৯. নৱকনিপাতো

[৪২৭] ১. গিজ্ঝজাতকৱণ্ণনা

পৰিসঙ্কুপথো নামাতি ইদং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো একং দুব্বচভিক্খুং আৰব্ভ কথেসি. সো কিৰ একো কুলপুত্তো নিয্যানিকসাসনে পব্বজিত্ৱাপি অত্থকামেহি আচৰিযুপজ্ঝাযেহি চেৱ সব্ৰহ্মচাৰীহি চ ‘‘এৱং তে অভিক্কমিতব্বং, এৱং পটিক্কমিতব্বং, এৱং আলোকিতব্বং, এৱং ৱিলোকিতব্বং, এৱং সমিঞ্জিতব্বং, এৱং পসাৰিতব্বং, এৱং নিৱাসেতব্বং, এৱং পাৰুপিতব্বং, এৱং পত্তো গহেতব্বো, যাপনমত্তং ভত্তং গহেত্ৱা পচ্চৱেক্খিত্ৱাৱ পৰিভুঞ্জিতব্বং, ইন্দ্ৰিযেসু গুত্তদ্ৱাৰেন ভোজনে মত্তঞ্ঞুনা জাগৰিযমনুযুত্তেন ভৱিতব্বং, ইদং আগন্তুকৱত্তং নাম জানিতব্বং, ইদং গমিকৱত্তং নাম, ইমানি চুদ্দস খন্ধকৱত্তানি, অসীতি মহাৱত্তানি. তত্থ তে সম্মা ৱত্তিতব্বং, ইমে তেৰস ধুতঙ্গগুণা নাম, এতে সমাদায ৱত্তিতব্ব’’ন্তি ওৱদিযমানো দুব্বচো অহোসি অক্খমো অপ্পদক্খিণগ্গাহী অনুসাসনিং. ‘‘অহং তুম্হে ন ৱদামি, তুম্হে পন মং কস্মা ৱদথ, অহমেৱ অত্তনো অত্থং ৱা অনত্থং ৱা জানিস্সামী’’তি অত্তানং অৱচনীযং অকাসি. অথস্স দুব্বচভাৱং ঞত্ৱা ভিক্খূ ধম্মসভাযং অগুণকথং কথেন্তা নিসীদিংসু. সত্থা আগন্ত্ৱা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৱে, এতৰহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘ইমায নামা’’তি ৱুত্তে তং ভিক্খুং পক্কোসাপেত্ৱা ‘‘সচ্চং কিৰ ত্ৱং ভিক্খু দুব্বচোসী’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘সচ্চ’’ন্তি ৱুত্তে ‘‘কস্মা ভিক্খু এৱৰূপে নিয্যানিকসাসনে পব্বজিত্ৱা অত্থকামানং ৱচনং ন কৰোসি, পুব্বেপি ত্ৱং পণ্ডিতানং ৱচনং অকত্ৱা ৱেৰম্ভৱাতমুখে চুণ্ণৱিচুণ্ণো জাতো’’তি ৱত্ৱা অতীতং আহৰি.

অতীতে গিজ্ঝকূটে পব্বতে বোধিসত্তো গিজ্ঝযোনিযং নিব্বত্তি. পুত্তো পনস্স সুপত্তো নাম গিজ্ঝৰাজা অনেকসহস্সগিজ্ঝপৰিৱাৰো থামসম্পন্নো অহোসি. সো মাতাপিতৰো পোসেসি, থামসম্পন্নত্তা পন অতিদূৰং উপ্পততি. অথ নং পিতা ‘‘তাত, এত্তকং নাম ঠানং অতিক্কমিত্ৱা ন গন্তব্ব’’ন্তি ওৱদি. সো ‘‘সাধূ’’তি ৱত্ৱাপি একদিৱসং পন ৱুট্ঠে দেৱে গিজ্ঝেহি সদ্ধিং উপ্পতিত্ৱা সেসে ওহায অতিভূমিং গন্ত্ৱা ৱেৰম্ভৱাতমুখং পত্ৱা চুণ্ণৱিচুণ্ণভাৱং পাপুণি. সত্থা তমত্থং দস্সেন্তো অভিসম্বুদ্ধো হুত্ৱা ইমা গাথা অভাসি –

১. ‘‘পৰিসঙ্কুপথো নাম, গিজ্ঝপন্থো সনন্তনো;

তত্ৰাসি মাতাপিতৰো, গিজ্ঝো পোসেসি জিণ্ণকে;

তেসং অজগৰমেদং, অচ্চহাসি বহুত্তসো.

২. ‘‘পিতা চ পুত্তং অৱচ, জানং উচ্চং পপাতিনং;

সুপত্তং থামসম্পন্নং, তেজস্সিং দূৰগামিনং.

৩. ‘‘পৰিপ্লৱন্তং পথৱিং, যদা তাত ৱিজানহি;

সাগৰেন পৰিক্খিত্তং, চক্কংৱ পৰিমণ্ডলং;

ততো তাত নিৱত্তস্সু, মাস্সু এত্তো পৰং গমি.

৪. ‘‘উদপত্তোসি ৱেগেন, বলী পক্খী দিজুত্তমো;

ওলোকযন্তো ৱক্কঙ্গো, পব্বতানি ৱনানি চ.

৫. ‘‘অদ্দস্স পথৱিং গিজ্ঝো, যথাসাসি পিতুস্সুতং;

সাগৰেন পৰিক্খিত্তং, চক্কংৱ পৰিমণ্ডলং.

৬. ‘‘তঞ্চ সো সমতিক্কম্ম, পৰমেৱচ্চৱত্তথ;

তঞ্চ ৱাতসিখা তিক্খা, অচ্চহাসি বলিং দিজং.

৭. ‘‘নাসক্খাতিগতো পোসো, পুনদেৱ নিৱত্তিতুং;

দিজো ব্যসনমাপাদি, ৱেৰম্ভানং ৱসং গতো.

৮. ‘‘তস্স পুত্তা চ দাৰা চ, যে চঞ্ঞে অনুজীৱিনো;

সব্বে ব্যসনমাপাদুং, অনোৱাদকৰে দিজে.

৯. ‘‘এৱম্পি ইধ ৱুড্ঢানং, যো ৱাক্যং নাৱবুজ্ঝতি;

অতিসীমচৰো দিত্তো, গিজ্ঝোৱাতীতসাসনো;

স ৱে ব্যসনং পপ্পোতি, অকত্ৱা ৱুড্ঢসাসন’’ন্তি.

তত্থ পৰিসঙ্কুপথোতি সঙ্কুপথো. মনুস্সা হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণত্থায গচ্ছন্তা তস্মিং পদেসে খাণুকে কোট্টেত্ৱা তেসু ৰজ্জুযো বন্ধিত্ৱা গচ্ছন্তি, তেন সো গিজ্ঝপব্বতে জঙ্ঘমগ্গো ‘‘সঙ্কুপথো’’তি ৱুচ্চতি. গিজ্ঝপন্থোতি গিজ্ঝপব্বতমত্থকে মহামগ্গো. সনন্তনোতি পোৰাণো. তত্ৰাসীতি তস্মিং গিজ্ঝপব্বতমত্থকে সঙ্কুপথে একো গিজ্ঝো আসি, সো জিণ্ণকে মাতাপিতৰো পোসেসি. অজগৰমেদন্তি অজগৰানং মেদং. অচ্চহাসীতি অতিৱিয আহৰি. বহুত্তসোতি বহুসো. জানং উচ্চং পপাতিনন্তি ‘‘পুত্তো তে অতিউচ্চং ঠানং লঙ্ঘতী’’তি সুত্ৱা ‘‘উচ্চে পপাতী অয’’ন্তি জানন্তো. তেজস্সিন্তি পুৰিসতেজসম্পন্নং. দূৰগামিনন্তি তেনেৱ তেজেন দূৰগামিং. পৰিপ্লৱন্তন্তি উপ্পলপত্তং ৱিয উদকে উপ্লৱমানং. ৱিজানহীতি ৱিজানাসি. চক্কংৱ পৰিমণ্ডলন্তি যস্মিং তে পদেসে ঠিতস্স সমুদ্দেন পৰিচ্ছিন্নো জম্বুদীপো চক্কমণ্ডলংৱ পঞ্ঞাযতি, ততো তাত নিৱত্তাহীতি ওৱদন্তো এৱমাহ.

