অভিধম্মপিটক

সংগাযনস্স পুচ্ছা ৱিস্সজ্জনা

পুচ্ছা – পঠমমহাসংগীতিকালে আৱুসো ধম্মসংগাহকা মহাকস্সপাদযো মহাথেৰৱৰা পোৰাণসংগীতিকাৰা পঠমং ৱিনযপিটকং সংগাযিত্ৱা সুত্তন্তপিটকে চ দীঘমজ্ঝিমসংযুত্তঅঙ্গুত্তৰসংখাতে চত্তাৰো মহানিকাযে সংগাযিত্ৱা তদনন্তৰং কিং নাম পাৱচনং সংগাযিংসু.

ৱিস্সজ্জনা – পঠমমহাসংগীতিকালে ভন্তে ধম্মসংগাহকা মহাকস্সপাদযো মহাথেৰৱৰা পোৰাণসংগীতিকাৰা পঠমং ৱিনযপিটকং সংগাযিত্ৱা সুত্তন্তপিটকে চ দীঘমজ্ঝিমসংযুত্তঅঙ্গুত্তৰসংখাতে চত্তাৰো নিকাযে সংগাযিত্ৱা তদনন্তৰং অভিধম্মপিটকং নাম পাৱচনং সংগাযিংসু.

পুচ্ছা – ইমিস্সম্পি আৱুসো ছট্ঠসংগীতিযং সকলঞ্চেৱ ৱিনযপিটকং সংগীতং, তে চ চত্তাৰো মহানিকাযা. কালো দানি আৱুসো সম্পত্তো অভিধম্মপিটকং সংগাযিতুং, তস্মাহং তং তত্থ পুচ্ছিতব্বানি পুচ্ছিস্সামি. অভিধম্মো নামেস আৱুসো কেনট্ঠেন অভিধম্মোতি ৱুচ্চতি.

ৱিস্সজ্জনা – ধম্মাতিৰেক ধম্মৱিসেসট্ঠেন ভন্তে অভিধম্মোতি ৱুচ্চতি.

পুচ্ছা – সো পনেস আৱুসো অভিধম্মো কেন কত্থ কদা চ অধিগতো.

ৱিস্সজ্জনা – সো খো ভন্তে অভিধম্মো সব্বঞ্ঞুবুদ্ধেন মহাবোধিমণ্ডমূলে ৱেসাখপুণ্ণমিযং যথাভূতং অধিগতো.

পুচ্ছা – কত্থ পনেস আৱুসো অভিধম্মো ভগৱতা কদা চ ৱিচিতো.

ৱিস্সজ্জনা – সো খো ভন্তে অভিধম্মো ভগৱতা মহাবোধিমণ্ডে ৰতনঘৰসত্তাহে ৱিচিতো.

পুচ্ছা – কত্থ পনেস আৱুসো অভিধম্মো ভগৱতা কদা কস্সত্থায চ দেসিতো.

ৱিস্সজ্জনা – সো খো ভন্তে অভিধম্মো ভগৱতা দেৱেসু তাৱতিংসেসু পাৰিচ্ছত্তকমূলম্হি পণ্ডুকম্বলসিলাযং অভিসম্বোধিতো সত্তমে ৱস্সে মাতৰং পমুখং কত্ৱা দসহি চক্কৱাড়সহস্সেহি আগম্ম সন্নিসিন্নানং দেৱতানং চতুৰোঘনিত্থৰণত্থায অন্তো ৱস্সং দেসিতো.

পুচ্ছা – কেনেস আৱুসো অভিধম্মো পঠমং মনুস্সলোকে পতিগ্গহিতো, কস্স চ পুন তেন দেসিতো.

ৱিস্সজ্জনা – আযস্মতা ভন্তে সাৰিপুত্তত্থেৰেন ধম্মসেনাপতিনা এস অভিধম্মো পঠমং মনুস্সলোকে পতিগ্গহিতো, তেনেৱ ভন্তে আযস্মতা সাৰিপুত্তত্থেৰেন অত্তনো সদ্ধিৱিহাৰিকানং পঞ্চন্নং ভিক্খুসতানং দেসিতো.

পুচ্ছা – কে আৱুসো সিক্খন্তি.

ৱিস্সজ্জনা – সেখা চ ভন্তে পুথুজ্জনা কল্যাণকা চ সিক্খন্তি.

পুচ্ছা – কে আৱুসো সিক্খিতসিক্খা.

ৱিস্সজ্জনা – অৰহন্তো ভন্তে সিক্খিতসিক্খা.

পুচ্ছা – কে আৱুসো ধাৰেন্তি.

ৱিস্সজ্জনা – যেসং ভন্তে ৱত্ততি, তে ধাৰেন্তি.

পুচ্ছা – কস্স আৱুসো ৱচনং.

ৱিস্সজ্জনা – ভগৱতো ভন্তে ৱচনং অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স.

পুচ্ছা – কেনাৱুসো আভতং.

ৱিস্সজ্জনা – পৰংপৰায ভন্তে আভতং.

ধম্মসঙ্গণী

পুচ্ছা – সো পনেস আৱুসো অভিধম্মো ধম্মসঙ্গণিৱিভঙ্গাদিপকৰণপৰিচ্ছেদৱসেন সত্তৱিধো. তেসু পঠমং ভগৱতা কতৰং পকৰণং দেসিতং.

ৱিস্সজ্জনা – পঠমং ভন্তে ধম্মসঙ্গণিপকৰণং ভগৱতা দেসিতং.

পুচ্ছা – ধম্মসঙ্গণিযং আৱুসো অত্থি মাতিকা, অত্থি পদভাজনীযং. তেসু মাতিকং নিক্খিপন্তেন ভগৱতা কতং নিক্খিত্তা.

ৱিস্সজ্জনা – মাতিকং ভন্তে নিক্খিপন্তেন ভগৱতা ‘‘কুসলা ধম্মা অকুসলা ধম্মা অব্যাকতা ধম্মা. সুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা ধম্মা দুক্খায ৱেদনায সম্পযুত্তা ধম্মা অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা ধম্মা. ৱিপাকা ধম্মা ৱিপাকধম্মধম্মা নেৱৱিপাকনৱিপাকধম্মধম্মা’’তি এৱমাদিনা দ্ৱাৱীসতিযা তিকানং ৱসেন. ‘‘হেতূ ধম্মা ন হেতূ ধম্মা. সহেতুকা ধম্মা অহেতুকা ধম্মা.

