট্ঠা ‘ব্ৰহ্মলোকং গতো’তি ৱত্ৱা ‘কদা আগমিস্সতী’তি ৱুত্তে ‘ইতো সত্তমে দিৱসে পুণ্ণমাযং চন্দং ভিন্দিত্ৱা আগমিস্সতী’তি ৱদেয্যাসী’’তি নং ৱত্ৱা মহাসত্তো হিমৱন্তমেৱ গতো.
দিট্ঠমঙ্গলিকাপি বাৰাণসিযং মহাজনস্স মজ্ঝে তেসু তেসু ঠানেসু তথা কথেসি. মহাজনো ‘‘অহো মহাব্ৰহ্মা সমানো দিট্ঠমঙ্গলিকং ন গচ্ছতি, এৱমেতং ভৱিস্সতী’’তি সদ্দহি. বোধিসত্তোপি পুণ্ণমদিৱসে চন্দস্স গগনমজ্ঝে ঠিতকালে ব্ৰহ্মত্তভাৱং মাপেত্ৱা সকলং কাসিৰট্ঠং দ্ৱাদসযোজনিকং বাৰাণসিনগৰঞ্চ একোভাসং কত্ৱা চন্দমণ্ডলং ভিন্দিত্ৱা ওতৰিত্ৱা বাৰাণসিযা উপৰূপৰি তিক্খত্তুং পৰিব্ভমিত্ৱা মহাজনেন গন্ধমালাদীহি পূজিযমানো চণ্ডালগামকাভিমুখো অহোসি. ব্ৰহ্মভত্তা সন্নিপতিত্ৱা চণ্ডালগামকং গন্ত্ৱা দিট্ঠমঙ্গলিকায গেহং সুদ্ধৱত্থেহি ছাদেত্ৱা ভূমিং চতুজ্জাতিযগন্ধেহি ওপুঞ্ছিত্ৱা পুপ্ফানি ৱিকিৰিত্ৱা ধূমং দত্ৱা চেলৱিতানং পসাৰেত্ৱা মহাসযনং পঞ্ঞপেত্ৱা গন্ধতেলেহি দীপং জালেত্ৱা দ্ৱাৰে ৰজতপট্টৱণ্ণৱালুকং ওকিৰিত্ৱা পুপ্ফানি ৱিকিৰিত্ৱা ধজে বন্ধিংসু. এৱং অলঙ্কতে গেহে মহাসত্তো ওতৰিত্ৱা অন্তো পৱিসিত্ৱা থোকং সযনপিট্ঠে নিসীদি.
তদা দিট্ঠমঙ্গলিকা উতুনী হোতি. অথস্সা অঙ্গুট্ঠকেন নাভিং পৰামসি, কুচ্ছিযং গব্ভো পতিট্ঠাসি. অথ নং মহাসত্তো আমন্তেত্ৱা ‘‘ভদ্দে, গব্ভো তে পতিট্ঠিতো, ত্ৱং পুত্তং ৱিজাযিস্সসি, ত্ৱম্পি পুত্তোপি তে লাভগ্গযসগ্গপ্পত্তা ভৱিস্সথ, তৱ পাদধোৱনউদকং সকলজম্বুদীপে ৰাজূনং অভিসেকোদকং ভৱিস্সতি, নহানোদকং পন তে অমতোসধং ভৱিস্সতি, যে তং সীসে আসিঞ্চিস্সন্তি, তে সব্বৰোগেহি মুচ্চিস্সন্তি, কাড়কণ্ণিং পৰিৱজ্জেস্সন্তি, তৱ পাদপিট্ঠে সীসং ঠপেত্ৱা ৱন্দন্তা সহস্সং দস্সন্তি, সোতপথে ঠত্ৱা ৱন্দন্তা সতং দস্সন্তি, চক্খুপথে ঠত্ৱা ৱন্দন্তা একং কহাপণং দত্ৱা ৱন্দিস্সন্তি, অপ্পমত্তা হোহী’’তি নং ওৱদিত্ৱা গেহা নিক্খমিত্ৱা মহাজনস্স পস্সন্তস্সেৱ উপ্পতিত্ৱা চন্দমণ্ডলং পাৱিসি. ব্ৰহ্মভত্তা সন্নিপতিত্ৱা ঠিতকাৱ ৰত্তিং ৱীতিনামেত্ৱা পাতোৱ দিট্ঠমঙ্গলিকং সুৱণ্ণসিৱিকং আৰোপেত্ৱা সীসেন উক্খিপিত্ৱা নগৰং পৱিসিংসু. ‘‘মহাব্ৰহ্মভৰিযা’’তি তং উপসঙ্কমিত্ৱা মহাজনো গন্ধমালাদীহি পূজেসি. পাদপিট্ঠে সীসং ঠপেত্ৱা ৱন্দিতুং লভন্তা সহস্সত্থৱিকং দেন্তি, সোতপথে ঠত্ৱা ৱন্দিতুং লভন্তা সতং দেন্তি, চক্খুপথে ঠত্ৱা ৱন্দিতুং লভন্তা একং কহাপণং দেন্তি. এৱং দ্ৱাদসযোজনিকং বাৰাণসিং তং গহেত্ৱা ৱিচৰন্তা অট্ঠাৰসকোটিধনং লভিংসু.
অথ নং নগৰং পৰিহৰিত্ৱা আনেত্ৱা নগৰমজ্ঝে মহামণ্ডপং কাৰেত্ৱা সাণিং পৰিক্খিপিত্ৱা মহাসযনং পঞ্ঞপেত্ৱা মহন্তেন সিৰিসোভগ্গেন তত্থ ৱসাপেসুং. মণ্ডপসন্তিকেযেৱ সত্তদ্ৱাৰকোট্ঠং সত্তভূমিকং পাসাদং কাতুং আৰভিংসু, মহন্তং নৱকম্মং অহোসি. দিট্ঠমঙ্গলিকা মণ্ডপেযেৱ পুত্তং ৱিজাযি. অথস্স নামগ্গহণদিৱসে ব্ৰাহ্মণা সন্নিপতিত্ৱা মণ্ডপে জাতত্তা ‘‘মণ্ডব্যকুমাৰো’’তি নামং কৰিংসু. পাসাদো পন দসহি মাসেহি নিট্ঠিতো. ততো পট্ঠায সা মহন্তেন যসেন তস্মিং ৱসতি, মণ্ডব্যকুমাৰোপি মহন্তেন পৰিৱাৰেন ৱড্ঢতি. তস্স সত্তট্ঠৱস্সকালেযেৱ জম্বুদীপতলে উত্তমাচৰিযা সন্নিপতিংসু. তে তং তযো ৱেদে উগ্গণ্হাপেসুং. সো সোড়সৱস্সকালতো পট্ঠায ব্ৰাহ্মণানং ভত্তং পট্ঠপেসি, নিবদ্ধং সোড়স ব্ৰাহ্মণসহস্সানি ভুঞ্জন্তি. চতুত্থে দ্ৱাৰকোট্ঠকে ব্ৰাহ্মণানং দানং দেতি.