উদপত্তোসীতি পিতু ওৱাদং অকত্ৱা একদিৱসং গিজ্ঝেহি সদ্ধিং উপ্পতিতো তে ওহায পিতৰা কথিতট্ঠানং অগমাসি. ওলোকযন্তোতি তং ঠানং পত্ৱা হেট্ঠা ওলোকেন্তো. ৱক্কঙ্গোতি ৱঙ্কগীৱো. যথাসাসি পিতুস্সুতন্তি যথাস্স পিতু সন্তিকা সুতং আসি, তথেৱ অদ্দস, ‘‘যথাস্সাসী’’তিপি পাঠো. পৰমেৱচ্চৱত্তথাতি পিতৰা অক্খাতট্ঠানতো পৰং অতিৱত্তোৱ. তঞ্চ ৱাতসিখা তিক্খাতি তং অনোৱাদকং বলিম্পি সমানং দিজং তিখিণৱেৰম্ভৱাতসিখা অচ্চহাসি অতিহৰি, চুণ্ণৱিচুণ্ণং অকাসি. নাসক্খাতিগতোতি নাসক্খি অতিগতো. পোসোতি সত্তো. অনোৱাদকৰেতি তস্মিং দিজে পণ্ডিতানং ওৱাদং অকৰোন্তে সব্বেপি তে মহাদুক্খং পাপুণিংসু. অকত্ৱা ৱুড্ঢসাসনন্তি ৱুড্ঢানং হিতকামানং ৱচনং অকত্ৱা এৱমেৱ ব্যসনং মহাদুক্খং পাপুণাতি. তস্মা ত্ৱং ভিক্খু মা গিজ্ঝসদিসো ভৱ, অত্থকামানং ৱচনং কৰোহীতি. সো সত্থাৰা এৱং ওৱদিতো ততো পট্ঠায সুৱচো অহোসি.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা দুব্বচগিজ্ঝো এতৰহি দুব্বচভিক্খু অহোসি, গিজ্ঝপিতা পন অহমেৱ অহোসি’’ন্তি.

গিজ্ঝজাতকৱণ্ণনা পঠমা.

[৪২৮] ২. কোসম্বিযজাতকৱণ্ণনা

পুথুসদ্দোতি ইদং সত্থা কোসম্বিং নিস্সায ঘোসিতাৰামে ৱিহৰন্তো কোসম্বিযং ভণ্ডনকাৰকে ভিক্খূ আৰব্ভ কথেসি. ৱত্থু কোসম্বকক্খন্ধকে (মহাৱ. ৪৫১ আদযো) আগতমেৱ, অযং পনেত্থ সঙ্খেপো. তদা কিৰ দ্ৱে ভিক্খূ একস্মিং আৱাসে ৱসিংসু ৱিনযধৰো চ সুত্তন্তিকো চ. তেসু সুত্তন্তিকো একদিৱসং সৰীৰৱলঞ্জং কত্ৱা উদককোট্ঠকে আচমনউদকাৱসেসং ভাজনে ঠপেত্ৱা নিক্খমি. পচ্ছা ৱিনযধৰো তত্থ পৱিট্ঠো তং উদকং দিস্ৱা নিক্খমিত্ৱা ইতৰং পুচ্ছি ‘‘আৱুসো, তযা উদকং ঠপিত’’ন্তি. ‘‘আমাৱুসো’’তি. ‘‘কিং পনেত্থ আপত্তিভাৱং ন জানাসী’’তি? ‘‘আমাৱুসো ন জানামী’’তি. ‘‘হোতি, আৱুসো, এত্থ আপত্তী’’তি? ‘‘তেন হি পটিকৰিস্সামি ন’’ন্তি. ‘‘সচে পন তে, আৱুসো, অসঞ্চিচ্চ অসতিযা কতং, নত্থি আপত্তী’’তি. সো তস্সা আপত্তিযা অনাপত্তিদিট্ঠি অহোসি. ৱিনযধৰোপি অত্তনো নিস্সিতকানং ‘‘অযং সুত্তন্তিকো আপত্তিং আপজ্জমানোপি ন জানাতী’’তি আৰোচেসি. তে তস্স নিস্সিতকে দিস্ৱা ‘‘তুম্হাকং উপজ্ঝাযো আপত্তিং আপজ্জিত্ৱাপি আপত্তিভাৱং ন জানাতী’’তি আহংসু. তে গন্ত্ৱা অত্তনো উপজ্ঝাযস্স আৰোচেসুং. সো এৱমাহ – ‘‘অযং ৱিনযধৰো পুব্বে ‘অনাপত্তী’তি ৱত্ৱা ইদানি ‘আপত্তী’তি ৱদতি, মুসাৱাদী এসো’’তি. তে গন্ত্ৱা ‘‘তুম্হাকং উপজ্ঝাযো মুসাৱাদী’’তি এৱং অঞ্ঞমঞ্ঞং কলহং ৱড্ঢযিংসু. ততো ৱিনযধৰো ওকাসং লভিত্ৱা তস্স আপত্তিযা অদস্সনেন উক্খেপনীযকম্মং অকাসি. ততো পট্ঠায তেসং পচ্চযদাযকা উপাসকাপি দ্ৱে কোট্ঠাসা অহেসুং. ওৱাদপটিগ্গাহিকা ভিক্খুনিযোপি আৰক্খদেৱতাপি দ্ৱে কোট্ঠাসা অহেসুং. তাসং সন্দিট্ঠসম্ভত্তা আকাসট্ঠদেৱতাপি যাৱ ব্ৰহ্মলোকা সব্বে পুথুজ্জনা দ্ৱে পক্খা অহেসুং. যাৱ অকনিট্ঠভৱনা পন ইদং কোলাহলং অগমাসি.