হেতুসম্পযুত্তা ধম্মা হেতুৱিপ্পযুত্তা ধম্মা. হেতূ চেৱ ধম্মা সহেতুকা চ সহেতুকা চেৱ ধম্মা ন চ হেতূ. হেতূ চেৱ ধম্মা হেতুসম্পযুত্তা চ হেতুসম্পযুত্তা চেৱ ধম্মা ন চ হেতূ. ন হেতূ খো পন ধম্মা সহেতুকাপি অহেতুকাপী’’তি এৱমাদিনা দুকসতানঞ্চ ৱসেন মাতিকা নিক্খিত্তা.

কামাৱচৰকুসল

পুচ্ছা – অভিধম্মপিটকে আৱুসো ধম্মসঙ্গণিযং পদভাজনীযে চিত্তুপ্পাদকণ্ডে কুসলা ধম্মাতিপদস্স অত্থং ৱিভজন্তেন ভগৱতা কথং কামাৱচৰকুসলং ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতং.

ৱিস্সজ্জনা – অভিধম্মপিটকে ভন্তে ধম্মসঙ্গণিপকৰণে চিত্তুপ্পাদকণ্ডে কুসলা ধম্মাতি পদস্স অত্থং ৱিভজন্তেন ভগৱতা ‘‘কতমে ধম্মা কুসলা. যস্মিং সমযে কামাৱচৰং কুসলং চিত্তং উপ্পন্নং হোতি সোমনস্সসহগতং ঞাণসম্পযুত্তং ৰূপাৰম্মণং ৱা সদ্দাৰম্মণং ৱা গন্ধাৰম্মণং ৱা ৰসাৰম্মণং ৱা ফোট্ঠব্বাৰম্মণং ৱা ধম্মাৰম্মণং ৱা যং যং ৱা পনাৰব্ভ. তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি ৱেদনা হোতি সঞ্ঞা হোতি চেতনা হোতি চিত্তং হোতি ৱিতক্কো হোতি ৱিচাৰো হোতি পীতি হোতি সুখং হোতি চিত্তস্সেকগ্গতা হোতী’’তি এৱমাদিনা কামাৱচৰকুসলং তীহি মহাৱাৰেহি ৱিভজিত্ৱা দেসিতং.

ৰূপাৱচৰকুসল

পুচ্ছা – অভিধম্মপিটকে আৱুসো ধম্মসঙ্গণীপাড়িযং চিত্তুপ্পাদকণ্ডে কুসলা ধম্মাতি পদস্স অত্থং ৱিভজন্তেন ভগৱতা কথং ৰূপাৱচৰকুসলঞ্চ অৰূপাৱচৰকুসলঞ্চ ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতং.

ৱিস্সজ্জনা – ৰূপাৱচৰকুসলঞ্চ অৰূপাৱচৰকুসলঞ্চ ভন্তে ‘‘কতমে ধম্মা কুসলা. যস্মিং সমযে ৰূপূপপত্তিযা মগ্গং ভাৱেতি ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৱিতক্কং সৱিতক্কং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি পথৱীকসিণ’’ন্তি এৱমাদিনা ভগৱতা ৱিত্থাৰতো দেসিতং.

লোকুত্তৰাকুসল

পুচ্ছা – অভিধম্মপিটকে আৱুসো ধম্মসঙ্গণীপাড়িযং চিত্তুপ্পাদকণ্ডে কুসলা ধম্মাতি পদস্স অত্থং ৱিভজন্তেন ভগৱতা কথং লোকুত্তৰকুসলং ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতং.

ৱিস্সজ্জনা – অভিধম্মপিটকে ভন্তে ধম্মসঙ্গণিযং চিত্তুপ্পাদকণ্ডে কুসলা ধম্মাতি পদস্স অত্থং ৱিভজন্তেন ভগৱতা ‘‘কতমে ধম্মা কুসলা. যস্মিং সমযে লোকুত্তৰং ঝানং ভাৱেতি নিয্যানিকং অপচযগামিং দিট্ঠিগতানং পহানায পঠমায ভূমিযা পত্তিযা ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞ’’ন্তি এৱমাদিনা ভগৱতা লোকুত্তৰকুসলং ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতং.

অকুসল

পুচ্ছা – তত্থেৱ আৱুসো অকুসলা ধম্মাতি মাতিকাপদস্স অত্থং ৱিভজন্তেন ভগৱতা কথং অকুসলং ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতং.

ৱিস্সজ্জনা – তত্থেৱ ভন্তে অকুসলা ধম্মাতি মাতিকাপদস্স অত্থং ৱিভজন্তেন ভগৱতা ‘‘কতমে ধম্মা অকুসলা. যস্মিং সমযে অকুসলং চিত্তং উপ্পন্নং হোতি সোমনস্সসহগতং দিট্ঠিগতসম্পযুত্তং ৰূপাৰম্মণং ৱা সদ্ধাৰম্মণং ৱা গন্ধাৰম্মণং ৱা ৰসাৰম্মণং ৱা ফোট্ঠব্বাৰম্মণং ৱা ধম্মাৰম্মণং ৱা যং যং ৱা পনাৰব্ভ. তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি ৱেদনা হোতি সঞ্ঞা হোতি চেতনা হোতি চিত্তং হোতী’’তি এৱমাদিনা অকুসলং ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতং.

অব্যাকত

পুচ্ছা – অভিধম্মপিটকে আৱুসো ধম্মসঙ্গণীপাড়িযং চিত্তুপ্পাদকণ্ডৰূপকণ্ডেসু অব্যাকতা ধম্মাতি মাতিকাপদস্স অত্থং ৱিভজন্তেন ভগৱতা কথং অব্যাকতা ধম্মা ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতা.

