১. তিকং

২২৩. দসিন্দ্ৰিযা অব্যাকতা. দোমনস্সিন্দ্ৰিযং অকুসলং. অনঞ্ঞাতঞ্ঞস্সামীতিন্দ্ৰিযং কুসলং. চত্তাৰিন্দ্ৰিযা সিযা কুসলা, সিযা অব্যাকতা. ছ ইন্দ্ৰিযা সিযা কুসলা, সিযা অকুসলা, সিযা অব্যাকতা.

দ্ৱাদসিন্দ্ৰিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা’’তিপি, ‘‘দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্তা’’তিপি, ‘‘অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা’’তিপি. ছ ইন্দ্ৰিযা সিযা সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা, সিযা অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা. তীণিন্দ্ৰিযা সিযা সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা, সিযা দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্তা, সিযা অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা. জীৱিতিন্দ্ৰিযং সিযা সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তং, সিযা দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্তং, সিযা অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তং, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘সুখায ৱেদনায সম্পযুত্ত’’ন্তিপি, ‘‘দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্ত’’ন্তিপি, ‘‘অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্ত’’ন্তিপি.

সত্তিন্দ্ৰিযা নেৱৱিপাকনৱিপাকধম্মধম্মা. তীণিন্দ্ৰিযা ৱিপাকা. দ্ৱিন্দ্ৰিযা ৱিপাকধম্মধম্মা. অঞ্ঞিন্দ্ৰিযং সিযা ৱিপাকং, সিযা ৱিপাকধম্মধম্মং. নৱিন্দ্ৰিযা সিযা ৱিপাকা, সিযা ৱিপাকধম্মধম্মা, সিযা নেৱৱিপাকনৱিপাকধম্মধম্মা. নৱিন্দ্ৰিযা উপাদিন্নুপাদানিযা. দোমনস্সিন্দ্ৰিযং অনুপাদিন্নুপাদানিযং. তীণিন্দ্ৰিযা অনুপাদিন্নঅনুপাদানিযা. নৱিন্দ্ৰিযা সিযা উপাদিন্নুপাদানিযা, সিযা অনুপাদিন্নুপাদানিযা, সিযা অনুপাদিন্নঅনুপাদানিযা.

নৱিন্দ্ৰিযা অসংকিলিট্ঠসংকিলেসিকা. দোমনস্সিন্দ্ৰিযং সংকিলিট্ঠসংকিলেসিকং. তীণিন্দ্ৰিযা অসংকিলিট্ঠঅসংকিলেসিকা. তীণিন্দ্ৰিযা সিযা অসংকিলিট্ঠসংকিলেসিকা, সিযা অসংকিলিট্ঠঅসংকিলেসিকা. ছ ইন্দ্ৰিযা সিযা সংকিলিট্ঠসংকিলেসিকা, সিযা অসংকিলিট্ঠসংকিলেসিকা, সিযা অসংকিলিট্ঠঅসংকিলেসিকা. নৱিন্দ্ৰিযা অৱিতক্কঅৱিচাৰা. দোমনস্সিন্দ্ৰিযং সৱিতক্কসৱিচাৰং. উপেক্খিন্দ্ৰিযং সিযা সৱিতক্কসৱিচাৰং, সিযা অৱিতক্কঅৱিচাৰং. একাদসিন্দ্ৰিযা সিযা সৱিতক্কসৱিচাৰা, সিযা অৱিতক্কৱিচাৰমত্তা, সিযা অৱিতক্কঅৱিচাৰা.

একাদসিন্দ্ৰিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘পীতিসহগতা’’তিপি, ‘‘সুখসহগতা’’তিপি, ‘‘উপেক্খাসহগতা’’তিপি. সোমনস্সিন্দ্ৰিযং সিযা পীতিসহগতং ন সুখসহগতং ন উপেক্খাসহগতং, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘পীতিসহগত’’ন্তি. ছ ইন্দ্ৰিযা সিযা পীতিসহগতা, সিযা সুখসহগতা, সিযা উপেক্খাসহগতা. চত্তাৰিন্দ্ৰিযা সিযা পীতিসহগতা, সিযা সুখসহগতা, সিযা উপেক্খাসহগতা, সিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘পীতিসহগতা’’তিপি, ‘‘সুখসহগতা’’তিপি, ‘‘উপেক্খাসহগতা’’তিপি.