অথেকো ভিক্খু তথাগতং উপসঙ্কমিত্ৱা উক্খেপকানং ‘‘ধম্মিকেনেৱ কম্মেন অযং উক্খিত্তো, উক্খিত্তানুৱত্তকানং অধম্মিকেন কম্মেন উক্খিত্তো’’তি লদ্ধিং, উক্খেপকেহি ৱাৰিযমানানম্পি তেসং তং অনুপৰিৱাৰেত্ৱা চৰণভাৱঞ্চ সত্থু আৰোচেসি. ভগৱা ‘‘সমগ্গা কিৰ হোন্তূ’’তি দ্ৱে ৱাৰে পেসেত্ৱা ‘‘ন ইচ্ছন্তি ভন্তে সমগ্গা ভৱিতু’’ন্তি সুত্ৱা ততিযৱাৰে ‘‘ভিন্নো ভিক্খুসঙ্ঘো’’তি তেসং সন্তিকং গন্ত্ৱা উক্খেপকানং উক্খেপনে, ইতৰেসঞ্চ অসঞ্চিচ্চ আপত্তিযা অদস্সনে আদীনৱং ৱত্ৱা পক্কামি. পুন তেসং তত্থেৱ একসীমাযং উপোসথাদীনি কাৰেত্ৱা ভত্তগ্গাদীসু ভণ্ডনজাতানং ‘‘আসনন্তৰিকায নিসীদিতব্ব’’ন্তি ভত্তগ্গে ৱত্তং পঞ্ঞাপেত্ৱা ‘‘ইদানিপি ভণ্ডনজাতা ৱিহৰন্তী’’তি সুত্ৱা তত্থ গন্ত্ৱা ‘‘অলং, ভিক্খৱে, মা ভণ্ডন’’ন্তিআদীনি ৱত্ৱা অঞ্ঞতৰেন ভিক্খুনা ধম্মৱাদিনা ভগৱতো ৱিহেসং অনিচ্ছন্তেন ‘‘আগমেতু, ভন্তে, ভগৱা ধম্মসামি, অপ্পোস্সুক্কো ভন্তে, ভগৱা দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰং অনুযুত্তো ৱিহৰতু, মযং তেন ভণ্ডনেন কলহেন ৱিগ্গহেন ৱিৱাদেন পঞ্ঞাযিস্সামা’’তি ৱুত্তে –

ভূতপুব্বং, ভিক্খৱে, বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তো নাম কাসিৰাজা অহোসীতি ব্ৰহ্মদত্তেন দীঘীতিস্স কোসলৰঞ্ঞো ৰজ্জং অচ্ছন্দিত্ৱা অঞ্ঞাতকৱেসেন ৱসন্তস্স মাৰিতভাৱঞ্চেৱ দীঘাৱুকুমাৰেন অত্তনো জীৱিতে দিন্নে ততো পট্ঠায তেসং সমগ্গভাৱঞ্চ কথেত্ৱা ‘‘তেসঞ্হি নাম, ভিক্খৱে, ৰাজূনং আদিন্নদণ্ডানং আদিন্নসত্থানং এৱৰূপং খন্তিসোৰচ্চং ভৱিস্সতি. ইধ খো তং, ভিক্খৱে, সোভেথ, যং তুম্হে এৱং স্ৱাক্খাতে ধম্মৱিনযে পব্বজিতা সমানা খমা চ ভৱেয্যাথ সোৰতা চা’’তি ওৱদিত্ৱা দুতিযম্পি ততিযম্পি ‘‘অলং, ভিক্খৱে, মা ভণ্ডন’’ন্তি ৱাৰেত্ৱা অনোৰমন্তে দিস্ৱা ‘‘পৰিযাদিণ্ণৰূপা খো ইমে মোঘপুৰিসা, ন যিমে সুকৰা সঞ্ঞাপেতু’’ন্তি পক্কমিত্ৱা পুনদিৱসে পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো গন্ধকুটিযা থোকং ৱিস্সমিত্ৱা সেনাসনং সংসামেত্ৱা অত্তনো পত্তচীৱৰমাদায সঙ্ঘমজ্ঝে আকাসে ঠত্ৱা ইমা গাথা অভাসি –

১০. ‘‘পুথুসদ্দো সমজনো, ন বালো কোচি মঞ্ঞথ;

সঙ্ঘস্মিং ভিজ্জমানস্মিং, নাঞ্ঞং ভিয্যো অমঞ্ঞৰুং.

১১. ‘‘পৰিমুট্ঠা পণ্ডিতাভাসা, ৱাচাগোচৰভাণিনো;

যাৱিচ্ছন্তি মুখাযামং, যেন নীতা ন তং ৱিদূ.

১২. ‘‘অক্কোচ্ছি মং অৱধি মং, অজিনি মং অহাসি মে;

যে চ তং উপনয্হন্তি, ৱেৰং তেসং ন সম্মতি.

১৩. ‘‘অক্কোচ্ছি মং অৱধি মং, অজিনি মং অহাসি মে;

যে চ তং নুপনয্হন্তি, ৱেৰং তেসূপসম্মতি.

১৪. ‘‘ন হি ৱেৰেন ৱেৰানি, সম্মন্তীধ কুদাচনং;

অৱেৰেন চ সম্মন্তি, এস ধম্মো সনন্তনো.

১৫. ‘‘পৰে চ ন ৱিজানন্তি, মযমেত্থ যমামসে;

যে চ তত্থ ৱিজানন্তি, ততো সম্মন্তি মেধগা.

১৬. ‘‘অট্ঠিচ্ছিন্না পাণহৰা, গৱাস্সধনহাৰিনো;

ৰট্ঠং ৱিলুম্পমানানং, তেসম্পি হোতি সঙ্গতি;

কস্মা তুম্হাক নো সিযা.

১৭. ‘‘সচে লভেথ নিপকং সহাযং, সদ্ধিংচৰং সাধুৱিহাৰিধীৰং;

অভিভুয্য সব্বানি পৰিস্সযানি, চৰেয্য তেনত্তমনো সতীমা.

১৮. ‘‘নো চে লভেথ নিপকং সহাযং, সদ্ধিংচৰং সাধুৱিহাৰিধীৰং;

ৰাজাৱ ৰট্ঠং ৱিজিতং পহায, একো চৰে মাতঙ্গৰঞ্ঞেৱ নাগো.

১৯. ‘‘একস্স চৰিতং সেয্যো, নত্থি বালে সহাযতা;

একো চৰে ন পাপানি কযিৰা, অপ্পোস্সুক্কো মাতঙ্গৰঞ্ঞেৱ নাগো’’তি.

তত্থ পুথু মহাসদ্দো অস্সাতি পুথুসদ্দো. সমজনোতি সমানো একসদিসো জনো, সব্বোৱাযং ভণ্ডনকাৰকজনো সমন্ততো সদ্দনিচ্ছাৰণেন পুথুসদ্দো চেৱ সদিসো চাতি ৱুত্তং হোতি. ন বালো কোচি মঞ্ঞথাতি তত্থ কোচি একোপি ‘‘অহং বালো’’তি ন মঞ্ঞিত্থ, সব্বে পণ্ডিতমানিনো, সব্বোৱাযং ভণ্ডনকাৰকো জনোযেৱ. নাঞ্ঞং ভিয্যো অমঞ্ঞৰুন্তি কোচি একোপি ‘‘অহং বালো’’তি ন মঞ্ঞিত্থ, ভিয্যো চ সঙ্ঘস্মিং ভিজ্জমানে অঞ্ঞম্পি একং ‘‘ময্হং কাৰণা সঙ্ঘো ভিজ্জতী’’তি ইদং কাৰণং ন মঞ্ঞিত্থাতি অত্থো.

পৰিমুট্ঠাতি মুট্ঠস্সতিনো. পণ্ডিতাভাসাতি অত্তনো পণ্ডিতমানেন পণ্ডিতসদিসা. ৱাচাগোচৰভাণিনোতি ৰা-কাৰস্স ৰস্সাদেসো কতো, ৱাচাগোচৰা চ ন সতিপট্ঠানাদিঅৰিযধম্মগোচৰা, ভাণিনো চ. কথং ভাণিনো? যাৱিচ্ছন্তি মুখাযামন্তি, যাৱ মুখং পসাৰেতুং ইচ্ছন্তি, তাৱ পসাৰেত্ৱা অগ্গপাদেহি ঠত্ৱা ভাণিনো, একোপি সঙ্ঘগাৰৱেন মুখসঙ্কোচনং ন কৰোতীতি অত্থো. যেন নীতাতি যেন ভণ্ডনেন ইমং নিল্লজ্জভাৱং নীতা. ন তং ৱিদূতি এৱং ‘‘আদীনৱং ইদ’’ন্তি তং ন জানন্তি.