অথেকস্মিং মহামহদিৱসে গেহে বহুং পাযাসং পটিযাদেসুং. সোড়স ব্ৰাহ্মণসহস্সানি চতুত্থে দ্ৱাৰকোট্ঠকে নিসীদিত্ৱা সুৱণ্ণৰসৱণ্ণেন নৱসপ্পিনা পক্কমধুখণ্ডসক্খৰাহি চ অভিসঙ্খতং পাযাসং পৰিভুঞ্জন্তি. কুমাৰোপি সব্বালঙ্কাৰপটিমণ্ডিতো সুৱণ্ণপাদুকা আৰুয্হ হত্থেন কঞ্চনদণ্ডং গহেত্ৱা ‘‘ইধ সপ্পিং দেথ, ইধ মধু’’ন্তি ৱিচাৰেন্তো চৰতি. তস্মিং খণে মাতঙ্গপণ্ডিতো হিমৱন্তে অস্সমপদে নিসিন্নো ‘‘কা নু খো দিট্ঠমঙ্গলিকায পুত্তস্স পৱত্তী’’তি ওলোকেন্তো তস্স অতিত্থে পক্খন্দভাৱং দিস্ৱা ‘‘অজ্জেৱ গন্ত্ৱা মাণৱং দমেত্ৱা যত্থ দিন্নং মহপ্ফলং হোতি, তত্থ দানং দাপেত্ৱা আগমিস্সামী’’তি চিন্তেত্ৱা আকাসেন অনোতত্তদহং গন্ত্ৱা মুখধোৱনাদীনি কত্ৱা মনোসিলাতলে ঠিতো ৰত্তদুপট্টং নিৱাসেত্ৱা কাযবন্ধনং বন্ধিত্ৱা পংসুকূলসঙ্ঘাটিং পাৰুপিত্ৱা মত্তিকাপত্তং আদায আকাসেনাগন্ত্ৱা চতুত্থে দ্ৱাৰকোট্ঠকে দানগ্গেযেৱ ওতৰিত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. মণ্ডব্যো কুমাৰো ইতো চিতো চ ওলোকেন্তো তং দিস্ৱা ‘‘এৱংৱিৰূপো সঙ্কাৰযক্খসদিসো অযং পব্বজিতো ইমং ঠানং আগচ্ছন্তো কুতো নু খো আগচ্ছতী’’তি তেন সদ্ধিং সল্লপন্তো পঠমং গাথমাহ –
১. ‘‘কুতো নু আগচ্ছসি দুম্মৱাসী, ওতল্লকো পংসুপিসাচকোৱ;
সঙ্কাৰচোড়ং পটিমুঞ্চ কণ্ঠে, কো ৰে তুৱং হোসি অদক্খিণেয্যো’’তি.
তত্থ দুম্মৱাসীতি অনঞ্জিতঅমণ্ডিতঘটিতসঙ্ঘাটিকপিলোতিকৱসনো. ওতল্লকোতি লামকো ওলম্বৱিলম্বনন্তকধৰো ৱা. পংসুপিসাচকোৱাতি সঙ্কাৰট্ঠানে পিসাচকো ৱিয. সঙ্কাৰচোড়ন্তি সঙ্কাৰট্ঠানে লদ্ধপিলোতিকং. পটিমুঞ্চাতি পটিমুঞ্চিত্ৱা. অদক্খিণেয্যোতি ত্ৱং অদক্খিণেয্যো ইমেসং পৰমদক্খিণেয্যানং নিসিন্নট্ঠানং একো হুত্ৱা কুতো আগতো.
তং সুত্ৱা মহাসত্তো মুদুচিত্তেনেৱ তেন সদ্ধিং সল্লপন্তো দুতিযং গাথমাহ –
২. ‘‘অন্নং তৱেদং পকতং যসস্সি, তং খজ্জৰে ভুঞ্জৰে পিয্যৰে চ;
জানাসি মং ত্ৱং পৰদত্তূপজীৱিং, উত্তিট্ঠপিণ্ডং লভতং সপাকো’’তি.
তত্থ পকতন্তি পটিযত্তং. যসস্সীতি পৰিৱাৰসম্পন্ন. তং খজ্জৰেতি তং খজ্জন্তি চ ভুঞ্জন্তি চ পিৱন্তি চ. কিংকাৰণা ময্হং কুজ্ঝসি? উত্তিট্ঠপিণ্ডন্তি উপতিট্ঠিত্ৱা লভিতব্বপিণ্ডং, উট্ঠায ঠিতেহি ৱা দীযমানং হেট্ঠা ঠত্ৱা লভিতব্বপিণ্ডং. লভতং সপাকোতি সপাকো চণ্ডালোপি লভতু. জাতিসম্পন্না হি যত্থ কত্থচি লভন্তি, সপাকচণ্ডালস্স পন কো দেতি, দুল্লভপিণ্ডো অহং, তস্মা মে জীৱিতপৱত্তনত্থং ভোজনং দাপেহি, কুমাৰাতি.
ততো মণ্ডব্যো গাথমাহ –
৩. ‘‘অন্নং মমেদং পকতং ব্ৰাহ্মণানং, অত্তত্থায সদ্দহতো মমেদং;
অপেহি এত্তো কিমিধট্ঠিতোসি, ন মাদিসা তুম্হং দদন্তি জম্মা’’তি.
তত্থ অত্তত্থাযাতি অত্তনো ৱড্ঢিঅত্থায. অপেহি এত্তোতি ইমম্হা ঠানা অপগচ্ছ. ন মাদিসাতি মাদিসা জাতিসম্পন্নানং উদিচ্চব্ৰাহ্মণানং দানং দেন্তি, ন তুয্হং চণ্ডালস্স, গচ্ছ, জম্মাতি.
ততো মহাসত্তো গাথমাহ –
৪. ‘‘থলে চ নিন্নে চ ৱপন্তি বীজং, অনূপখেত্তে ফলমাসমানা;
এতায সদ্ধায দদাহি দানং, অপ্পেৱ আৰাধযে দক্খিণেয্যে’’তি.
তস্সত্থো – কুমাৰ, সস্সফলং আসীসমানা তীসুপি খেত্তেসু বীজং ৱপন্তি. তত্থ অতিৱুট্ঠিকালে থলে সস্সং সম্পজ্জতি, নিন্নে পূতিকং হোতি, অনূপখেত্তে নদিঞ্চ তড়াকঞ্চ নিস্সায কতং ওঘেন ৱুয্হতি. মন্দৱুট্ঠিকালে থলে খেত্তে ৱিপজ্জতি, নিন্নে থোকং সম্পজ্জতি, অনূপখেত্তে সম্পজ্জতেৱ. সমৱুট্ঠিকালে থলে খেত্তে থোকং সম্পজ্জতি, ইতৰেসু সম্পজ্জতেৱ. তস্মা যথা ফলমাসীসমানা তীসুপি খেত্তেসু ৱপন্তি, তথা ত্ৱম্পি এতায ফলসদ্ধায আগতাগতানং সব্বেসংযেৱ দানং দেহি, অপ্পেৱ নাম এৱং দদন্তো দক্খিণেয্যে আৰাধেয্যাসি লভেয্যাসীতি.
ততো মণ্ডব্যো গাথমাহ –
৫. ‘‘খেত্তানি ময্হং ৱিদিতানি লোকে, যেসাহং বীজানি পতিট্ঠপেমি;
যে ব্ৰাহ্মণা জাতিমন্তূপপন্না, তানীধ খেত্তানি সুপেসলানী’’তি.
তত্থ যেসাহন্তি যেসু অহং. জাতিমন্তূপপন্নাতি জাতিযা চ মন্তেহি চ উপপন্না.
ততো মহাসত্তো দ্ৱে গাথা অভাসি –
৬. ‘‘জাতিমদো চ অতিমানিতা চ, লোভো চ দোসো চ মদো চ মোহো;
এতে অগুণা যেসু চ সন্তি সব্বে, তানীধ খেত্তানি অপেসলানি.
৭. ‘‘জাতিমদো চ অতিমানিতা চ, লোভো চ দোসো চ মদো চ মোহো;
এতে অগুণা যেসু ন সন্তি সব্বে, তানীধ খেত্তানি সুপেসলানী’’তি.
তত্থ জাতিমদোতি ‘‘অহমস্মি জাতিসম্পন্নো’’তি এৱং উপ্পন্নমানো. অতিমানিতা চাতি ‘‘অঞ্ঞো মযা সদ্ধিং জাতিআদীহি সদিসো নত্থী’’তি অতিক্কম্ম পৱত্তমানো. লোভাদযো লুব্ভনদুস্সনমজ্জনমুয্হনমত্তাৱ. অপেসলানীতি এৱৰূপা পুগ্গলা আসীৱিসভৰিতা ৱিয ৱম্মিকা অপ্পিযসীলা হোন্তি. এৱৰূপানং দিন্নং ন মহপ্ফলং হোতি, তস্মা মা এতেসং সুপেসলখেত্তভাৱং মঞ্ঞিত্থ. ন হি জাতিমন্তা সগ্গদাযকা. যে পন জাতিমানাদিৰহিতা অৰিযা, তানি খেত্তানি সুপেসলানি, তেসু দিন্নং মহপ্ফলং, তে সগ্গদাযকা হোন্তীতি.