পন্নৰসিন্দ্ৰিযা নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বা. দোমনস্সিন্দ্ৰিযং সিযা দস্সনেন পহাতব্বং, সিযা ভাৱনায পহাতব্বং. ছ ইন্দ্ৰিযা সিযা দস্সনেন পহাতব্বা, সিযা ভাৱনায পহাতব্বা, সিযা নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বা. পন্নৰসিন্দ্ৰিযা নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বহেতুকা. দোমনস্সিন্দ্ৰিযং সিযা দস্সনেন পহাতব্বহেতুকং, সিযা ভাৱনায পহাতব্বহেতুকং. ছ ইন্দ্ৰিযা সিযা দস্সনেন পহাতব্বহেতুকা, সিযা ভাৱনায পহাতব্বহেতুকা, সিযা নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বহেতুকা.

দসিন্দ্ৰিযা নেৱাচযগামিনাপচযগামিনো. দোমনস্সিন্দ্ৰিযং আচযগামি. অনঞ্ঞাতঞ্ঞস্সামীতিন্দ্ৰিযং অপচযগামি. অঞ্ঞিন্দ্ৰিযং সিযা অপচযগামি, সিযা নেৱাচযগামিনাপচযগামি. নৱিন্দ্ৰিযা সিযা আচযগামিনো, সিযা অপচযগামিনো, সিযা নেৱাচযগামিনাপচযগামিনো. দসিন্দ্ৰিযা নেৱসেক্খনাসেক্খা. দ্ৱিন্দ্ৰিযা সেক্খা. অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং অসেক্খং. নৱিন্দ্ৰিযা সিযা সেক্খা, সিযা অসেক্খা, সিযা নেৱসেক্খনাসেক্খা.

দসিন্দ্ৰিযা পৰিত্তা. তীণিন্দ্ৰিযা অপ্পমাণা. নৱিন্দ্ৰিযা সিযা পৰিত্তা, সিযা মহগ্গতা, সিযা অপ্পমাণা. সত্তিন্দ্ৰিযা অনাৰম্মণা. দ্ৱিন্দ্ৰিযা পৰিত্তাৰম্মণা. তীণিন্দ্ৰিযা অপ্পমাণাৰম্মণা. দোমনস্সিন্দ্ৰিযং সিযা পৰিত্তাৰম্মণং সিযা মহগ্গতাৰম্মণং, ন অপ্পমাণাৰম্মণং, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘পৰিত্তাৰম্মণ’’ন্তিপি, ‘‘মহগ্গতাৰম্মণ’’ন্তি পি. নৱিন্দ্ৰিযা সিযা পৰিত্তাৰম্মণা, সিযা মহগ্গতাৰম্মণা, সিযা অপ্পমাণাৰম্মণা, সিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘পৰিত্তাৰম্মণা’’তিপি, ‘‘মহগ্গতাৰম্মণা’’তিপি, ‘‘অপ্পমাণাৰম্মণা’’তিপি.