যে চ তং উপনয্হন্তীতি তং ‘‘অক্কোচ্ছি ম’’ন্তিআদিকং আকাৰং যে উপনয্হন্তি. সনন্তনোতি পোৰাণো. পৰেতি পণ্ডিতে ঠপেত্ৱা ততো অঞ্ঞে ভণ্ডনকাৰকা পৰে নাম. তে এত্থ সঙ্ঘমজ্ঝে কোলাহলং কৰোন্তা ‘‘মযং যমামসে উপযমাম নস্সাম, সততং সমিতং মচ্চুসন্তিকং গচ্ছামা’’তি ন জানন্তি. যে চ তত্থ ৱিজানন্তীতি যে তত্থ পণ্ডিতা ‘‘মযং মচ্চুসমীপং গচ্ছামা’’তি ৱিজানন্তি. ততো সম্মন্তি মেধগাতি ভিক্খৱে, এৱঞ্হি তে জানন্তা যোনিসোমনসিকাৰং উপ্পাদেত্ৱা মেধগানং কলহানং ৱূপসমায পটিপজ্জন্তি.

অট্ঠিচ্ছিন্নাতি অযং গাথা ব্ৰহ্মদত্তঞ্চ দীঘাৱুকুমাৰঞ্চ সন্ধায ৱুত্তা. তেসম্পি হোতি সঙ্গতি. কস্মা তুম্হাকং ন হোতি? যেসং ৱো নেৱ মাতাপিতূনং অট্ঠীনি ছিন্নানি, ন পাণা হটা, ন গৱাস্সধনানি হটানি. ইদং ৱুত্তং হোতি – ভিক্খৱে, তেসঞ্হি নাম আদিন্নদণ্ডানং আদিন্নসত্থানং ৰাজূনং এৱৰূপা সঙ্গতি সমাগমো আৱাহৱিৱাহসম্বন্ধং কত্ৱা একতো পানভোজনং হোতি, তুম্হে এৱৰূপে সাসনে পব্বজিত্ৱা অত্তনো ৱেৰমত্তম্পি জহিতুং ন সক্কোথ, কো তুম্হাকং ভিক্খুভাৱোতি.

সচে লভেথাতিআদিগাথাযো পণ্ডিতসহাযস্স চ বালসহাযস্স চ ৱণ্ণাৱণ্ণদীপনত্থং ৱুত্তা. অভিভুয্য সব্বানি পৰিস্সযানীতি সব্বে পাকটপৰিস্সযে চ পটিচ্ছন্নপৰিস্সযে চ অভিভৱিত্ৱা তেন সদ্ধিং অত্তমনো সতিমা চৰেয্য. ৰাজাৱ ৰট্ঠং ৱিজিতং পহাযাতি যথা অত্তনো ৱিজিতং ৰট্ঠং মহাজনকৰাজা চ অৰিন্দমৰাজা চ পহায এককোৱ চৰিংসু, এৱং চৰেয্যাতি অত্থো. মাতঙ্গৰঞ্ঞেৱ নাগোতি মাতঙ্গো অৰঞ্ঞে নাগোৱ. মাতঙ্গোতি হত্থী ৱুচ্চতি, নাগোতি মহন্তাধিৱচনমেতং. যথা হি মাতুপোসকো মাতঙ্গনাগো অৰঞ্ঞে এককো চৰি, ন চ পাপানি অকাসি, যথা চ সীলৱহত্থিনাগো. যথা চ পালিলেয্যকো, এৱং একো চৰে, ন চ পাপানি কযিৰাতি ৱুত্তং হোতি.

সত্থা এৱং কথেত্ৱাপি তে ভিক্খূ সমগ্গে কাতুং অসক্কোন্তো বালকলোণকগামং গন্ত্ৱা ভগুত্থেৰস্স একীভাৱে আনিসংসং কথেত্ৱা ততো তিণ্ণং কুলপুত্তানং ৱসনট্ঠানং গন্ত্ৱা তেসং সামগ্গিৱাসে আনিসংসং কথেত্ৱা ততো পালিলেয্যকৱনসণ্ডং গন্ত্ৱা তত্থ তেমাসং ৱসিত্ৱা পুন কোসম্বিং অগন্ত্ৱা সাৱত্থিমেৱ অগমাসি. কোসম্বিৱাসিনোপি উপাসকা ‘‘ইমে খো অয্যা, কোসম্বকা ভিক্খূ বহুনো অম্হাকং অনত্থস্স কাৰকা, ইমেহি উব্বাড়্হো ভগৱা পক্কন্তো, ইমেসং নেৱ অভিৱাদনাদীনি কৰিস্সাম, ন উপগতানং পিণ্ডপাতং দস্সাম, এৱং ইমে পক্কমিস্সন্তি ৱা ৱেৰং ৱিৰমিস্সন্তি ৱা ভগৱন্তং ৱা পসাদেস্সন্তী’’তি সম্মন্তযিত্ৱা তথেৱ অকংসু. তে তেন দণ্ডকম্মেন পীড়িতা সাৱত্থিং গন্ত্ৱা ভগৱন্তং খমাপেসুং.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘পিতা সুদ্ধোদনমহাৰাজা অহোসি, মাতা মহামাযা, দীঘাৱুকুমাৰো পন অহমেৱ অহোসি’’ন্তি.

কোসম্বিযজাতকৱণ্ণনা দুতিযা.

[৪২৯] ৩. মহাসুৱজাতকৱণ্ণনা

দুমো যদা হোতীতি ইদং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো অঞ্ঞতৰং ভিক্খুং আৰব্ভ কথেসি. সো কিৰ সত্থু সন্তিকে কম্মট্ঠানং গহেত্ৱা কোসলজনপদে অঞ্ঞতৰং পচ্চন্তগামং উপনিস্সায অৰঞ্ঞে ৱিহাসি. মনুস্সা তস্স ৰত্তিট্ঠানদিৱাট্ঠানানি সম্পাদেত্ৱা গমনাগমনসম্পন্নে ঠানে সেনাসনং কত্ৱা সক্কচ্চং উপট্ঠহিংসু. তস্স ৱস্সূপগতস্স পঠমমাসেযেৱ সো গামো ঝাযি, মনুস্সানং বীজমত্তম্পি অৱসিট্ঠং নাহোসি. তে তস্স পণীতং পিণ্ডপাতং দাতুং নাসক্খিংসু. সো সপ্পাযসেনাসনেপি পিণ্ডপাতেন কিলমন্তো মগ্গং ৱা ফলং ৱা নিব্বত্তেতুং নাসক্খি. অথ নং তেমাসচ্চযেন সত্থাৰং ৱন্দিতুং আগতং সত্থা পটিসন্থাৰং কত্ৱা ‘‘কচ্চি ভিক্খু পিণ্ডপাতেন ন কিলমন্তোসি, সেনাসনসপ্পাযঞ্চ অহোসী’’তি পুচ্ছি. সো তমত্থং আৰোচেসি. সত্থা ‘‘তস্স সেনাসনং সপ্পায’’ন্তি ঞত্ৱা ‘‘ভিক্খু সমণেন নাম সেনাসনসপ্পাযে সতি লোলুপ্পচাৰং পহায কিঞ্চিদেৱ যথালদ্ধং পৰিভুঞ্জিত্ৱা সন্তুট্ঠেন সমণধম্মং কাতুং ৱট্টতি. পোৰাণকপণ্ডিতা তিৰচ্ছানযোনিযং নিব্বত্তিত্ৱা অত্তনো নিৱাসসুক্খৰুক্খে চুণ্ণং খাদন্তাপি লোলুপ্পচাৰং পহায সন্তুট্ঠা মিত্তধম্মং অভিন্দিত্ৱা অঞ্ঞত্থ ন গমিংসু, ত্ৱং পন কস্মা ‘পিণ্ডপাতো পৰিত্তো লূখো’তি সপ্পাযসেনাসনং পৰিচ্চজী’’তি ৱত্ৱা তেন যাচিতো অতীতং আহৰি.