ইতি সো মহাসত্তে পুনপ্পুনং কথেন্তে কুজ্ঝিত্ৱা ‘‘অযং অতিৱিয বহুং ৱিপ্পলপতি, কুহিং গতা ইমে দোৱাৰিকা, নযিমং চণ্ডালং নীহৰন্তী’’তি গাথমাহ –
৮. ‘‘ক্ৱেত্থ গতা উপজোতিযো চ, উপজ্ঝাযো অথ ৱা গণ্ডকুচ্ছি;
ইমস্স দণ্ডঞ্চ ৱধঞ্চ দত্ৱা, গলে গহেত্ৱা খলযাথ জম্ম’’ন্তি.
তত্থ ক্ৱেত্থ গতাতি ইমেসু তীসু দ্ৱাৰেসু ঠপিতা উপজোতিযো চ উপজ্ঝাযো চ গণ্ডকুচ্ছি চাতি তযো দোৱাৰিকা কুহিং গতাতি অত্থো.
তেপি তস্স ৱচনং সুত্ৱা ৱেগেনাগন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা ‘‘কিং কৰোম দেৱা’’তি আহংসু. ‘‘অযং ৱো জম্মো চণ্ডালো দিট্ঠো’’তি? ‘‘ন পস্সাম দেৱ, কুতোচি আগতভাৱং ন জানামা’’তি. ‘‘কো চেস মাযাকাৰো ৱা ৱিজ্জাধৰো ৱা ভৱিস্সতি, ইদানি কিং তিট্ঠথা’’তি. ‘‘কিং কৰোম দেৱা’’তি? ‘‘ইমস্স মুখমেৱ পোথেত্ৱা ভিন্দন্তা দণ্ডৱেড়ুপেসিকাহি পিট্ঠিচম্মং উপ্পাটেন্তা ৱধঞ্চ দত্ৱা গলে গহেত্ৱা এতং জম্মং খলযাথ, ইতো নীহৰথা’’তি.
মহাসত্তো তেসু অত্তনো সন্তিকং অনাগতেস্ৱেৱ উপ্পতিত্ৱা আকাসে ঠিতো গাথমাহ –
৯. ‘‘গিৰিং নখেন খণসি, অযো দন্তেহি খাদসি;
জাতৱেদং পদহসি, যো ইসিং পৰিভাসসী’’তি.
তত্থ জাতৱেদং পদহসীতি অগ্গিং গিলিতুং ৱাযমসি.
ইমঞ্চ পন গাথং ৱত্ৱা মহাসত্তো পস্সন্তস্সেৱ মাণৱস্স চ ব্ৰাহ্মণানঞ্চ আকাসে পক্খন্দি. তমত্থং পকাসেন্তো সত্থা আহ –
১০. ‘‘ইদং ৱত্ৱান মাতঙ্গো, ইসি সচ্চপৰক্কমো;
অন্তলিক্খস্মিং পক্কামি, ব্ৰাহ্মণানং উদিক্খত’’ন্তি.
তত্থ সচ্চপৰক্কমোতি সভাৱপৰক্কমো.
সো পাচীনদিসাভিমুখো গন্ত্ৱা একায ৱীথিযা ওতৰিত্ৱা ‘‘পদৱড়ঞ্জং পঞ্ঞাযতূ’’তি অধিট্ঠায পাচীনদ্ৱাৰসমীপে পিণ্ডায চৰন্তো মিস্সকভত্তং সংকড্ঢিত্ৱা একিস্সং সালাযং নিসীদিত্ৱা মিস্সকভত্তং পৰিভুঞ্জি. নগৰদেৱতা ‘‘অযং অম্হাকং অয্যং ৱিহেঠেত্ৱা কথেতী’’তি অসহমানা আগমিংসু. অথস্স জেট্ঠকযক্খো মণ্ডব্যস্স গীৱং গহেত্ৱা পৰিৱত্তেসি, সেসদেৱতা সেসব্ৰাহ্মণানং গীৱং গণ্হিত্ৱা পৰিৱত্তেসুং. বোধিসত্তে মুদুচিত্ততায পন ‘‘তস্স পুত্তো’’তি নং ন মাৰেন্তি, কেৱলং কিলমেন্তিযেৱ. মণ্ডব্যস্স সীসং পৰিৱত্তিত্ৱা পিট্ঠিপস্সাভিমুখং জাতং, হত্থপাদা উজুকা থদ্ধাৱ অট্ঠংসু, অক্খীনি কালকতস্সেৱ পৰিৱত্তিংসু. সো থদ্ধসৰীৰোৱ নিপজ্জি, সেসব্ৰাহ্মণা মুখেন খেড়ং ৱমন্তা অপৰাপৰং পৰিৱত্তন্তি. মাণৱা ‘‘অয্যে, পুত্তস্স তে কিং জাত’’ন্তি দিট্ঠমঙ্গলিকায আৰোচযিংসু. সা ৱেগেন গন্ত্ৱা পুত্তং দিস্ৱা ‘‘কিমেত’’ন্তি ৱত্ৱা গাথমাহ –
১১. ‘‘আৱেল্লিতং পিট্ঠিতো উত্তমঙ্গং, বাহুং পসাৰেতি অকম্মনেয্যং;
সেতানি অক্খীনি যথা মতস্স, কো মে ইমং পুত্তমকাসি এৱ’’ন্তি.
তত্থ আৱেল্লিতন্তি পৰিৱত্তিতং.
অথস্সা তস্মিং ঠানে ঠিতজনো আৰোচেতুং গাথমাহ –
১২. ‘‘ইধাগমা সমণো দুম্মৱাসী, ওতল্লকো পংসুপিসাচকোৱ;
সঙ্কাৰচোড়ং পটিমুঞ্চ কণ্ঠে, সো তে ইমং পুত্তমকাসি এৱ’’ন্তি.
সা তং সুত্ৱাৱ চিন্তেসি ‘‘অঞ্ঞস্সেতং বলং নত্থি, নিস্সংসযং মাতঙ্গপণ্ডিতো ভৱিস্সতি, সম্পন্নমেত্তাভাৱনো খো পন ধীৰো ন এত্তকং জনং কিলমেত্ৱা গমিস্সতি, কতৰং নু খো দিসং গতো ভৱিস্সতী’’তি. ততো পুচ্ছন্তী গাথমাহ –
১৩. ‘‘কতমং দিসং অগমা ভূৰিপঞ্ঞো, অক্খাথ মে মাণৱা এতমত্থং;
গন্ত্ৱান তং পটিকৰেমু অচ্চযং, অপ্পেৱ নং পুত্ত লভেমু জীৱিত’’ন্তি.
তত্থ গন্ত্ৱানাতি তস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা. তং পটিকৰেমু অচ্চযন্তি তং অচ্চযং পটিকৰিস্সাম দেসেস্সাম, খমাপেস্সাম নন্তি. পুত্ত লভেমু জীৱিতন্তি অপ্পেৱ নাম পুত্তস্স জীৱিতং লভেয্যাম.
অথস্সা তত্থ ঠিতা মাণৱা কথেন্তা গাথমাহংসু –
১৪. ‘‘ৱেহাযসং অগমা ভূৰিপঞ্ঞো, পথদ্ধুনো পন্নৰসেৱ চন্দো;
অপি চাপি সো পুৰিমদিসং অগচ্ছি, সচ্চপ্পটিঞ্ঞো ইসি সাধুৰূপো’’তি.
তত্থ পথদ্ধুনোতি আকাসপথসঙ্খাতস্স অদ্ধুনো মজ্ঝে ঠিতো পন্নৰসে চন্দো ৱিয. অপি চাপি সোতি অপিচ খো পন সো পুৰত্থিমং দিসং গতো.
সা তেসং ৱচনং সুত্ৱা ‘‘মম সামিকং উপধাৰেস্সামী’’তি সুৱণ্ণকলসসুৱণ্ণসৰকানি গাহাপেত্ৱা দাসিগণপৰিৱুতা তেন পদৱড়ঞ্জস্স অধিট্ঠিতট্ঠানং পত্ৱা তেনানুসাৰেন গচ্ছন্তী তস্মিং পীঠিকায নিসীদিত্ৱা ভুঞ্জমানে তস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা অট্ঠাসি. সো তং দিস্ৱা থোকং ওদনং পত্তে ঠপেসি. দিট্ঠমঙ্গলিকা সুৱণ্ণকলসেন তস্স উদকং অদাসি. সো তত্থেৱ হত্থং ধোৱিত্ৱা মুখং ৱিক্খালেসি. অথ নং সা ‘‘কেন মে পুত্তস্স সো ৱিপ্পকাৰো কতো’’তি পুচ্ছন্তী গাথমাহ –
১৫. ‘‘আৱেল্লিতং পিট্ঠিতো উত্তমঙ্গং, বাহুং পসাৰেতি অকম্মনেয্যং;
সেতানি অক্খীনি যথা মতস্স, কো মে ইমং পুত্তমকাসি এৱ’’ন্তি.