নৱিন্দ্ৰিযা মজ্ঝিমা. দোমনস্সিন্দ্ৰিযং হীনং. তীণিন্দ্ৰিযা পণীতা. তীণিন্দ্ৰিযা সিযা মজ্ঝিমা, সিযা পণীতা. ছ ইন্দ্ৰিযা সিযা হীনা, সিযা মজ্ঝিমা, সিযা পণীতা. দসিন্দ্ৰিযা অনিযতা. অনঞ্ঞাতঞ্ঞস্সামীতিন্দ্ৰিযং সম্মত্তনিযতং. চত্তাৰিন্দ্ৰিযা সিযা সম্মত্তনিযতা, সিযা অনিযতা. দোমনস্সিন্দ্ৰিযং সিযা মিচ্ছত্তনিযতং, সিযা অনিযতং. ছ ইন্দ্ৰিযা সিযা মিচ্ছত্তনিযতা, সিযা সম্মত্তনিযতা, সিযা অনিযতা. সত্তিন্দ্ৰিযা অনাৰম্মণা. চত্তাৰিন্দ্ৰিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘মগ্গাৰম্মণা’’তিপি, ‘‘মগ্গহেতুকা’’তিপি, ‘‘মগ্গাধিপতিনো’’তিপি. অনঞ্ঞাতঞ্ঞস্সামীতিন্দ্ৰিযং ন মগ্গাৰম্মণং, সিযা মগ্গহেতুকং, সিযা মগ্গাধিপতি, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘মগ্গহেতুক’’ন্তিপি, ‘‘মগ্গাধিপতী’’তিপি. অঞ্ঞিন্দ্ৰিযং ন মগ্গাৰম্মণং, সিযা মগ্গহেতুকং, সিযা মগ্গাধিপতি, সিযা ন ৱত্তব্বং – ‘‘মগ্গহেতুক’’ন্তিপি, ‘‘মগ্গাধিপতী’’তিপি. নৱিন্দ্ৰিযা সিযা মগ্গাৰম্মণা, সিযা মগ্গহেতুকা, সিযা মগ্গাধিপতিনো, সিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘মগ্গাৰম্মণা’’তিপি, ‘‘মগ্গহেতুকা’’তিপি, ‘‘মগ্গাধিপতিনো’’তিপি.

দসিন্দ্ৰিযা সিযা উপ্পন্না, সিযা উপ্পাদিনো, ন ৱত্তব্বা – ‘‘অনুপ্পন্না’’তি. দ্ৱিন্দ্ৰিযা সিযা উপ্পন্না, সিযা অনুপ্পন্না, ন ৱত্তব্বা – ‘‘উপ্পাদিনো’’তি. দসিন্দ্ৰিযা সিযা উপ্পন্না, সিযা অনুপ্পন্না, সিযা উপ্পাদিনো; সিযা অতীতা, সিযা অনাগতা, সিযা পচ্চুপ্পন্না. সত্তিন্দ্ৰিযা অনাৰম্মণা. দ্ৱিন্দ্ৰিযা পচ্চুপ্পন্নাৰম্মণা. তীণিন্দ্ৰিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘অতীতাৰম্মণা’’তিপি, ‘‘অনাগতাৰম্মণা’’তিপি, ‘‘পচ্চুপ্পন্নাৰম্মণা’’তিপি. দসিন্দ্ৰিযা সিযা অতীতাৰম্মণা, সিযা অনাগতাৰম্মণা, সিযা পচ্চুপ্পন্নাৰম্মণা, সিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘অতীতাৰম্মণা’’তিপি, ‘‘অনাগতাৰম্মণা’’তিপি, ‘‘পচ্চুপ্পন্নাৰম্মণা’’তিপি; সিযা অজ্ঝত্তা, সিযা বহিদ্ধা, সিযা অজ্ঝত্তবহিদ্ধা. সত্তিন্দ্ৰিযা অনাৰম্মণা. তীণিন্দ্ৰিযা বহিদ্ধাৰম্মণা. চত্তাৰিন্দ্ৰিযা সিযা অজ্ঝত্তাৰম্মণা, সিযা বহিদ্ধাৰম্মণা, সিযা অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰম্মণা, অট্ঠিন্দ্ৰিযা সিযা অজ্ঝত্তাৰম্মণা, সিযা বহিদ্ধাৰম্মণা, সিযা অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰম্মণা, সিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘অজ্ঝত্তাৰম্মণা’’তিপি, ‘‘বহিদ্ধাৰম্মণা’’তিপি, ‘‘অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰম্মণা’’তিপি. পঞ্চিন্দ্ৰিযা অনিদস্সনসপ্পটিঘা. সত্তৰসিন্দ্ৰিযা অনিদস্সনঅপ্পটিঘা.