অতীতে হিমৱন্তে গঙ্গাতীৰে একস্মিং উদুম্বৰৱনে অনেকসতসহস্সা সুকা ৱসিংসু. তত্ৰ একো সুৱৰাজা অত্তনো নিৱাসৰুক্খস্স ফলেসু খীণেসু যদেৱ অৱসিট্ঠং হোতি অঙ্কুৰো ৱা পত্তং ৱা তচো ৱা পপটিকা ৱা, তং খাদিত্ৱা গঙ্গায পানীযং পিৱিত্ৱা পৰমপ্পিচ্ছসন্তুট্ঠো হুত্ৱা অঞ্ঞত্থ ন গচ্ছতি. তস্স অপ্পিচ্ছসন্তুট্ঠভাৱগুণেন সক্কস্স ভৱনং কম্পি. সক্কো আৱজ্জমানো তং দিস্ৱা তস্স ৱীমংসনত্থং অত্তনো আনুভাৱেন তং ৰুক্খং সুক্খাপেসি. ৰুক্খো খাণুকমত্তো হুত্ৱা ছিদ্দাৱছিদ্দো ৱাতে পহৰন্তে আকোটিযমানো ৱিয অট্ঠাসি. তস্স ছিদ্দেহি চুণ্ণানি নিক্খমন্তি. সুৱৰাজা তানি চুণ্ণানি খাদিত্ৱা গঙ্গায পানীযং পিৱিত্ৱা অঞ্ঞত্থ অগন্ত্ৱা ৱাতাতপং অগণেত্ৱা উদুম্বৰখাণুকে নিসীদি. সক্কো তস্স পৰমপ্পিচ্ছভাৱং ঞত্ৱা ‘‘মিত্তধম্মগুণং কথাপেত্ৱা ৱৰমস্স দত্ৱা উদুম্বৰং অমতফলং কৰিত্ৱা আগমিস্সামী’’তি একো হংসৰাজা হুত্ৱা সুজং অসুৰকঞ্ঞং পুৰতো কত্ৱা তং উদুম্বৰৱনং গন্ত্ৱা অৱিদূৰে একৰুক্খস্স সাখায নিসীদিত্ৱা তেন সদ্ধিং কথং সমুট্ঠাপেন্তো পঠমং গাথমাহ –

২০. ‘‘দুমো যদা হোতি ফলূপপন্নো, ভুঞ্জন্তি নং ৱিহঙ্গমা সম্পতন্তা;

খীণন্তি ঞত্ৱান দুমং ফলচ্চযে, দিসোদিসং যন্তি ততো ৱিহঙ্গমা’’তি.

তস্সত্থো – সুৱৰাজ, ৰুক্খো নাম যদা ফলসম্পন্নো হোতি, তদা তং সাখতো সাখং সম্পতন্তাৱ ৱিহঙ্গমা ভুঞ্জন্তি, তং পন খীণং ঞত্ৱা ফলানং অচ্চযেন ততো ৰুক্খতো দিসোদিসং ৱিহঙ্গমা গচ্ছন্তীতি.

এৱঞ্চ পন ৱত্ৱা ততো নং উয্যোজেতুং দুতিযং গাথমাহ –

২১. ‘‘চৰ চাৰিকং লোহিততুণ্ড মা মৰি, কিং ত্ৱং সুৱ সুক্খদুমম্হি ঝাযসি;

তদিঙ্ঘ মং ব্ৰূহি ৱসন্তসন্নিভ, কস্মা সুৱ সুক্খদুমং ন ৰিঞ্চসী’’তি.

তত্থ ঝাযসীতি কিংকাৰণা সুক্খখাণুমত্থকে ঝাযন্তো পজ্ঝাযন্তো তিট্ঠসি. ইঙ্ঘাতি চোদনত্থে নিপাতো. ৱসন্তসন্নিভাতি ৱসন্তকালে ৱনসণ্ডো সুৱগণসমোকিণ্ণো ৱিয নীলোভাসো হোতি, তেন তং ‘‘ৱসন্তসন্নিভা’’তি আলপতি. ন ৰিঞ্চসীতি ন ছড্ডেসি.

অথ নং সুৱৰাজা ‘‘অহং হংস অত্তনো কতঞ্ঞুকতৱেদিতায ইমং ৰুক্খং ন জহামী’’তি ৱত্ৱা দ্ৱে গাথা অভাসি –

২২. ‘‘যে ৱে সখীনং সখাৰো ভৱন্তি, পাণচ্চযে দুক্খসুখেসু হংস;

খীণং অখীণম্পি ন তং জহন্তি, সন্তো সতং ধম্মমনুস্সৰন্তা.

২৩. ‘‘সোহং সতং অঞ্ঞতৰোস্মি হংস, ঞাতী চ মে হোতি সখা চ ৰুক্খো;

তং নুস্সহে জীৱিকত্থো পহাতুং, খীণন্তি ঞত্ৱান ন হেস ধম্মো’’তি.

তত্থ যে ৱে সখীনং সখাৰো ভৱন্তীতি যে সহাযানং সহাযা হোন্তি. খীণং অখীণম্পীতি পণ্ডিতা নাম অত্তনো সহাযং ভোগপৰিক্খযেন খীণম্পি অখীণম্পি ন জহন্তি. সতং ধম্মমনুস্সৰন্তাতি পণ্ডিতানং পৱেণিং অনুস্সৰমানা. ঞাতী চ মেতি হংসৰাজ, অযং ৰুক্খো সম্পিযাযনত্থেন ময্হং ঞাতি চ সমাচিণ্ণচৰণতায সখা চ. জীৱিকত্থোতি তমহং জীৱিকায অত্থিকো হুত্ৱা পহাতুং ন সক্কোমি.

সক্কো তস্স ৱচনং সুত্ৱা তুট্ঠো পসংসিত্ৱা ৱৰং দাতুকামো দ্ৱে গাথা অভাসি –

২৪. ‘‘সাধু সক্খি কতং হোতি, মেত্তি সংসতি সন্থৱো;

সচেতং ধম্মং ৰোচেসি, পাসংসোসি ৱিজানতং.

২৫. ‘‘সো তে সুৱ ৱৰং দম্মি, পত্তযান ৱিহঙ্গম;

ৱৰং ৱৰস্সু ৱক্কঙ্গ, যং কিঞ্চি মনসিচ্ছসী’’তি.

তত্থ সাধূতি সম্পহংসনং. সক্খি কতং হোতি, মেত্তি সংসতি সন্থৱোতি সখিভাৱো চ মেত্তি চ পৰিসমজ্ঝে সন্থৱো চাতি তযা মিত্তং কতং সাধু হোতি লদ্ধকং ভদ্দকমেৱ. সচেতং ধম্মন্তি সচে এতং মিত্তধম্মং. ৱিজানতন্তি এৱং সন্তে ৱিঞ্ঞূনং পসংসিতব্বযুত্তকোসীতি অত্থো. সো তেতি সো অহং তুয্হং. ৱৰস্সূতি ইচ্ছস্সু. যং কিঞ্চি মনসিচ্ছসীতি যং কিঞ্চি মনসা ইচ্ছসি, সব্বং তং ৱৰং দদামি তেতি.