ততো পৰা তেসং ৱচনপটিৱচনগাথা হোন্তি –
১৬. ‘‘যক্খা হৱে সন্তি মহানুভাৱা, অন্ৱাগতা ইসযো সাধুৰূপা;
তে দুট্ঠচিত্তং কুপিতং ৱিদিত্ৱা, যক্খা হি তে পুত্তমকংসু এৱং.
১৭. ‘‘যক্খা চ মে পুত্তমকংসু এৱং, ত্ৱঞ্ঞেৱ মে মা কুদ্ধো ব্ৰহ্মচাৰি;
তুম্হেৱ পাদে সৰণং গতাস্মি, অন্ৱাগতা পুত্তসোকেন ভিক্খু.
১৮. ‘‘তদেৱ হি এতৰহি চ ময্হং, মনোপদোসো ন মমত্থি কোচি;
পুত্তো চ তে ৱেদমদেন মত্তো, অত্থং ন জানাতি অধিচ্চ ৱেদে.
১৯. ‘‘অদ্ধা হৱে ভিক্খু মুহুত্তকেন, সম্মুয্হতেৱ পুৰিসস্স সঞ্ঞা;
একাপৰাধং খম ভূৰিপঞ্ঞ, ন পণ্ডিতা কোধবলা ভৱন্তী’’তি.
তত্থ যক্খাতি নগৰপৰিগ্গাহকযক্খা. অন্ৱাগতাতি অনু আগতা, ইসযো সাধুৰূপা গুণসম্পন্নাতি এৱং জানমানাতি অত্থো. তেতি তে ইসীনং গুণং ঞত্ৱা তৱ পুত্তং দুট্ঠচিত্তং কুপিতচিত্তং ৱিদিত্ৱা. ত্ৱঞ্ঞেৱ মেতি সচে যক্খা কুপিতা এৱমকংসু, কৰোন্তু, দেৱতা নাম পানীযউড়ুঙ্কমত্তেন সন্তপ্পেতুং সক্কা, তস্মাহং তেসং ন ভাযামি, কেৱলং ত্ৱঞ্ঞেৱ মে পুত্তস্স মা কুজ্ঝি. অন্ৱাগতাতি আগতাস্মি. ভিক্খূতি মহাসত্তং আলপন্তী পুত্তস্স জীৱিতদানং যাচতি. তদেৱ হীতি দিট্ঠমঙ্গলিকে তদা তৱ পুত্তস্স মং অক্কোসনকালে চ ময্হং মনোপদোসো নত্থি, এতৰহি চ তযি যাচমানাযপি মম তস্মিং মনোপদোসো নত্থিযেৱ. ৱেদমদেনাতি ‘‘তযো ৱেদা মে উগ্গহিতা’’তি মদেন. অধিচ্চাতি ৱেদে উগ্গহেত্ৱাপি অত্থানত্থং ন জানাতি. মুহুত্তকেনাতি যং কিঞ্চি উগ্গহেত্ৱা মুহুত্তকেনেৱ.
এৱং তায খমাপিযমানো মহাসত্তো ‘‘তেন হি এতেসং যক্খানং পলাযনত্থায অমতোসধং দস্সামী’’তি ৱত্ৱা গাথমাহ –
২০. ‘‘ইদঞ্চ ময্হং উত্তিট্ঠপিণ্ডং, তৱ মণ্ডব্যো ভুঞ্জতু অপ্পপঞ্ঞো;
যক্খা চ তে নং ন ৱিহেঠযেয্যুং, পুত্তো চ তে হেস্সতি সো অৰোগো’’তি.
তত্থ উত্তিট্ঠপিণ্ডন্তি উচ্ছিট্ঠকপিণ্ডং, ‘‘উচ্ছিট্ঠপিণ্ড’’ন্তিপি পাঠো.
সা মহাসত্তস্স ৱচনং সুত্ৱা ‘‘দেথ, সামি, অমতোসধ’’ন্তি সুৱণ্ণসৰকং উপনামেসি. মহাসত্তো উচ্ছিট্ঠককঞ্জিকং তত্থ আসিঞ্চিত্ৱা ‘‘পঠমঞ্ঞেৱ ইতো উপড্ঢং তৱ পুত্তস্স মুখে ওসিঞ্চিত্ৱা সেসং চাটিযং উদকেন মিস্সেত্ৱা সেসব্ৰাহ্মণানং মুখে ওসিঞ্চেহি, সব্বেপি নিৰোগা ভৱিস্সন্তী’’তি ৱত্ৱা উপ্পতিত্ৱা হিমৱন্তমেৱ গতো. সাপি তং সৰকং সীসেনাদায ‘‘অমতোসধং মে লদ্ধ’’ন্তি ৱদন্তী নিৱেসনং গন্ত্ৱা পঠমং পুত্তস্স মুখে কঞ্জিকং ওসিঞ্চি, যক্খো পলাযি. ইতৰো পংসুং পুঞ্ছন্তো উট্ঠায ‘‘অম্ম কিমেত’’ন্তি আহ. তযা কতং ত্ৱমেৱ জানিস্সসি. এহি, তাত, তৱ দক্খিণেয্যানং তেসং ৱিপ্পকাৰং পস্সাতি. সো তে দিস্ৱা ৱিপ্পটিসাৰী অহোসি. অথ নং মাতা ‘‘তাত মণ্ডব্য, ত্ৱং বালো দানস্স মহপ্ফলট্ঠানং ন জানাসি, দক্খিণেয্যা নাম এৱৰূপা ন হোন্তি, মাতঙ্গপণ্ডিতসদিসাৱ হোন্তি, ইতো পট্ঠায মা এতেসং দুস্সীলানং দানমদাসি, সীলৱন্তানং দেহী’’তি ৱত্ৱা আহ –
২১. ‘‘মণ্ডব্য বালোসি পৰিত্তপঞ্ঞো, যো পুঞ্ঞক্খেত্তানমকোৱিদোসি;
মহক্কসাৱেসু দদাসি দানং, কিলিট্ঠকম্মেসু অসঞ্ঞতেসু.
২২. ‘‘জটা চ কেসা অজিনা নিৱত্থা, জৰূদপানংৱ মুখং পৰূড়্হং;
পজং ইমং পস্সথ দুম্মৰূপং, ন জটাজিনং তাযতি অপ্পপঞ্ঞং.
২৩. ‘‘যেসং ৰাগো চ দোসো চ, অৱিজ্জা চ ৱিৰাজিতা;
খীণাসৱা অৰহন্তো, তেসু দিন্নং মহপ্ফল’’ন্তি.
তত্থ মহক্কসাৱেসূতি মহাকসাৱেসু মহন্তেহি ৰাগকসাৱাদীহি সমন্নাগতেসু. জটা চ কেসাতি তাত মণ্ডব্য, তৱ দক্খিণেয্যেসু একচ্চানং কেসা জটা কত্ৱা বদ্ধা. অজিনা নিৱত্থাতি সখুৰানি অজিনচম্মানি নিৱত্থা. জৰূদপানং ৱাতি তিণগহনেন জিণ্ণকূপো ৱিয মুখং দীঘমস্সুতায পৰূড়্হং. পজং ইমন্তি ইমং এৱৰূপং অনঞ্জিতামণ্ডিতলূখৱেসং পজং পস্সথ. ন জটাজিনন্তি এতং জটাজিনং ইমং অপ্পপঞ্ঞং পজং তাযিতুং ন সক্কোতি, সীলপঞ্ঞাণতপোকম্মানেৱ ইমেসং সত্তানং পতিট্ঠা হোন্তি. যেসন্তি যস্মা যেসং এতে ৰজ্জনদুস্সনমুয্হনসভাৱা ৰাগাদযো অট্ঠৱত্থুকা চ অৱিজ্জা ৱিৰাজিতা ৱিগতা, ৱিগতত্তাযেৱ চ এতেসং কিলেসানং যে খীণাসৱা অৰহন্তো, তেসু দিন্নং মহপ্ফলং, তস্মা ত্ৱং, তাত, ইতো পট্ঠায এৱৰূপানং দুস্সীলানং অদত্ৱা যে লোকে অট্ঠসমাপত্তিলাভিনো পঞ্চাভিঞ্ঞা ধম্মিকসমণব্ৰাহ্মণা চ পচ্চেকবুদ্ধা চ সন্তি, তেসং দানং দেহি. এহি, তাত, তৱ কুলূপকে অমতোসধং পাযেত্ৱা অৰোগে কৰিস্সামাতি ৱত্ৱা উচ্ছিট্ঠকঞ্জিকং গাহাপেত্ৱা উদকচাটিযং পক্খিপিত্ৱা সোড়সন্নং ব্ৰাহ্মণসহস্সানং মুখেসু আসিঞ্চাপেসি.