ৱিস্সজ্জনা – অভিধম্মপিটকে ভন্তে ধম্মসঙ্গণিযং অব্যাকতা ধম্মাতি পদস্স অত্থং ৱিভজন্তেন ভগৱতা ‘‘কতমে ধম্মা অব্যাকতা. যস্মিং সমযে কামাৱচৰস্স কুসলস্স কম্মস্স কতত্তা উপচিতত্তা ৱিপাকং চক্খুৱিঞ্ঞাণং উপ্পন্নং হোতি উপেক্খাসহগতং ৰূপাৰম্মণং. তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি ৱেদনা হোতি সঞ্ঞা হোতি চেতনা হোতি চিত্তং হোতী’’তি এৱমাদিনা চ চিত্তুপ্পাদকণ্ডে, ৰূপকণ্ডে চ ‘‘কতমে ধম্মা অব্যাকতা. কুসলাকুসলানং ধম্মানং ৱিপাকা কামাৱচৰা ৰূপাৱচৰা অৰূপাৱচৰা অপৰিযাপন্না ৱেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধো সঙ্খাৰক্খন্ধো ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো. যে চ ধম্মা কিৰিযা নেৱ কুসলা নাকুসলা ন চ কম্মৱিপাকা. সব্বঞ্চ ৰূপং অসঙ্খতা চ ধাতু. ইমে ধম্মা অব্যাকতা’’তি এৱমাদিনা চ অব্যাকতা ধম্মা ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতা.

ৱিভঙ্গ

পুচ্ছা – সত্তসু আৱুসো অভিধম্মপ্পকৰণেসু ৱিভঙ্গপ্পকৰণে ভগৱতা কতি ৱিভঙ্গা দেসিতা.

ৱিস্সজ্জনা – অভিধম্মপিটকে ভন্তে সত্তসু পকৰণেসু দুতিযে ৱিভঙ্গপ্পকৰণে খন্ধৱিভঙ্গো আযতনৱিভঙ্গো ধাতুৱিভঙ্গো সচ্চৱিভঙ্গো ইন্দ্ৰিযৱিভঙ্গো পটিচ্চসমুপ্পাদৱিভঙ্গো সতিপট্ঠানৱিভঙ্গো সম্মপ্পধানৱিভঙ্গো ইদ্ধিপাদৱিভঙ্গো বোজ্ঝঙ্গৱিভঙ্গো মগ্গঙ্গৱিভঙ্গো ঝানৱিভঙ্গো অপ্পমঞ্ঞাৱিভঙ্গো সিক্খাপদৱিভঙ্গো পটিসম্ভিদাৱিভঙ্গো ঞাণৱিভঙ্গো খুদ্দকৱত্থুৱিভঙ্গো ধম্মহদযৱিভঙ্গোতি ভগৱতা অট্ঠাৰস ৱিভঙ্গা দেসিতা.

খন্ধৱিভঙ্গ

পুচ্ছা – তেসু আৱুসো অট্ঠাৰসসু ৱিভঙ্গেসু পঠমে খন্ধৱিভঙ্গে ভগৱতা কথং খন্ধা ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতা.

ৱিস্সজ্জনা – তেসু ভন্তে অট্ঠাৰসসু ৱিভঙ্গেসু পঠমে খন্ধৱিভঙ্গে ‘‘পঞ্চক্খন্ধা ৰূপক্খন্ধো ৱেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধো সঙ্খাৰক্খন্ধো ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো. তত্থ কতমো ৰূপক্খন্ধো, যংকিঞ্চি ৰূপং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অজ্ঝত্তং ৱা বহিদ্ধা ৱা ওড়াৰিকং ৱা সুখুমং ৱা হীনং ৱা পণীতং ৱা যং দূৰে সন্তিকে ৱা, তদেকজ্ঝং অভিসঞ্ঞূহিত্ৱা অভিসঙ্খিপিত্ৱা অযং ৱুচ্চতি ৰূপক্খন্ধো’’তি এৱমাদিনা সুত্তন্তভাজনীযঅভিধম্মভাজনীযপঞ্হাপুচ্ছকসঙ্খাতেহি তীহি মহানযেহি ভগৱতা খন্ধা ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতা.

আযতনৱিভঙ্গ

পুচ্ছা – দুতিযে পন আৱুসো আযতনৱিভঙ্গে ভগৱতা কথং আযতনানি ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতানি.

ৱিস্সজ্জনা – দুতিযে ভন্তে আযতনৱিভঙ্গে ‘‘দ্ৱাদসাযতনানি চক্খাযতনং ৰূপাযতনং সোতাযতনং সদ্দাযতনং ঘানাযতনং গন্ধাযতনং জিৱ্হাযতনং ৰসাযতনং কাযাযতনং ফোট্ঠব্বাযতনং মনাযতনং ধম্মাযতনং. চক্খুং অনিচ্চং দুক্খং অনত্তা ৱিপৰিণামধম্মং, ৰূপা অনিচ্চা দুক্খা অনত্তা ৱিপৰিণামধম্মা’’তি এৱমাদিনা ভগৱতা সুত্তন্তভাজনীযঅভিধম্মভাজনীযপঞ্হাপুচ্ছকসঙ্খাতেহি তীহেৱ আযতনানি ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতানি.

ধাতুৱিভঙ্গ

পুচ্ছা – অভিধম্মপিটকে আৱুসো ৱিভঙ্গপ্পকৰণে ততিযে ধাতুৱিভঙ্গে ভগৱতা কথং ধাতুযো ৱিত্থাৰেন ৱিভজিত্ৱা দেসিতা.

ৱিস্সজ্জনা – ততিযে ভন্তে ধাতুৱিভঙ্গে ‘‘ছ ধাতুযো পথৱীধাতু আপোধাতু তেজোধাতু ৱাযোধাতু আকাসধাতু ৱিঞ্ঞাণধাতূ’’তি ভন্তে সুত্তন্তভাজনীযঅভিধম্মভাজনীযপঞ্হাপুচ্ছকসঙ্খাতেহি তীহি মহানযেহি ভগৱতা ধাতুযো ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতা.

সচ্চৱিভঙ্গ

পুচ্ছা – চতুত্থে পন আৱুসো সচ্চৱিভঙ্গে ভগৱতা কথং সচ্চানি ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতানি.