তং সুত্ৱা সুৱৰাজা ৱৰং গণ্হন্তো সত্তমং গাথমাহ –

২৬. ‘‘ৱৰঞ্চ মে হংস ভৱং দদেয্য, অযঞ্চ ৰুক্খো পুনৰাযুং লভেথ;

সো সাখৱা ফলিমা সংৱিৰূড়্হো, মধুত্থিকো তিট্ঠতু সোভমানো’’তি.

তত্থ সাখৱাতি সাখসম্পন্নো. ফলিমাতি ফলেন উপেতো. সংৱিৰূড়্হোতি সমন্ততো ৱিৰূড়্হপত্তো তৰুণপত্তসম্পন্নো হুত্ৱা. মধুত্থিকোতি সংৱিজ্জমানমধুৰফলেসু পক্খিত্তমধু ৱিয মধুৰফলো হুত্ৱাতি অত্থো.

অথস্স সক্কো ৱৰং দদমানো অট্ঠমং গাথমাহ –

২৭. ‘‘তং পস্স সম্ম ফলিমং উড়াৰং, সহাৱ তে হোতু উদুম্বৰেন;

সো সাখৱা ফলিমা সংৱিৰূড়্হো, মধুত্থিকো তিট্ঠতু সোভমানো’’তি.

তত্থ সহাৱ তে হোতু উদুম্বৰেনাতি তৱ উদুম্বৰেন সদ্ধিং সহ একতোৱ ৱাসো হোতু.

এৱঞ্চ পন ৱত্ৱা সক্কো তং অত্তভাৱং ৱিজহিত্ৱা অত্তনো চ সুজায চ আনুভাৱং দস্সেত্ৱা গঙ্গাতো হত্থেন উদকং গহেত্ৱা উদুম্বৰখাণুকং পহৰি. তাৱদেৱ সাখাৱিটপসচ্ছন্নো মধুৰফলো ৰুক্খো উট্ঠহিত্ৱা মুণ্ডমণিপব্বতো ৱিয ৱিলাসসম্পন্নো অট্ঠাসি. সুৱৰাজা তং দিস্ৱা সোমনস্সপ্পত্তো সক্কস্স থুতিং কৰোন্তো নৱমং গাথমাহ –

২৮. ‘‘এৱং সক্ক সুখী হোহি, সহ সব্বেহি ঞাতিভি;

যথাহমজ্জ সুখিতো, দিস্ৱান সফলং দুম’’ন্তি.

সক্কোপি তস্স ৱৰং দত্ৱা উদুম্বৰং অমতফলং কত্ৱা সদ্ধিং সুজায অত্তনো ঠানমেৱ গতো. তমত্থং দীপযমানা ওসানে অভিসম্বুদ্ধগাথা ঠপিতা –

২৯. ‘‘সুৱস্স চ ৱৰং দত্ৱা, কত্ৱান সফলং দুমং;

পক্কামি সহ ভৰিযায, দেৱানং নন্দনং ৱন’’ন্তি.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা ‘‘এৱং ভিক্খু পোৰাণকপণ্ডিতা তিৰচ্ছানযোনিযং নিব্বত্তাপি অলোলুপ্পচাৰা অহেসুং. ত্ৱং পন কস্মা এৱৰূপে সাসনে পব্বজিত্ৱা লোলুপ্পচাৰং চৰসি, গচ্ছ তত্থেৱ ৱসাহী’’তি কম্মট্ঠানমস্স কথেত্ৱা জাতকং সমোধানেসি. সো ভিক্খু তত্থ গন্ত্ৱা ৱিপস্সনং ৱড্ঢেন্তো অৰহত্তং পাপুণি. তদা সক্কো অনুৰুদ্ধো অহোসি, সুৱৰাজা পন অহমেৱ অহোসিন্তি.

মহাসুৱজাতকৱণ্ণনা ততিযা.

[৪৩০] ৪. চূড়সুৱজাতকৱণ্ণনা

সন্তি ৰুক্খাতি ইদং সত্থা সাৱত্থিযং জেতৱনে ৱিহৰন্তো ৱেৰঞ্জকণ্ডং আৰব্ভ কথেসি. সত্থৰি ৱেৰঞ্জাযং ৱস্সং ৱসিত্ৱা অনুপুব্বেন সাৱত্থিং অনুপ্পত্তে ভিক্খূ ধম্মসভাযং কথং সমুট্ঠাপেসুং ‘‘আৱুসো, তথাগতো খত্তিযসুখুমালো বুদ্ধসুখুমালো মহন্তেন ইদ্ধানুভাৱেন সমন্নাগতোপি ৱেৰঞ্জব্ৰাহ্মণেন নিমন্তিতো তেমাসং ৱসন্তো মাৰাৱট্টনৱসেন তস্স সন্তিকা একদিৱসম্পি ভিক্খং অলভিত্ৱা লোলুপ্পচাৰং পহায তেমাসং পত্থপুলকপিট্ঠোদকেন যাপেন্তো অঞ্ঞত্থ ন অগমাসি, অহো তথাগতানং অপ্পিচ্ছসন্তুট্ঠভাৱো’’তি. সত্থা আগন্ত্ৱা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৱে, এতৰহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘ইমায নামা’’তি ৱুত্তে ‘‘অনচ্ছৰিযং, ভিক্খৱে, তথাগতস্স ইদানি লোলুপ্পচাৰপ্পহানং, পুব্বেপি তিৰচ্ছানযোনিযং নিব্বত্তোপি লোলুপ্পচাৰং পহাসি’’ন্তি ৱত্ৱা অতীতং আহৰি. সব্বম্পি ৱত্থু পুৰিমনযেনেৱ ৱিত্থাৰেতব্বং.

৩০. ‘‘সন্তি ৰুক্খা হৰিপত্তা, দুমা নেকফলা বহূ;

কস্মা নু সুক্খে কোড়াপে, সুৱস্স নিৰতো মনো.

৩১. ‘‘ফলস্স উপভুঞ্জিম্হা, নেকৱস্সগণে বহূ;

অফলম্পি ৱিদিত্ৱান, সাৱ মেত্তি যথা পুৰে.

৩২. ‘‘সুক্খঞ্চ ৰুক্খং কোড়াপং, ওপত্তমফলং দুমং;

ওহায সকুণা যন্তি, কিং দোসং পস্সসে দিজ.

৩৩. ‘‘যে ফলত্থা সম্ভজন্তি, অফলোতি জহন্তি নং;

অত্তত্থপঞ্ঞা দুম্মেধা, তে হোন্তি পক্খপাতিনো.

৩৪. ‘‘সাধু সক্খি কতং হোতি, মেত্তি সংসতি সন্থৱো;

সচেতং ধম্মং ৰোচেসি, পাসংসোসি ৱিজানতং.

৩৫. ‘‘সো তে সুৱ ৱৰং দম্মি, পত্তযান ৱিহঙ্গম;

ৱৰং ৱৰস্সু ৱক্কঙ্গ, যং কিঞ্চি মনসিচ্ছসি.

৩৬. ‘‘অপি নাম নং পস্সেয্যং, সপত্তং সফলং দুমং;

দলিদ্দোৱ নিধিং লদ্ধা, নন্দেয্যাহং পুনপ্পুনং.

৩৭. ‘‘ততো অমতমাদায, অভিসিঞ্চি মহীৰুহং;

তস্স সাখা ৱিৰূহিংসু, সীতচ্ছাযা মনোৰমা.

৩৮. ‘‘এৱং সক্ক সুখী হোহি, সহ সব্বেহি ঞাতিভি;

যথাহমজ্জ সুখিতো, দিস্ৱান সফলং দুমং.