একেকো পংসুং পুঞ্ছন্তোৱ উট্ঠহি. অথ নে ব্ৰাহ্মণা ‘‘ইমেহি চণ্ডালুচ্ছিট্ঠকং পীত’’ন্তি অব্ৰাহ্মণে কৰিংসু. তে লজ্জিতা বাৰাণসিতো নিক্খমিত্ৱা মজ্ঝৰট্ঠং গন্ত্ৱা মজ্ঝৰঞ্ঞো সন্তিকে ৱসিংসু, মণ্ডব্যো পন তত্থেৱ ৱসি. তদা ৱেত্তৱতীনগৰং উপনিস্সায ৱেত্তৱতীনদীতীৰে জাতিমন্তো নামেকো ব্ৰাহ্মণো পব্বজিতো জাতিং নিস্সায মহন্তং মানমকাসি. মহাসত্তো ‘‘এতস্স মানং ভিন্দিস্সামী’’তি তং ঠানং গন্ত্ৱা তস্স সন্তিকে উপৰিসোতে ৱাসং কপ্পেসি. সো একদিৱসং দন্তকট্ঠং খাদিত্ৱা ‘‘ইমং দন্তকট্ঠং জাতিমন্তস্স জটাসু লগ্গতূ’’তি অধিট্ঠায নদিযং পাতেসি. তং তস্স উদকং আচমন্তস্স জটাসু লগ্গি. সো তং দিস্ৱাৱ ‘‘নস্স ৱসলা’’তি ৱত্ৱা ‘‘কুতো অযং কাড়কণ্ণী আগতো, উপধাৰেস্সামি ন’’ন্তি উদ্ধংসোতং গচ্ছন্তো মহাসত্তং দিস্ৱা ‘‘কিংজাতিকোসী’’তি পুচ্ছি. ‘‘চণ্ডালোস্মী’’তি. ‘‘তযা নদিযা দন্তকট্ঠং পাতিত’’ন্তি? ‘‘আম, মযা’’তি. ‘‘নস্স, ৱসল, চণ্ডাল কাড়কণ্ণি মা ইধ ৱসি, হেট্ঠাসোতে ৱসাহী’’তি ৱত্ৱা হেট্ঠাসোতে ৱসন্তেনপি তেন পাতিতে দন্তকট্ঠে পটিসোতং আগন্ত্ৱা জটাসু লগ্গন্তে সো ‘‘নস্স ৱসল, সচে ইধ ৱসিস্সসি, সত্তমে দিৱসে সত্তধা মুদ্ধা ফলিস্সতী’’তি আহ.
মহাসত্তো ‘‘সচাহং এতস্স কুজ্ঝিস্সামি, সীলং মে অৰক্খিতং ভৱিস্সতি, উপাযেনেৱস্স মানং ভিন্দিস্সামী’’তি সত্তমে দিৱসে সূৰিযুগ্গমনং নিৱাৰেসি. মনুস্সা উব্বাড়্হা জাতিমন্তং তাপসং উপসঙ্কমিত্ৱা ‘‘ভন্তে, তুম্হে সূৰিযুগ্গমনং ন দেথা’’তি পুচ্ছিংসু. সো আহ – ‘‘ন মে তং কম্মং, নদীতীৰে পনেকো চণ্ডালো ৱসতি, তস্সেতং কম্মং ভৱিস্সতী’’তি. মনুস্সা মহাসত্তং উপসঙ্কমিত্ৱা ‘‘তুম্হে, ভন্তে, সূৰিযুগ্গমনং ন দেথা’’তি পুচ্ছিংসু. ‘‘আমাৱুসো’’তি. ‘‘কিংকাৰণা’’তি. ‘‘তুম্হাকং কুলূপকো তাপসো মং নিৰপৰাধং অভিসপি, তস্মিং আগন্ত্ৱা খমাপনত্থায মম পাদেসু পতিতে সূৰিযং ৱিস্সজ্জেস্সামী’’তি. তে গন্ত্ৱা তং কড্ঢন্তা আনেত্ৱা মহাসত্তস্স পাদমূলে নিপজ্জাপেত্ৱা খমাপেত্ৱা আহংসু ‘‘সূৰিযং ৱিস্সজ্জেথ ভন্তে’’তি. ‘‘ন সক্কা ৱিস্সজ্জেতুং, সচাহং ৱিস্সজ্জেস্সামি, ইমস্স সত্তধা মুদ্ধা ফলিস্সতী’’তি. ‘‘অথ, ভন্তে, কিং কৰোমা’’তি? সো ‘‘মত্তিকাপিণ্ডং আহৰথা’’তি আহৰাপেত্ৱা ‘‘ইমং তাপসস্স সীসে ঠপেত্ৱা তাপসং ওতাৰেত্ৱা উদকে ঠপেথা’’তি ঠপাপেত্ৱা সূৰিযং ৱিস্সজ্জেসি. সূৰিযৰস্মীহি পহটমত্তে মত্তিকাপিণ্ডো সত্তধা ভিজ্জি, তাপসো উদকে নিমুজ্জি.
মহাসত্তো তং দমেত্ৱা ‘‘কহং নু খো দানি সোড়স ব্ৰাহ্মণসহস্সানি ৱসন্তী’’তি উপধাৰেন্তো ‘‘মজ্ঝৰঞ্ঞো সন্তিকে’’তি ঞত্ৱা ‘‘তে দমেস্সামী’’তি ইদ্ধিযা গন্ত্ৱা নগৰসামন্তে ওতৰিত্ৱা পত্তং আদায নগৰে পিণ্ডায চৰি. ব্ৰাহ্মণা তং দিস্ৱা ‘‘অযং ইধ একং দ্ৱে দিৱসে ৱসন্তোপি অম্হে অপ্পতিট্ঠে কৰিস্সতী’’তি ৱেগেন গন্ত্ৱা ‘‘মহাৰাজ, মাযাকাৰো একো ৱিজ্জাধৰো চোৰো আগতো, গণ্হাপেথ ন’’ন্তি ৰঞ্ঞো আৰোচেসুং. ৰাজা ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছি. মহাসত্তোপি মিস্সকভত্তং আদায অঞ্ঞতৰং কুট্টং নিস্সায পীঠিকায নিসিন্নো ভুঞ্জতি. অথ নং অঞ্ঞৱিহিতকং আহাৰং পৰিভুঞ্জমানমেৱ ৰঞ্ঞা পহিতপুৰিসা অসিনা গীৱং পহৰিত্ৱা জীৱিতক্খযং পাপেসুং. সো কালং কত্ৱা ব্ৰহ্মলোকে নিব্বত্তি. ইমস্মিং কিৰ জাতকে বোধিসত্তো কোণ্ডদমকো অহোসি. সো তেনেৱ পৰতন্তিযুত্তভাৱেন জীৱিতক্খযং পাপুণি. দেৱতা কুজ্ঝিত্ৱা সকলমেৱ মজ্ঝৰট্ঠং উণ্হং কুক্কুড়ৱস্সং ৱস্সাপেত্ৱা ৰট্ঠং অৰট্ঠমকংসু. তেন ৱুত্তং –
‘‘উপহচ্চ মনং মজ্ঝো, মাতঙ্গস্মিং যসস্সিনে;
সপাৰিসজ্জো উচ্ছিন্নো, মজ্ঝাৰঞ্ঞং তদা অহূ’’তি. (জা. ২.১৯.৯৬);
সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা ‘‘ন ইদানেৱ, পুব্বেপি উদেনো পব্বজিতে ৱিহেঠেসিযেৱা’’তি ৱত্ৱা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা মণ্ডব্যো উদেনো অহোসি, মাতঙ্গপণ্ডিতো পন অহমেৱ অহোসি’’ন্তি.