ৱিস্সজ্জনা – চতুত্থে ভন্তে সচ্চৱিভঙ্গে ‘‘চত্তাৰি অৰিযসচ্চানি দুক্খং অৰিযসচ্চং, দুক্খসমুদযং অৰিযসচ্চং, দুক্খনিৰোধং অৰিযসচ্চং, দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা অৰিযসচ্চং. তত্থ কতমং দুক্খং অৰিযসচ্চং, জাতিপি দুক্খা, জৰাপি দুক্খা, মৰণম্পি দুক্খং, সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসাপি দুক্খা, অপ্পিযেহি সম্পযোগো দুক্খো, পিযেহি ৱিপ্পযোগো দুক্খো, যম্পিচ্ছং ন লভতি, তম্পি দুক্খং, সংখিত্তেন পঞ্চুপাদানক্খন্ধা দুক্খা’’তি এৱমাদিনা সুত্তন্তভাজনীযঅভিধম্মভাজনীযপঞ্হাপুচ্ছকসঙ্খাতেহি তীহি মহানযেহি ভগৱতা সচ্চানি ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতানি.

ইন্দ্ৰিযৱিভঙ্গ

পুচ্ছা – পঞ্চমে পন আৱুসো ইন্দ্ৰিযৱিভঙ্গে ভগৱতা কথং ইন্দ্ৰিযানি ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতানি.

ৱিস্সজ্জনা – পঞ্চমে পন ভন্তে ইন্দ্ৰিযৱিভঙ্গে ‘‘বাৱীসতিন্দ্ৰিযানি চক্খুন্দ্ৰিযং সোতিন্দ্ৰিযং ঘানিন্দ্ৰিযং জিৱ্হিন্দ্ৰিযং কাযিন্দ্ৰিযং মনিন্দ্ৰিযং…পে… অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিয’’ন্তি এৱমাদিনা অভিধম্মভাজনীযপঞ্হাপুচ্ছকসঙ্খাতেহি দ্ৱীহি মহানযেহি ভগৱতা ইন্দ্ৰিযানি ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতানি.

পটিচ্চসমুপ্পাদ ৱিভঙ্গ

পুচ্ছা – অভিধম্মপিটকে আৱুসো ৱিভঙ্গপ্পকৰণে ছট্ঠে পটিচ্চসমুপ্পাদৱিভঙ্গে ভগৱতা কথং পটিচ্চসমুপ্পাদো ৱিত্থাৰেন ৱিভজিত্ৱা দেসিতো.

ৱিস্সজ্জনা – ছট্ঠে ভন্তে পটিচ্চসমুপ্পাদৱিভঙ্গে ‘‘অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰা…পে… সমুদযো হোতী’’তি এৱমাদিনা ভগৱতা পটিচ্চসমুপ্পাদো সুত্তন্তভাজনীযঅভিধম্মভাজনীযসঙ্খাতেহি দ্ৱীহি মহানযেহি ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতো.

সতিপট্ঠানৱিভঙ্গ

পুচ্ছা – সত্তমে পন আৱুসো সতিপট্ঠানৱিভঙ্গে ভগৱতা কথং সতিপট্ঠানা ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতা.

ৱিস্সজ্জনা – সত্তমে ভন্তে সতিপট্ঠানৱিভঙ্গে ‘‘চত্তাৰো সতিপট্ঠানা ইধ ভিক্খু অজ্ঝত্তং কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি, বহিদ্ধা কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি, অজ্ঝত্তবহিদ্ধা কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্স’’ন্তি এৱমাদিনা সুত্তন্তভাজনীযঅভিধম্মভাজনীযপঞ্হাপুচ্ছকসঙ্খাতেহি তীহি মহানযেহি ভগৱতা সতিপট্ঠানা ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতা.

সম্মপ্পধানৱিভঙ্গ

পুচ্ছা – অট্ঠমে পন আৱুসো সম্মপ্পধানৱিভঙ্গে ভগৱতা কথং সম্মপ্পধানা ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতা.

ৱিস্সজ্জনা – অট্ঠমে ভন্তে সম্মপ্পধানৱিভঙ্গে ‘‘চত্তাৰো সম্মপ্পধানা ইধ ভিক্খু অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি, উপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং পহানায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি, অনুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি, উপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং ঠিতিযা অসম্মোসায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতী’’তি এৱমাদিনা ভগৱতা সম্মপ্পধানা ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতা.

ইদ্ধিপাদৱিভঙ্গ

পুচ্ছা – নৱমে পন আৱুসো ইদ্ধিপাদৱিভঙ্গে ভগৱতা কথং ইদ্ধিপাদা ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতা.

ৱিস্সজ্জনা – নৱমে ভন্তে ইদ্ধিপাদৱিভঙ্গে ‘‘চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা ইধ ভিক্খু ছন্দসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি…পে… ৱীমংসাসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতী’’তি এৱমাদিনা তীহি মহানযেহি ভগৱতা ইদ্ধিপাদা ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতা.

বোজ্ঝঙ্গৱিভঙ্গ

পুচ্ছা – অভিধম্মপিটকে আৱুসো ৱিভঙ্গপ্পকৰণে দসমে বোজ্ঝঙ্গৱিভঙ্গে ভগৱতা কথং বোজ্ঝঙ্গা ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতা.

ৱিস্সজ্জনা – দসমে ভন্তে বোজ্ঝঙ্গৱিভঙ্গে ‘‘সত্ত বোজ্ঝঙ্গা সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গো পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গো সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গো উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো. তত্থ কতমো সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো, ইধ ভিক্খু সতিমা হোতি পৰমেন সতিনেপক্কেন সমন্নাগতো চিৰকতম্পি চিৰভাসিতম্পি সৰিতা হোতি অনুস্সৰিতা, অযং ৱুচ্চতি সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো’’তি এৱমাদিনা ভগৱতা সুত্তন্তভাজনীযঅভিধম্মভাজনীযপঞ্হাপুচ্ছকসঙ্খাতেহি তীহি নযেহি বোজ্ঝঙ্গা ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতা.