৩৯. ‘‘সুৱস্স চ ৱৰং দত্ৱা, কত্ৱান সফলং দুমং;

পক্কামি সহ ভৰিযায, দেৱানং নন্দনং ৱন’’ন্তি. –

পঞ্হপটিপঞ্হাপি অত্থোপি পুৰিমনযেনেৱ ৱেদিতব্বা, অনুত্তানপদমেৱ পন ৱণ্ণযিস্সাম.

হৰিপত্তাতি নীলপত্তসচ্ছন্না. কোড়াপেতি ৱাতে পহৰন্তে আকোটিতসদ্দং ৱিয মুঞ্চমানে নিস্সাৰে. সুৱস্সাতি আযস্মতো সুৱৰাজস্স কস্মা এৱৰূপে ৰুক্খে মনো নিৰতো. ফলস্সাতি ফলং অস্স ৰুক্খস্স. নেকৱস্সগণেতি অনেকৱস্সগণে. বহূতি সমানেপি অনেকসতে ন দ্ৱে তযো, অথ খো বহূৱ. ৱিদিত্ৱানাতি হংসৰাজ ইদানি অম্হাকং ইমং ৰুক্খং অফলং ৱিদিত্ৱাপি যথা পুৰে এতেন সদ্ধিং মেত্তি, সাৱ মেত্তি, তঞ্হি মযং ন ভিন্দাম, মেত্তিং ভিন্দন্তা হি অনৰিযা অসপ্পুৰিসা নাম হোন্তীতি পকাসেন্তো এৱমাহ.

ওপত্তন্তি অৱপত্তং নিপ্পত্তং পতিতপত্তং. কিং দোসং পস্সসেতি অঞ্ঞে সকুণা এতং ওহায অঞ্ঞত্থ গচ্ছন্তি, ত্ৱং এৱং গমনে কিং নাম দোসং পস্সসি. যে ফলত্থাতি যে পক্খিনো ফলত্থায ফলকাৰণা সম্ভজন্তি উপগচ্ছন্তি, অফলোতি ঞত্ৱা এতং জহন্তি. অত্তত্থপঞ্ঞাতি অত্তনো অত্থায পঞ্ঞা, পৰং অনোলোকেত্ৱা অত্তনিযেৱ ৱা ঠিতা এতেসং পঞ্ঞাতি অত্তত্থপঞ্ঞা. পক্খপাতিনোতি তে অত্তনোযেৱ ৱুড্ঢিং পচ্চাসীসমানা মিত্তপক্খং পাতেন্তি নাসেন্তীতি পক্খপাতিনো নাম হোন্তি. অত্তপক্খেযেৱ ৱা পতন্তীতি পক্খপাতিনো.

অপি নাম নন্তি হংসৰাজ, সচে মে মনোৰথো নিপ্ফজ্জেয্য, তযা দিন্নো ৱৰো সম্পজ্জেয্য, অপি নাম অহং ইমং ৰুক্খং সপত্তং সফলং পুন পস্সেয্যং, ততো দলিদ্দো নিধিং লভিত্ৱাৱ পুনপ্পুনং এতং অভিনন্দেয্যং, তং দিস্ৱাৱ পমোদেয্যং. অমতমাদাযাতি অত্তনো আনুভাৱেন ঠিতো গঙ্গোদকং গহেত্ৱা অভিসিঞ্চযীতি অত্থো. ইমস্মিং জাতকে ইমায সদ্ধিং দ্ৱে অভিসম্বুদ্ধগাথা হোন্তি.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা সক্কো অনুৰুদ্ধো অহোসি, সুৱৰাজা পন অহমেৱ অহোসি’’ন্তি.

চূড়সুৱজাতকৱণ্ণনা চতুত্থা.

[৪৩১] ৫. হৰিতচজাতকৱণ্ণনা

সুতং মেতং মহাব্ৰহ্মেতি ইদং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো উক্কণ্ঠিতভিক্খুং আৰব্ভ কথেসি. তঞ্হি ভিক্খুং একং অলঙ্কতমাতুগামং দিস্ৱা উক্কণ্ঠিতং দীঘকেসনখলোমং ৱিব্ভমিতুকামং আচৰিযুপজ্ঝাযেহি অৰুচিযা আনীতং. সত্থা ‘‘সচ্চং কিৰ ত্ৱং ভিক্খু উক্কণ্ঠিতোসী’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘সচ্চং, ভন্তে’’তি ৱুত্তে ‘‘কিংকাৰণা’’তি ৱত্ৱা ‘‘অলঙ্কতমাতুগামং দিস্ৱা কিলেসৱসেন, ভন্তে’’তি ৱুত্তে ‘‘ভিক্খু কিলেসো নাম গুণৱিদ্ধংসকো অপ্পস্সাদো নিৰযে নিব্বত্তাপেতি, এস পন কিলেসো কিংকাৰণা তং ন কিলমেস্সতি? ন হি সিনেৰুং পহৰিত্ৱা পহৰণৱাতো পুৰাণপণ্ণস্স লজ্জতি, ইমঞ্হি কিলেসং নিস্সায বোধিঞাণস্স অনুপদং চৰমানা পঞ্চঅভিঞ্ঞঅট্ঠসমাপত্তিলাভিনো ৱিসুদ্ধমহাপুৰিসাপি সতিং উপট্ঠপেতুং অসক্কোন্তা ঝানং অন্তৰধাপেসু’’ন্তি ৱত্ৱা অতীতং আহৰি.

অতীতে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তে ৰজ্জং কাৰেন্তে বোধিসত্তো একস্মিং নিগমে অসীতিকোটিৱিভৱে ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তি, কঞ্চনছৱিতায পনস্স ‘‘হৰিতচকুমাৰো’’তি নামং কৰিংসু. সো ৱযপ্পত্তো তক্কসিলং গন্ত্ৱা উগ্গহিতসিপ্পো কুটুম্বং সণ্ঠপেত্ৱা মাতাপিতূনং অচ্চযেন ধনৱিলোকনং কত্ৱা ‘‘ধনমেৱ পঞ্ঞাযতি, ধনস্স উপ্পাদকা ন পঞ্ঞাযন্তি, মযাপি মৰণমুখে চুণ্ণৱিচুণ্ণেন ভৱিতব্ব’’ন্তি মৰণভযভীতো মহাদানং দত্ৱা হিমৱন্তং পৱিসিত্ৱা ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা সত্তমে দিৱসে অভিঞ্ঞা চ সমাপত্তিযো চ নিব্বত্তেত্ৱা তত্থ চিৰং ৱনমূলফলাহাৰো যাপেত্ৱা লোণম্বিলসেৱনত্থায পব্বতা ওতৰিত্ৱা অনুপুব্বেন বাৰাণসিং পত্ৱা ৰাজুয্যানে ৱসিত্ৱা পুনদিৱসে বাৰাণসিযং ভিক্খায চৰন্তো ৰাজদ্ৱাৰং সম্পাপুণি. ৰাজা তং দিস্ৱা পসন্নচিত্তো পক্কোসাপেত্ৱা সমুস্সিতসেতচ্ছত্তে ৰাজপল্লঙ্কে নিসীদাপেত্ৱা নানগ্গৰসভোজনং ভোজেত্ৱা অনুমোদনাৱসানে অতিৰেকতৰং পসীদিত্ৱা ‘‘কহং, ভন্তে, গচ্ছথা’’তি ৱত্ৱা ‘‘ৱস্সাৱাসট্ঠানং উপধাৰেম, মহাৰাজা’’তি ৱুত্তে ‘‘সাধু, ভন্তে’’তি ভুত্তপাতৰাসো তং আদায উয্যানং গন্ত্ৱা তত্থ ৰত্তিট্ঠানদিৱাট্ঠানাদীনি কাৰাপেত্ৱা উয্যানপালং পৰিচাৰকং কত্ৱা দত্ৱা ৱন্দিত্ৱা নিক্খমি. মহাসত্তো ততো পট্ঠায নিবদ্ধং ৰঞ্ঞো গেহে ভুঞ্জন্তো দ্ৱাদস ৱস্সানি তত্থ ৱসি.