মাতঙ্গজাতকৱণ্ণনা পঠমা.
[৪৯৮] ২. চিত্তসম্ভূতজাতকৱণ্ণনা
সব্বং নৰানং সফলং সুচিণ্ণন্তি ইদং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো আযস্মতো মহাকস্সপস্স পিযসংৱাসে দ্ৱে সদ্ধিৱিহাৰিকে ভিক্খূ আৰব্ভ কথেসি. তে কিৰ অঞ্ঞমঞ্ঞং অপ্পটিৱিভত্তভোগা পৰমৱিস্সাসিকা অহেসুং, পিণ্ডায চৰন্তাপি একতোৱ গচ্ছন্তি, একতোৱ আগচ্ছন্তি, ৱিনা ভৱিতুং ন সক্কোন্তি. ধম্মসভাযং ভিক্খূ তেসংযেৱ ৱিস্সাসং ৱণ্ণযমানা নিসীদিংসু. সত্থা আগন্ত্ৱা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৱে, এতৰহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘ইমায নামা’’তি ৱুত্তে ‘‘অনচ্ছৰিযং, ভিক্খৱে, ইমেসং একস্মিং অত্তভাৱে ৱিস্সাসিকত্তং, পোৰাণকপণ্ডিতা তীণি চত্তাৰি ভৱন্তৰানি গচ্ছন্তাপি মিত্তভাৱং ন ৱিজহিংসুযেৱা’’তি ৱত্ৱা অতীতং আহৰি.
অতীতে অৱন্তিৰট্ঠে উজ্জেনিযং অৱন্তিমহাৰাজা নাম ৰজ্জং কাৰেসি. তদা উজ্জেনিযা বহি চণ্ডালগামকো অহোসি. মহাসত্তো তত্থ নিব্বত্তি, অপৰোপি সত্তো তস্সেৱ মাতুচ্ছাপুত্তো হুত্ৱা নিব্বত্তি. তেসু একো চিত্তো নাম অহোসি, একো সম্ভূতো নাম. তে উভোপি ৱযপ্পত্তা চণ্ডালৱংসধোৱনং নাম সিপ্পং উগ্গণ্হিত্ৱা একদিৱসং ‘‘উজ্জেনীনগৰদ্ৱাৰে সিপ্পং দস্সেস্সামা’’তি একো উত্তৰদ্ৱাৰে সিপ্পং দস্সেসি, একো পাচীনদ্ৱাৰে. তস্মিঞ্চ নগৰে দ্ৱে দিট্ঠমঙ্গলিকাযো অহেসুং, একা সেট্ঠিধীতা, একা পুৰোহিতধীতা. তা বহুখাদনীযভোজনীযমালাগন্ধাদীনি গাহাপেত্ৱা ‘‘উয্যানকীড়ং কীড়িস্সামা’’তি একা উত্তৰদ্ৱাৰেন নিক্খমি, একা পাচীনদ্ৱাৰেন. তা তে চণ্ডালপুত্তে সিপ্পং দস্সেন্তে দিস্ৱা ‘‘কে এতে’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘চণ্ডালপুত্তা’’তি সুত্ৱা ‘‘অপস্সিতব্বযুত্তকং ৱত পস্সিম্হা’’তি গন্ধোদকেন অক্খীনি ধোৱিত্ৱা নিৱত্তিংসু. মহাজনো ‘‘অৰে দুট্ঠচণ্ডাল, তুম্হে নিস্সায মযং অমূলকানি সুৰাভত্তাদীনি ন লভিম্হা’’তি তে উভোপি ভাতিকে পোথেত্ৱা অনযব্যসনং পাপেসি.
তে পটিলদ্ধসঞ্ঞা উট্ঠায অঞ্ঞমঞ্ঞস্স সন্তিকং গচ্ছন্তা একস্মিং ঠানে সমাগন্ত্ৱা অঞ্ঞমঞ্ঞস্স তং দুক্খুপ্পত্তিং আৰোচেত্ৱা ৰোদিত্ৱা পৰিদেৱিত্ৱা ‘‘কিন্তি কৰিস্সামা’’তি মন্তেত্ৱা ‘‘ইমং অম্হাকং জাতিং নিস্সায দুক্খং উপ্পন্নং, চণ্ডালকম্মং কাতুং ন সক্খিস্সাম, জাতিং পটিচ্ছাদেত্ৱা ব্ৰাহ্মণমাণৱৱণ্ণেন তক্কসিলং গন্ত্ৱা সিপ্পং উগ্গণ্হিস্সামা’’তি সন্নিট্ঠানং কত্ৱা তত্থ গন্ত্ৱা ধম্মন্তেৱাসিকা হুত্ৱা দিসাপামোক্খাচৰিযস্স সন্তিকে সিপ্পং পট্ঠপেসুং. জম্বুদীপতলে ‘‘দ্ৱে কিৰ চণ্ডালা জাতিং পটিচ্ছাদেত্ৱা সিপ্পং উগ্গণ্হন্তী’’তি সূযিত্থ. তেসু চিত্তপণ্ডিতস্স সিপ্পং নিট্ঠিতং, সম্ভূতস্স ন তাৱ নিট্ঠাতি.
অথেকদিৱসং একো গামৱাসী ‘‘ব্ৰাহ্মণৱাচনকং কৰিস্সামী’’তি আচৰিযং নিমন্তেসি. তমেৱ ৰত্তিং দেৱো ৱস্সিত্ৱা মগ্গে কন্দৰাদীনি পূৰেসি. আচৰিযো পাতোৱ চিত্তপণ্ডিতং পক্কোসাপেত্ৱা ‘‘তাত, অহং গন্তুং ন সক্খিস্সামি, ত্ৱং মাণৱেহি সদ্ধিং গন্তা মঙ্গলং ৱত্ৱা তুম্হেহি লদ্ধং ভুঞ্জিত্ৱা অম্হেহি লদ্ধং আহৰা’’তি পেসেসি. সো ‘‘সাধূ’’তি মাণৱকে গহেত্ৱা গতো. যাৱ মাণৱা ন্হাযন্তি চেৱ মুখানি চ ধোৱন্তি, তাৱ মনুস্সা পাযাসং ৱড্ঢেত্ৱা নিব্বাতূতি ঠপেসুং. মাণৱা তস্মিং অনিব্বুতেযেৱ আগন্ত্ৱা নিসীদিংসু. মনুস্সা দক্খিণোদকং দত্ৱা তেসং পুৰতো পাতিযো ঠপেসুং. সম্ভূতো লুদ্ধধাতুকো ৱিয হুত্ৱা ‘‘সীতলো’’তি সঞ্ঞায পাযাসপিণ্ডং উক্খিপিত্ৱা মুখে ঠপেসি, সো তস্স আদিত্তঅযোগুড়ো ৱিয মুখং দহি. সো কম্পমানো সতিং অনুপট্ঠাপেত্ৱা চিত্তপণ্ডিতং ওলোকেত্ৱা চণ্ডালভাসায এৱ ‘‘খড়ু খড়ূ’’তি আহ. সোপি তথেৱ সতিং অনুপট্ঠাপেত্ৱা চণ্ডালভাসায এৱ ‘‘নিগ্গল নিগ্গলা’’তি আহ. মাণৱা অঞ্ঞমঞ্ঞং ওলোকেত্ৱা ‘‘কিং ভাসা নামেসা’’তি ৱদিংসু. চিত্তপণ্ডিতো মঙ্গলং অভাসি. মাণৱা বহি নিক্খমিত্ৱা ৱগ্গৱগ্গা হুত্ৱা তত্থ তত্থ নিসীদিত্ৱা ভাসং সোধেন্তা ‘‘চণ্ডালভাসা’’তি ঞত্ৱা ‘‘অৰে দুট্ঠচণ্ডালা, এত্তকং কালং ‘ব্ৰাহ্মণাম্হা’তি ৱত্ৱা ৱঞ্চযিত্থা’’তি উভোপি তে পোথযিংসু. অথেকো সপ্পুৰিসো ‘‘অপেথা’’তি ৱাৰেত্ৱা ‘‘অযং তুম্হাকং জাতিযা দোসো, গচ্ছথ কত্থচি দেসেৱ পব্বজিত্ৱা জীৱথা’’তি তে উভো উয্যোজেসি. মাণৱা তেসং চণ্ডালভাৱং আচৰিযস্স আৰোচেসুং.