মগ্গঙ্গৱিভঙ্গ

পুচ্ছা – একাদসমে পন আৱুসো মগ্গঙ্গৱিভঙ্গে ভগৱতা কথং মগ্গঙ্গা ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতা.

ৱিস্সজ্জনা – একাদসমে ভন্তে মগ্গঙ্গৱিভঙ্গে ‘‘অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো. সেয্যথিদং, সম্মাদিট্ঠি সম্মাসঙ্কপ্পো সম্মাৱাচা সম্মাকম্মন্তো সম্মাআজীৱো সম্মাৱাযামো সম্মাসতি সম্মাসমাধী’’তি এৱমাদিনা ভগৱতা সুত্তন্তভাজনীযঅভিধম্মভাজনীযপঞ্হাপুচ্ছকসঙ্খাতেহি তীহি মহানযেহি মগ্গঙ্গা ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতা.

ঝানৱিভঙ্গ

পুচ্ছা – দ্ৱাদসমো পন আৱুসো ঝানৱিভঙ্গো ভগৱতা কথং ৱিত্থাৰেন ৱিভজিত্ৱা দেসিতো.

ৱিস্সজ্জনা – দ্ৱাদসমো ভন্তে ঝানৱিভঙ্গো ‘‘ইধ ভিক্খু পাতিমোক্খসংৱৰসংৱুতো ৱিহৰতি আচাৰগোচৰসম্পন্নো অণুমত্তেসু ৱজ্জেসু ভযদস্সাৱী সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু ইন্দ্ৰিযেসু গুত্তদ্ৱাৰো ভোজনে মত্তঞ্ঞূ পুব্বৰত্তাপৰৰত্তং জাগৰিযানুযোগমনুযুত্তো’’তি এৱমাদিনা ভগৱতা ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতো.

অপ্পমঞ্ঞাৱিভঙ্গ

পুচ্ছা – তেৰসমে পন আৱুসো অপ্পমঞ্ঞাৱিভঙ্গে ভগৱতা কথং অপ্পমঞ্ঞাযো ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতা.

ৱিস্সজ্জনা – তেৰসমে ভন্তে অপ্পমঞ্ঞাৱিভঙ্গে ‘‘চতস্সো অপ্পমঞ্ঞাযো ইধ ভিক্খু মেত্তাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি, তথা দুতিযং. তথা ততিযং. তথা চতুত্থং. ইতি উদ্ধমধো তিৰিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৱন্তং লোকং মেত্তাসহগতেন চেতসা ৱিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৱেৰেন অব্যাপজ্জেন ফৰিত্ৱা ৱিহৰতী’’তি এৱমাদিনা ভগৱতা সুত্তন্তভাজনীযঅভিধম্মভাজনীযপঞ্হাপুচ্ছকসঙ্খাতেহি তীহি মহানযেহি অপ্পমঞ্ঞাযো ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতা.

সিক্খাপদৱিভঙ্গ

পুচ্ছা – অভিধম্মপিটকে আৱুসো ৱিভঙ্গপ্পকৰণে চুদ্দসমে সিক্খাপদৱিভঙ্গে ভগৱতা কথং সিক্খাপদানি ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতানি.

ৱিস্সজ্জনা – চুদ্দসমে ভন্তে সিক্খাপদৱিভঙ্গে ‘‘পঞ্চ সিক্খাপদানি পাণাতিপাতা ৱেৰমণী সিক্খাপদং, অদিন্নাদানা ৱেৰমণী সিক্খাপদং, কামেসুমিচ্ছাচাৰা ৱেৰমণী সিক্খাপদং, মুসাৱাদা ৱেৰমণী সিক্খাপদং, সুৰামেৰযমজ্জপমাদট্ঠানা ৱেৰমণী সিক্খাপদং. তত্থ কতমং পাণাতিপাতা ৱেৰমণী সিক্খাপদং, যস্মিং সমযে কামাৱচৰং কুসলং চিত্তং উপ্পন্নং হোতি সোমনস্সসহগতং ঞাণসম্পযুত্তং পাণাতিপাতা ৱিৰমন্তস্সা’’তি এৱমাদিনা অভিধম্মভাজনীযপঞ্হাপুচ্ছকসঙ্খাতেহি দ্ৱীহি মহানযেহি ভগৱতা সিক্খাপদানি ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতানি.

পটিসম্ভিদাৱিভঙ্গ

পুচ্ছা – পন্নৰসমে পন আৱুসো পটিসম্ভিদাৱিভঙ্গে ভগৱতা কথং পটিসম্ভিদাযো ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতা.

ৱিস্সজ্জনা – পন্নৰসমে ভন্তে পটিসম্ভিদাৱিভঙ্গে ‘‘চতস্সো পটিসম্ভিদা অত্থপটিসম্ভিদা ধম্মপটিসম্ভিদা নিৰুত্তিপটিসম্ভিদা পটিভানপটিসম্ভিদা. অত্থে ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা, ধম্মে ঞাণং ধম্মপটিসম্ভিদা, তত্ৰ ধম্মনিৰুত্তাভিলাপে ঞাণং নিৰুত্তিপটিসম্ভিদা, ঞাণেসু ঞাণং পটিভানপটিসম্ভিদা’’তি এৱমাদিনা ভগৱতা চতস্সো পটিসম্ভিদাযো সুত্তন্তভাজনীযঅভিধম্মভাজনীযপঞ্হাপুচ্ছকসঙ্খাতেহি তীহি মহানযেহি ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতা.

ঞাণৱিভঙ্গ

পুচ্ছা – সোড়সমে পন আৱুসো ঞাণৱিভঙ্গে ভগৱতা কথং ঞাণানি ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতানি.

ৱিস্সজ্জনা – সোড়সমে ভন্তে ঞাণৱিভঙ্গে ‘‘একৱিধেন ঞাণৱত্থু পঞ্চৱিঞ্ঞাণা ন হেতূ, অহেতুকা, হেতুৱিপ্পযুত্তা, সপ্পচ্চযা, সঙ্খতা, অৰূপা, লোকিযা, সাসৱা’’তি এৱমাদিনা এককতো পট্ঠায যাৱ দসকা ভগৱতা ঞাণানি ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতানি.