অথেকদিৱসং ৰাজা পচ্চন্তং কুপিতং ৱূপসমেতুং গচ্ছন্তো ‘‘অম্হাকং পুঞ্ঞক্খেত্তং মা পমজ্জী’’তি মহাসত্তং দেৱিযা নিয্যাদেত্ৱা অগমাসি. ততো পট্ঠায সা মহাসত্তং সহত্থা পৰিৱিসতি. অথেকদিৱসং সা ভোজনং সম্পাদেত্ৱা তস্মিং চিৰাযমানে গন্ধোদকেন ন্হত্ৱা সণ্হং মট্ঠসাটকং নিৱাসেত্ৱা সীহপঞ্জৰং ৱিৱৰাপেত্ৱা সৰীৰে ৱাতং পহৰাপেন্তী খুদ্দকমঞ্চকে নিপজ্জি. মহাসত্তোপি দিৱাতৰং সুনিৱত্থো সুপাৰুতো ভিক্খাভাজনং আদায আকাসেনাগন্ত্ৱা সীহপঞ্জৰং পাপুণি. দেৱিযা তস্স ৱাকচিৰসদ্দং সুত্ৱা ৱেগেন উট্ঠহন্তিযা মট্ঠসাটকো ভস্সি, মহাসত্তস্স ৱিসভাগাৰম্মণং চক্খুং পটিহঞ্ঞি. অথস্স অনেকৱস্সকোটিসতসহস্সকালে অব্ভন্তৰে নিৱুত্থকিলেসো কৰণ্ডকে সযিতআসীৱিসো ৱিয উট্ঠহিত্ৱা ঝানং অন্তৰধাপেসি. সো সতিং উপট্ঠাপেতুং অসক্কোন্তো গন্ত্ৱা দেৱিং হত্থে গণ্হি, তাৱদেৱ সাণিং পৰিক্খিপিংসু. সো তায সদ্ধিং লোকধম্মং সেৱিত্ৱা ভুঞ্জিত্ৱা উয্যানং গন্ত্ৱা ততো পট্ঠায দেৱসিকং তথেৱ অকাসি. তস্স তায সদ্ধিং লোকধম্মপটিসেৱনং সকলনগৰে পাকটং জাতং. অমচ্চা ‘‘হৰিতচতাপসো এৱমকাসী’’তি ৰঞ্ঞো পণ্ণং পহিণিংসু. ৰাজা ‘‘মং ভিন্দিতুকামা এৱং ৱদন্তী’’তি অসদ্দহিত্ৱা পচ্চন্তং ৱূপসমেত্ৱা বাৰাণসিং পচ্চাগন্ত্ৱা নগৰং পদক্খিণং কত্ৱা দেৱিযা সন্তিকং গন্ত্ৱা ‘‘সচ্চং, কিৰ মম অয্যো হৰিতচতাপসো তযা সদ্ধিং লোকধম্মং পটিসেৱতী’’তি পুচ্ছি. ‘‘সচ্চং, দেৱা’’তি. সো তস্সাপি অসদ্দহিত্ৱা ‘‘তমেৱ পটিপুচ্ছিস্সামী’’তি উয্যানং গন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা একমন্তং নিসীদিত্ৱা তং পুচ্ছন্তো পঠমং গাথমাহ –

৪০. ‘‘সুতং মেতং মহাব্ৰহ্মে, কামে ভুঞ্জতি হাৰিতো;

কচ্চেতং ৱচনং তুচ্ছং, কচ্চি সুদ্ধো ইৰিয্যসী’’তি.

তত্থ কচ্চেতন্তি কচ্চি এতং ‘‘হাৰিতো কামে পৰিভুঞ্জতী’’তি অম্হেহি সুতং ৱচনং তুচ্ছং অভূতং, কচ্চি ত্ৱং সুদ্ধো ইৰিয্যসি ৱিহৰসীতি.

সো চিন্তেসি – ‘‘অযং ৰাজা ‘নাহং পৰিভুঞ্জামী’তি ৱুত্তেপি মম সদ্দহিস্সতেৱ, ইমস্মিং লোকে সচ্চসদিসী পতিট্ঠা নাম নত্থি. উজ্ঝিতসচ্চা হি বোধিমূলে নিসীদিত্ৱা বোধিং পাপুণিতুং ন সক্কোন্তি, মযা সচ্চমেৱ কথেতুং ৱট্টতী’’তি. বোধিসত্তস্স হি একচ্চেসু ঠানেসু পাণাতিপাতোপি অদিন্নাদানম্পি কামেসুমিচ্ছাচাৰোপি সুৰামেৰযমজ্জপানম্পি হোতিযেৱ, অত্থভেদকৱিসংৱাদনং পুৰক্খত্ৱা মুসাৱাদো নাম ন হোতি, তস্মা সো সচ্চমেৱ কথেন্তো দুতিযং গাথমাহ –

৪১. ‘‘এৱমেতং মহাৰাজ, যথা তে ৱচনং সুতং;

কুম্মগ্গং পটিপন্নোস্মি, মোহনেয্যেসু মুচ্ছিতো’’তি.

তত্থ মোহনেয্যেসূতি কামগুণেসু. কামগুণেসু হি লোকো মুয্হতি, তে চ লোকং মোহযন্তি, তস্মা তে ‘‘মোহনেয্যা’’তি ৱুচ্চন্তীতি.

তং সুত্ৱা ৰাজা ততিযং গাথমাহ –

৪২. ‘‘অদু পঞ্ঞা কিমত্থিযা, নিপুণা সাধুচিন্তিনী;

যায উপ্পতিতং ৰাগং, কিং মনো ন ৱিনোদযে’’তি.

তত্থ অদূতি নিপাতো. ইদং ৱুত্তং হোতি – ভন্তে, গিলানস্স নাম ভেসজ্জং, পিপাসিতস্স পানীযং পটিসৰণং, তুম্হাকং পনেসা নিপুণা সাধূনং অত্থানং চিন্তিনী পঞ্ঞা কিমত্থিযা, যায পুন উপ্পতিতং ৰাগং কিং মনো ন ৱিনোদযে, কিং চিত্তং ৱিনোদেতুং নাসক্খীতি.

অথস্স কিলেসবলং দস্সেন্তো হাৰিতো চতুত্থং গাথমাহ –

৪৩. ‘‘চত্তাৰোমে মহাৰাজ, লোকে অতিবলা ভুসা;

ৰাগো দোসো মদো মোহো, যত্থ পঞ্ঞা ন গাধতী’’তি.

তত্থ যত্থাতি যেসু পৰিযুট্ঠানং পত্তেসু মহোঘে পতিতা ৱিয পঞ্ঞা গাধং পতিট্ঠং ন লভতি.

তং সুত্ৱা ৰাজা পঞ্চমং গাথমাহ –

৪৪. ‘‘অৰহা সীলসম্পন্নো, সুদ্ধো চৰতি হাৰিতো;

মেধাৱী পণ্ডিতো চেৱ, ইতি নো সম্মতো ভৱ’’ন্তি.