তেপি অৰঞ্ঞং পৱিসিত্ৱা ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা ন চিৰস্সেৱ ততো চৱিত্ৱা নেৰঞ্জৰায তীৰে মিগিযা কুচ্ছিস্মিং নিব্বত্তিংসু. তে মাতুকুচ্ছিতো নিক্খন্তকালতো পট্ঠায একতোৱ ৱিচৰন্তি, ৱিনা ভৱিতুং ন সক্কোন্তি. তে একদিৱসং গোচৰং গহেত্ৱা একস্মিং ৰুক্খমূলে সীসেন সীসং, সিঙ্গেন সিঙ্গং, তুণ্ডেন তুণ্ডং অল্লীযাপেত্ৱা ৰোমন্থযমানে ঠিতে দিস্ৱা একো লুদ্দকো সত্তিং খিপিত্ৱা একপ্পহাৰেনেৱ জীৱিতা ৱোৰোপেসি. ততো চৱিত্ৱা নম্মদানদীতীৰে উক্কুসযোনিযং নিব্বত্তিংসু. তত্ৰাপি ৱুদ্ধিপ্পত্তে গোচৰং গহেত্ৱা সীসেন সীসং, তুণ্ডেন তুণ্ডং অল্লীযাপেত্ৱা ঠিতে দিস্ৱা একো যট্ঠিলুদ্দকো একপ্পহাৰেনেৱ বন্ধিত্ৱা ৱধি. ততো পন চৱিত্ৱা চিত্তপণ্ডিতো কোসম্বিযং পুৰোহিতস্স পুত্তো হুত্ৱা নিব্বত্তি. সম্ভূতপণ্ডিতো উত্তৰপঞ্চালৰঞ্ঞো পুত্তো হুত্ৱা নিব্বত্তি. তে নামগ্গহণদিৱসতো পট্ঠায অত্তনো জাতিং অনুস্সৰিংসু. তেসু সম্ভূতপণ্ডিতো নিৰন্তৰং সৰিতুং অসক্কোন্তো চতুত্থং চণ্ডালজাতিমেৱ অনুস্সৰতি, চিত্তপণ্ডিতো পটিপাটিযা চতস্সোপি জাতিযো. সো সোড়সৱস্সকালে নিক্খমিত্ৱা হিমৱন্তং পৱিসিত্ৱা ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা ঝানাভিঞ্ঞং নিব্বত্তেত্ৱা ঝানসুখেন ৱীতিনামেন্তো ৱসি. সম্ভূতপণ্ডিতোপি পিতু অচ্চযেন ছত্তং উস্সাপেত্ৱা ছত্তমঙ্গলদিৱসেযেৱ মহাজনমজ্ঝে মঙ্গলগীতং কত্ৱা উদানৱসেন দ্ৱে গাথা অভাসি. তং সুত্ৱা ‘‘অম্হাকং ৰঞ্ঞো মঙ্গলগীত’’ন্তি ওৰোধাপি গন্ধব্বাপি তমেৱ গীতং গাযন্তি. অনুক্কমেনেৱ ‘‘ৰঞ্ঞো পিযগীত’’ন্তি সব্বেপি নগৰৱাসিনো মনুস্সা তমেৱ গাযন্তি.
চিত্তপণ্ডিতোপি হিমৱন্তপদেসে ৱসন্তোযেৱ ‘‘কিং নু খো মম ভাতিকেন সম্ভূতেন ছত্তং লদ্ধং, উদাহু ন ৱা’’তি উপধাৰেন্তো লদ্ধভাৱং ঞত্ৱা ‘‘নৱৰজ্জং তাৱ ইদানি গন্ত্ৱাপি বোধেতুং ন সক্খিস্সামি, মহল্লককালে নং উপসঙ্কমিত্ৱা ধম্মং কথেত্ৱা পব্বাজেস্সামী’’তি চিন্তেত্ৱা পণ্ণাস ৱস্সানি অগন্ত্ৱা ৰঞ্ঞো পুত্তধীতাহি ৱড্ঢিতকালে ইদ্ধিযা গন্ত্ৱা উয্যানে ওতৰিত্ৱা মঙ্গলসিলাপট্টে সুৱণ্ণপটিমা ৱিয নিসীদি. তস্মিং খণে একো দাৰকো তং গীতং গাযন্তো দাৰূনি উদ্ধৰতি. চিত্তপণ্ডিতো তং পক্কোসি. সো আগন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা অট্ঠাসি. অথ নং আহ – ‘‘ত্ৱং পাতোৱ পট্ঠায ইমমেৱ গীতং গাযসি, কিং অঞ্ঞং ন জানাসী’’তি. ‘‘ভন্তে, অঞ্ঞানিপি বহূনি জানামি, ইমানি পন দ্ৱে ৰঞ্ঞো পিযগীতানি, তস্মা ইমানেৱ গাযামী’’তি. ‘‘অত্থি পন ৰঞ্ঞো গীতস্স পটিগীতং গাযন্তো’’তি? ‘‘নত্থি ভন্তে’’তি. ‘‘সক্খিস্সসি পন ত্ৱং পটিগীতং গাযিতু’’ন্তি? ‘‘জানন্তো সক্খিস্সামী’’তি. ‘‘তেন হি ত্ৱং ৰঞ্ঞা দ্ৱীসু গীতেসু গাযিতেসু ইদং ততিযং কত্ৱা গাযস্সূ’’তি গীতংদত্ৱা ‘‘গন্ত্ৱা ৰঞ্ঞো সন্তিকে গাযিস্সসি, ৰাজা তে পসীদিত্ৱা মহন্তং ইস্সৰিযং দস্সতী’’তি উয্যোজেসি.
সো সীঘং মাতু সন্তিকং গন্ত্ৱা অত্তানং অলঙ্কাৰাপেত্ৱা ৰাজদ্ৱাৰং গন্ত্ৱা ‘‘একো কিৰ দাৰকো তুম্হেহি সদ্ধিং পটিগীতং গাযিস্সতী’’তি ৰঞ্ঞো আৰোচাপেত্ৱা ‘‘আগচ্ছতূ’’তি ৱুত্তে গন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা ‘‘ত্ৱং কিৰ, তাত, পটিগীতং গাযিস্সসী’’তি পুট্ঠো ‘‘আম, দেৱ, সব্বং ৰাজপৰিসং সন্নিপাতেথা’’তি সন্নিপতিতায পৰিসায ৰাজানং আহ ‘‘তুম্হে তাৱ, দেৱ, তুম্হাকং গীতং গাযথ, অথাহং পটিগীতং গাযিস্সামী’’তি. ৰাজা গাথাদ্ৱযমাহ –
২৪. ‘‘সব্বং নৰানং সফলং সুচিণ্ণং, ন কম্মুনা কিঞ্চন মোঘমত্থি;
পস্সামি সম্ভূতং মহানুভাৱং, সকম্মুনা পুঞ্ঞফলূপপন্নং.
২৫. ‘‘সব্বং নৰানং সফলং সুচিণ্ণং, ন কম্মুনা কিঞ্চন মোঘমত্থি;
কচ্চিন্নু চিত্তস্সপি এৱমেৱং, ইদ্ধো মনো তস্স যথাপি ময্হ’’ন্তি.
তত্থ ন কম্মুনা কিঞ্চন মোঘমত্থীতি সুকতদুক্কটেসু কম্মেসু কিঞ্চন এককম্মম্পি মোঘং নাম নত্থি, নিপ্ফলং ন হোতি, ৱিপাকং দত্ৱাৱ নস্সতীতি অপৰাপৰিযৱেদনীযকম্মং সন্ধাযাহ. সম্ভূতন্তি অত্তানং ৱদতি, পস্সামহং আযস্মন্তং সম্ভূতং সকেন কম্মেন পুঞ্ঞফলূপপন্নং, সকম্মং নিস্সায পুঞ্ঞফলেন উপপন্নং তং পস্সামীতি অত্থো. কচ্চিন্নু চিত্তস্সপীতি মযঞ্হি দ্ৱেপি জনা একতো হুত্ৱা ন চিৰং সীলং ৰক্খিম্হ, অহং তাৱ তস্স ফলেন মহন্তং যসং পত্তো, কচ্চি নু খো মে ভাতিকস্স চিত্তস্সপি এৱমেৱ মনো ইদ্ধো সমিদ্ধোতি.