খুদ্দকৱত্থুৱিভঙ্গ

পুচ্ছা – অভিধম্মপিটকে আৱুসো ৱিভঙ্গপ্পকৰণে সত্তৰসমো খুদ্দকৱত্থুৱিভঙ্গো ভগৱতা কথং দেসিতো.

ৱিস্সজ্জনা – অভিধম্মপিটকে ভন্তে দুতিযে ৱিভঙ্গপ্পকৰণে সত্তৰসমো খুদ্দকৱত্থুৱিভঙ্গো ‘‘জাতিমদো, গোত্তমদো, আৰোগ্যমদো, যোব্বনমদো, জীৱিতমদো’’তি এৱমাদিনা এককতো পট্ঠায যাৱ অট্ঠসততণ্হাৱিচৰিতং ভগৱতা ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতো.

ধম্মহদযৱিভঙ্গ

পুচ্ছা – তত্থ আৱুসো অট্ঠাৰসমো ধম্মহদযৱিভঙ্গো ভগৱতা কথং ৱিভজিত্ৱা দেসিতো.

ৱিস্সজ্জনা – অট্ঠাৰসমো ভন্তে ধম্মহদযৱিভঙ্গো ‘‘কতি খন্ধা, কতি আযতনানি, কতি ধাতুযো, কতি সচ্চানি, কতি ইন্দ্ৰিযানি, কতি হেতূ, কতি আহাৰা, কতি ফস্সা, কতি ৱেদনা, কতি সঞ্ঞা, কতি চেতনা, কতি চিত্তানি. পঞ্চক্খন্ধা, দ্ৱাদসাযতনানি, অট্ঠাৰস ধাতুযো, চত্তাৰি সচ্চানি, বাৱীসতিন্দ্ৰিযানি, নৱ হেতূ, চত্তাৰো আহাৰা, সত্ত ফস্সা, সত্ত ৱেদনা, সত্ত সঞ্ঞা, সত্ত চেতনা, সত্ত চিত্তানী’’তি এৱমাদিনা সব্বসঙ্গাহকাদীহি দসহি ৱাৰেহি ভগৱতা ৱিত্থাৰেন ৱিভজিত্ৱা দেসিতো.

পুচ্ছা – কথঞ্চাৱুসো তত্থ ভগৱতা উপ্পাদককম্মআযুপ্পমাণৱাৰো ৱিত্থাৰেন ৱিভজিত্ৱা দেসিতো.

ৱিস্সজ্জনা – দানং দত্ৱা সীলং সমাদিযিত্ৱা উপোসথকম্মং কত্ৱা কত্থ উপপজ্জন্তি. দানং দত্ৱা, সীলং সমাদিযিত্ৱা উপোসথকম্মং কত্ৱা অপ্পেকচ্চে খত্তিযমহাসালানং সহব্যতং উপপজ্জন্তি, অপ্পেকচ্চে ব্ৰাহ্মণমহাসালানং, অপ্পেকচ্চে গহপতিমহাসালানং, অপ্পেকচ্চে চাতুমহাৰাজিকানং দেৱানং, অপ্পেকচ্চে তাৱতিংসানং দেৱানং, অপ্পেকচ্চে যামানং দেৱানং, অপ্পেকচ্চে তুসিতানং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জন্তীতি এৱমাদিনা ভন্তে তত্থ ভগৱতা উপ্পাদককম্মআযুপ্পমাণৱাৰো ৱিত্থাৰেন ৱিভজিত্ৱা দেসিতো.

উক্খিত্তা পুঞ্ঞতেজেন, কামৰূপগতিং গতা;

ভৱগ্গতম্পি সম্পত্তা, পুনাগচ্ছন্তি দুগ্গতিং –

ধাতুকথা

পুচ্ছা – তেনাৱুসো ভগৱতা অট্ঠাৰসহি বুদ্ধধম্মেহি সমন্নাগতেন অভিধম্মে অট্ঠাৰসহি ৱিভঙ্গেহি পটিমণ্ডিতং দুতিযং ৱিভঙ্গপ্পকৰণং দেসেত্ৱা তদনন্তৰং ধাতুকথং নাম ততিযং পকৰণং কথং ৱিভজিত্ৱা দেসিতং.

ৱিস্সজ্জনা – ততিযং ভন্তে ধাতুকথং নাম অভিধম্মপিটকং ‘‘সঙ্গহো অসঙ্গহো, সঙ্গহিতেন অসঙ্গহিতং, অসঙ্গহিতেন সঙ্গহিতং, সঙ্গহিতেন সঙ্গহিতং, অসঙ্গহিতেন অসঙ্গহিতং. সম্পযোগো ৱিপ্পযোগো, সম্পযুত্তেন ৱিপ্পযুত্তং, ৱিপ্পযুত্তেন সম্পযুত্তং, সম্পযুত্তেন সম্পযুত্তং, ৱিপ্পযুত্তেন ৱিপ্পযুত্তং. সঙ্গহিতেন সম্পযুত্তং ৱিপ্পযুত্তং, সম্পযুত্তেন সঙ্গহিতং অসঙ্গহিতং, অসঙ্গহিতেন সম্পযুত্তং ৱিপ্পযুত্তং, ৱিপ্পযুত্তেন সঙ্গহিতং অসঙ্গহিত’’ন্তি এৱমাদিনা পঞ্চ মাতিকাযো পঠমং নিক্খিপিত্ৱা সঙ্গহাসঙ্গহাদীহি চুদ্দসহি নযেহি ভগৱতা ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতং.

পুগ্গলপঞ্ঞত্তি

পুচ্ছা – তেনাৱুসো ভগৱতা সব্বধাতুকুসলেন অভিধম্মপিটকে ততিযং ধাতুকথাপকৰণং দেসেত্ৱা তদনন্তৰং চতুত্থং পুগ্গলপঞ্ঞত্তিপ্পকৰণং কথং ৱিভজিত্ৱা দেসিতং.