তস্স গীতাৱসানে দাৰকো গাযন্তো ততিযং গাথমাহ –
২৬. ‘‘সব্বং নৰানং সফলং সুচিণ্ণং, ন কম্মুনা কিঞ্চন মোঘমত্থি;
চিত্তম্পি জানাহি তথেৱ দেৱ, ইদ্ধো মনো তস্স যথাপি তুয্হ’’ন্তি.
তং সুত্ৱা ৰাজা চতুত্থং গাথমাহ –
২৭. ‘‘ভৱং নু চিত্তো সুতমঞ্ঞতো তে, উদাহু তে কোচি নং এতদক্খা;
গাথা সুগীতা ন মমত্থি কঙ্খা, দদামি তে গামৱৰং সতঞ্চা’’তি.
তত্থ সুতমঞ্ঞতো তেতি অহং সম্ভূতস্স ভাতা চিত্তো নামাতি ৱদন্তস্স চিত্তস্সেৱ নু তে সন্তিকা সুতন্তি অত্থো. কোচি নন্তি উদাহু মযা সম্ভূতস্স ৰঞ্ঞো ভাতা চিত্তো দিট্ঠোতি কোচি তে এতমত্থং আচিক্খি. সুগীতাতি সব্বথাপি অযং গাথা সুগীতা, নত্থেত্থ মম কঙ্খা. গামৱৰং সতঞ্চাতি গামৱৰানং তে সতং দদামীতি ৱদতি.
ততো দাৰকো পঞ্চমং গাথমাহ –
২৮. ‘‘ন চাহং চিত্তো সুতমঞ্ঞতো মে, ইসী চ মে এতমত্থং অসংসি;
গন্ত্ৱান ৰঞ্ঞো পটিগাহি গাথং, অপি তে ৱৰং অত্তমনো দদেয্যা’’তি.
তত্থ এতমত্থন্তি তুম্হাকং উয্যানে নিসিন্নো একো ইসি ময্হং এতমত্থং আচিক্খি.
তং সুত্ৱা ৰাজা ‘‘সো মম ভাতা চিত্তো ভৱিস্সতি, ইদানেৱ নং গন্ত্ৱা পস্সিস্সামী’’তি পুৰিসে আণাপেন্তো গাথাদ্ৱযমাহ –
২৯. ‘‘যোজেন্তু ৱে ৰাজৰথে, সুকতে চিত্তসিব্বনে;
কচ্ছং নাগানং বন্ধথ, গীৱেয্যং পটিমুঞ্চথ.
৩০. ‘‘আহঞ্ঞন্তু ভেৰিমুদিঙ্গসঙ্খে, সীঘানি যানানি চ যোজযন্তু;
অজ্জেৱহং অস্সমং তং গমিস্সং, যত্থেৱ দক্খিস্সমিসিং নিসিন্ন’’ন্তি.
তত্থ আহঞ্ঞন্তূতি আহনন্তু. অস্সমং তন্তি তং অস্সমং.
সো এৱং ৱত্ৱা ৰথং অভিৰুয্হ সীঘং গন্ত্ৱা উয্যানদ্ৱাৰে ৰথং ঠপেত্ৱা চিত্তপণ্ডিতং উপসঙ্কমিত্ৱা ৱন্দিত্ৱা একমন্তং নিসিন্নো তুট্ঠমানসো অট্ঠমং গাথমাহ –
৩১. ‘‘সুলদ্ধলাভো ৱত মে অহোসি, গাথা সুগীতা পৰিসায মজ্ঝে;
স্ৱাহং ইসিং সীলৱতূপপন্নং, দিস্ৱা পতীতো সুমনোহমস্মী’’তি.
তস্সত্থো – সুলদ্ধলাভো ৱত ময্হং ছত্তমঙ্গলদিৱসে পৰিসায মজ্ঝে গীতগাথা সুগীতাৱ অহোসি, স্ৱাহং অজ্জ সীলৱতসম্পন্নং ইসিং দিস্ৱা পীতিসোমনস্সপ্পত্তো জাতোতি.
সো চিত্তপণ্ডিতস্স দিট্ঠকালতো পট্ঠায সোমনস্সপ্পত্তো ‘‘ভাতিকস্স মে পল্লঙ্কং অত্থৰথা’’তিআদীনি আণাপেন্তো নৱমং গাথমাহ –
৩২. ‘‘আসনং উদকং পজ্জং, পটিগ্গণ্হাতু নো ভৱং;
অগ্ঘে ভৱন্তং পুচ্ছাম, অগ্ঘং কুৰুতু নো ভৱ’’ন্তি.
তত্থ অগ্ঘেতি অতিথিনো দাতব্বযুত্তকস্মিং অগ্ঘে ভৱন্তং আপুচ্ছাম. কুৰুতু নোতি ইমং নো অগ্ঘং ভৱং পটিগ্গণ্হাতু.
এৱং মধুৰপটিসন্থাৰং কত্ৱা ৰজ্জং মজ্ঝে ভিন্দিত্ৱা দেন্তো ইতৰং গাথমাহ –
৩৩. ‘‘ৰম্মঞ্চ তে আৱসথং কৰোন্তু, নাৰীগণেহি পৰিচাৰযস্সু;
কৰোহি ওকাসমনুগ্গহায, উভোপিমং ইস্সৰিযং কৰোমা’’তি.
তত্থ ইমং ইস্সৰিযন্তি কপিলৰট্ঠে উত্তৰপঞ্চালনগৰে ৰজ্জং মজ্ঝে ভিন্দিত্ৱা দ্ৱেপি জনা কৰোম অনুভৱাম.
তস্স তং ৱচনং সুত্ৱা চিত্তপণ্ডিতো ধম্মং দেসেন্তো ছ গাথা অভাসি –
৩৪. ‘‘দিস্ৱা ফলং দুচ্চৰিতস্স ৰাজ, অত্থো সুচিণ্ণস্স মহাৱিপাকং;
অত্তানমেৱ পটিসংযমিস্সং, ন পত্থযে পুত্ত পসুং ধনং ৱা.
৩৫. ‘‘দসেৱিমা ৱস্সদসা, মচ্চানং ইধ জীৱিতং;
অপত্তঞ্ঞেৱ তং ওধিং, নড়ো ছিন্নোৱ সুস্সতি.
৩৬. ‘‘তত্থ কা নন্দি কা খিড্ডা, কা ৰতী কা ধনেসনা;
কিং মে পুত্তেহি দাৰেহি, ৰাজ মুত্তোস্মি বন্ধনা.
৩৭. ‘‘সোহং এৱং পজানামি, মচ্চু মে নপ্পমজ্জতি;
অন্তকেনাধিপন্নস্স, কা ৰতী কা ধনেসনা.
৩৮. ‘‘জাতি নৰানং অধমা জনিন্দ, চণ্ডালযোনি দ্ৱিপদাকনিট্ঠা;
সকেহি কম্মেহি সুপাপকেহি, চণ্ডালগব্ভে অৱসিম্হ পুব্বে.
৩৯. ‘‘চণ্ডালাহুম্হ অৱন্তীসু, মিগা নেৰঞ্জৰং পতি;
উক্কুসা নম্মদাতীৰে, ত্যজ্জ ব্ৰাহ্মণখত্তিযা’’তি.
তত্থ দুচ্চৰিতস্সাতি মহাৰাজ, ত্ৱং সুচৰিতস্সেৱ ফলং জানাসি, অহং পন দুচ্চৰিতস্সপি ফলং পস্সামিযেৱ. মযঞ্হি উভো দুচ্চৰিতস্স ফলেন ইতো চতুত্থে অত্তভাৱে চণ্ডালযোনিযং নিব্বত্তা. তত্থ ন চিৰং সীলং ৰক্খিত্ৱা তস্স ফলেন ত্ৱং খত্তিযকুলে নিব্বত্তো, অহং ব্ৰাহ্মণকুলে, এৱাহং দুচ্চৰিতস্স চ ফলং সুচিণ্ণস্স চ মহাৱিপাকং দিস্ৱা অত্তানমেৱ সীলসংযমেন পটিসংযমিস্সং, পুত্তং ৱা পসুং ৱা ধনং ৱা ন পত্থেমি.