ৱিস্সজ্জনা – অভিধম্মপিটকে ভন্তে চতুত্থং পুগ্গলপঞ্ঞত্তিপ্পকৰণং ‘‘ছ পঞ্ঞত্তিযো খন্ধপঞ্ঞত্তি আযতনপঞ্ঞত্তি ধাতুপঞ্ঞত্তি সচ্চপঞ্ঞত্তি ইন্দ্ৰিযপঞ্ঞত্তি পুগ্গলপঞ্ঞত্তি. কিত্তাৱতা খন্ধানং খন্ধপঞ্ঞত্তি, যাৱতা পঞ্চক্খন্ধা, ৰূপক্খন্ধো ৱেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধো সঙ্খাৰক্খন্ধো ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো. এত্তাৱতা খন্ধানং খন্ধপঞ্ঞত্তী’’তি এৱমাদিনা খন্ধাযতনধাতুসচ্চইন্দ্ৰিযপঞ্ঞত্তিযো সংখিত্তেন উদ্দিসিত্ৱা পুগ্গলপঞ্ঞত্তিং চ এককদুকতিকচতুক্কপঞ্চকছক্কসত্তকঅট্ঠকনৱকদসকৱসেন ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা ভগৱতা দেসিতা.

কথাৱত্থু

পুচ্ছা – তেনাৱুসো ভগৱতা সব্বপৰমত্থপঞ্ঞত্তিধম্মকুসলেন অভিধম্মপিটকে চতুত্থং পুগ্গলপঞ্ঞত্তিপ্পকৰণং দেসেত্ৱা তদনন্তৰং পঞ্চমং কথাৱত্থুপ্পকৰণং কথং দেসিতং.

ৱিস্সজ্জনা – সব্বপৰমত্থপঞ্ঞত্তিধম্মকুসলেন ভন্তে ভগৱতা লোকে অগ্গপুগ্গলেন অভিধম্মপিটকে চতুত্থং পুগ্গলপঞ্ঞত্তিপ্পকৰণং দেসেত্ৱা তদনন্তৰং কথাৱত্থুদেসনায ৱাৰে সম্পত্তে ‘‘অনাগতে মম সাৱকো মোগ্গলিপুত্ততিস্সত্থেৰো নাম উপ্পন্নং সাসনমলং সোধেত্ৱা ততিযসঙ্গীতিং কৰোন্তো ভিক্খুসঙ্ঘস্স মজ্ঝে নিসিন্নো সকৱাদে পঞ্চ সুত্তসতানি পৰৱাদে পঞ্চাতি সুত্তসহস্সং সমোধানেত্ৱা, ইমং পকৰণং ভাজেস্সতী’’তি তস্সোকাসং কৰোন্তেন পুগ্গলৱাৰে অট্ঠমুখা ৱাদযুত্তিং আদিং কত্ৱা সব্বকথামগ্গেসু অসম্পুণ্ণভাণৱাৰত্থায তন্তিযা মাতিকা নিক্খেপমত্তেন পঞ্চমং কথাৱত্থুপ্পকৰণং সংখেপতো দেসিতং.

পুচ্ছা – অধুনা পাকটং পনাৱুসো ৱিত্থাৰং কথাৱত্থুপ্পকৰণং কদা কেন কত্থ কথঞ্চ ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতং.

ৱিস্সজ্জনা – তং খো ভন্তে ভগৱতো নযমুখং নিস্সায আযস্মতা মহামোগ্গলিপুত্ততিস্সত্থেৰেন ততিযসংগীতিকালে পাটলিপুত্তে অসোকাৰামে সট্ঠিভিক্খুসতসহস্সানং সমাগমে ভগৱতা দিন্ননযৱসেন তথাগতেন ঠপিতমাতিকং ৱিভজন্তেন সকৱাদে পঞ্চসুত্তসতানি পৰৱাদে পঞ্চাতি সুত্তসহস্সং আহৰিত্ৱা ইদং পৰৱাদমথনং অধুনা পাকটং কথাৱত্থুপ্পকৰণং ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা দেসিতং.

পুচ্ছা – কতি আৱুসো তত্থ কথাযো তেন আযস্মতা মহামোগ্গলিপুত্ততিস্সত্থেৰেন ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা কথিতা.

ৱিস্সজ্জনা – তত্থ ভন্তে ৱাচনামগ্গতো দ্ৱে চ সতানি সত্তৱীসতি চ কথাযো আযস্মতা মহামোগ্গলিপুত্ততিস্সত্থেৰেন ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা কথিতা.

পুগ্গলকথা

পুচ্ছা – কথঞ্চাৱুসো তত্থ পঠমা পুগ্গলকথা আযস্মতা মহামোগ্গলিপুত্ততিস্সত্থেৰেন ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা কথিতা.

ৱিস্সজ্জনা – পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি, আমন্তা. যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি, ন হেৱং ৱত্তব্বে. আজানাহি নিগ্গহং হঞ্চি পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে ‘‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি ‘‘ৱত্তব্বে খো ‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন’, নো চ ৱত্তব্বে ‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি, মিচ্ছাতি এৱমাদিনা ভন্তে তত্থ পঠমা পুগ্গলকথা পঞ্চ ভাণৱাৰমত্তায তন্তিযা আযস্মতা মহামোগ্গলিপুত্ততিস্সত্থেৰেন ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা কথিতা.

অঞ্ঞাণকথা

পুচ্ছা – অভিধম্মপিটকে আৱুসো কথাৱত্থুপ্পকৰণে দুতিযৱগ্গে দুতিযা অঞ্ঞাণকথা আযস্মতা মহামোগ্গলিপুত্ততিস্সত্থেৰেন কথং ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা কথিতা.

ৱিস্সজ্জনা – অভিধম্মপিটকে ভন্তে পঞ্চমে কথাৱত্থুপ্পকৰণে দুতিযৱগ্গে দুতিযা অঞ্ঞাণকথা ‘‘অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণন্তি, আমন্তা. অত্থি অৰহতো অৱিজ্জা অৱিজ্জোঘো অৱিজ্জাযোগো অৱিজ্জানুসযো অৱিজ্জাপৰিযুট্ঠানং অৱিজ্জাসংযোজনং অৱিজ্জানীৱৰণন্তি, ন হেৱং ৱত্তব্বে. নত্থি অৰহতো অৱিজ্জা অৱিজ্জোঘো অৱিজ্জাযোগো অৱিজ্জানুসযো অৱিজ্জাপৰিযুট্ঠানং অৱিজ্জাসংযোজনং অৱিজ্জানিৱৰণন্তি, আমন্তা. হঞ্চি নত্থি অৰহতো অৱিজ্জা অৱিজ্জোঘো অৱিজ্জাযোগো অৱিজ্জানুসযো অৱিজ্জাপৰিযুট্ঠানং অৱিজ্জাসংযোজনং অৱিজ্জানীৱৰণং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে ‘‘অত্থি অৰহতো অঞ্ঞাণ’’ন্তি এৱমাদিনা আযস্মতা মহামোগ্গলিপুত্ততিস্সত্থেৰেন ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা ভাসিতা.

অসঞ্ঞকথা

পুচ্ছা – অভিধম্মপিটকে আৱুসো পঞ্চমে কথাৱত্থুপ্পকৰণে ততিযৱগ্গে একাদসমা অসঞ্ঞকথা আযস্মতা মহামোগ্গলিপুত্ততিস্সত্থেৰেন কথং ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা কথিতা.

ৱিস্সজ্জনা – অভিধম্মপিটকে ভন্তে পঞ্চমে কথাৱত্থুপ্পকৰণে ততিযৱগ্গে একাদসমা অসঞ্ঞকথা ‘‘অসঞ্ঞসত্তেসু সঞ্ঞা অত্থীতি, আমন্তা. সঞ্ঞাভৱো সঞ্ঞাগতি সঞ্ঞাসত্তাৱাসো সঞ্ঞাসংসাৰো সঞ্ঞাযোনি সঞ্ঞত্তভাৱপটিলাভোতি, ন হেৱং ৱত্তব্বে’’তি এৱমাদিনা আযস্মতা মহামোগ্গলিপুত্ততিস্সত্থেৰেন ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা কথিতা.

অসঞ্ঞসত্তেসু সঞ্ঞা অত্থি.

সঞ্ঞাভৱো সঞ্ঞাগতি সঞ্ঞাসত্তাৱাসো সঞ্ঞাসংসাৰো সঞ্ঞাযোনি সঞ্ঞত্তভাৱপটিলাভো.

ন হেৱং ৱত্তব্বে.

ননু অসঞ্ঞভৱো অসঞ্ঞগতি অসঞ্ঞসত্তাৱাসো অসঞ্ঞসংসাৰো অসঞ্ঞযোনি অসঞ্ঞত্তভাৱপটিলাভো.

হঞ্চি অসঞ্ঞভৱো অসঞ্ঞগতি অসঞ্ঞসত্তাৱাসো অসঞ্ঞসংসাৰো অসঞ্ঞযোনি অসঞ্ঞত্তভাৱপটিলাভো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে অসঞ্ঞসত্তেসু সঞ্ঞা অত্থি.

অসঞ্ঞসত্তেসু সঞ্ঞা অত্থি.

পঞ্চৱোকাৰভৱো গতি সত্তাৱাসো সংসাৰো যোনি অত্তভাৱপটিলাভো.

ননু একৱোকাৰভৱো গতি সত্তাৱাসো সংসাৰো যোনি অত্তভাৱপটিলাভো.

হঞ্চি একৱোকাৰভৱো গতি সত্তাৱাসো সংসাৰো যোনি অত্তভাৱপটিলাভো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে অসঞ্ঞসত্তেসু সঞ্ঞা অত্থি.

ছট্ঠৱগ্গ

পথৱীধাতুসনিদস্সনাতিআদিকথা

পুচ্ছা – ছট্ঠৱগ্গে পন আৱুসো অট্ঠমা পথৱীধাতু সনিদস্সনাতিআদিকথা আযস্মতা মহামোগ্গলিপুত্ততিস্সত্থেৰেন কথং ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা কথিতা.

ৱিস্সজ্জনা – ছট্ঠৱগ্গে ভন্তে অট্ঠমা পথৱীধাতু সনিদস্সনাতিআদিকথা ‘‘পথৱীধাতু সনিদস্সনাতি আমন্তা. ৰূপং ৰূপাযতনং ৰূপধাতু নীলং পীতকং লোহিতকং ওদাতং চক্খুৱিঞ্ঞেয্যং চক্খুস্মিং পটিহঞ্ঞতি চক্খুস্স আপাথং আগচ্ছতীতি, ন হেৱং ৱত্তব্বে’’তি এৱমাদিনা আযস্মতা মহামোগ্গলি পুত্ততিস্সত্থেৰেন ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা কথিতা.

পথৱীধাতু সনিদস্সনা.

চক্খুঞ্চ পটিচ্চ পথৱীধাতুঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণং.

তেন হি ন ৱত্তব্বং চক্খুঞ্চ পটিচ্চ পথৱীধাতুঞ্চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণং.

অন্তৰাভৱকথা

পুচ্ছা – অভিধম্মপিটকে আৱুসো পঞ্চমে কথাৱত্থুপ্পকৰণে অট্ঠমৱগ্গে দুতিযা অন্তৰাভৱকথা আযস্মতা মহামোগ্গলিপুত্ততিস্সত্থেৰেন কথং ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা কথিতা.

ৱিস্সজ্জনা – অভিধম্মপিটকে ভন্তে পঞ্চমে কথাৱত্থুপ্পকৰণে অট্ঠমৱগ্গে দুতিযা অন্তৰাভৱকথা ‘‘অত্থি অন্তৰাভৱোতি, আমন্তা. কামভৱোতি, ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি অন্তৰাভৱোতি, আমন্তা. ৰূপভৱোতি, ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অত্থি অন্তৰাভৱোতি, আমন্তা. অৰূপভৱোতি, ন হেৱং ৱত্তব্বে’’তি এৱমাদিনা আযস্মতা মহামোগ্গলিপুত্ততিস্সত্থেৰেন ৱিত্থাৰতো ৱিভজিত্ৱা কথিতা.

অত্থি অন্তৰাভৱো.

ন হেৱং ৱত্তব্বে.

অত্থি অন্তৰাভৱো.