নমো তস্স ভগৱতো অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স

চূড়গন্থৱংসপাড়ি

১. পিটকত্তযপৰিচ্ছেদো

নমস্সেত্ৱান সম্বুদ্ধং, অগ্গৱংসৱৰংৱৰং;

নত্ৱান ধম্মং বুদ্ধজং, সঙ্ঘঞ্চাপিনিৰঙ্গণং.

গন্থৱংসম্পি নিস্সায, গন্থৱংসং পকথিস্সং;

তিপেটকসমাহাৰং, সাধুনং জঙ্ঘদাসকং.

ৱিমতিনোদনমাৰম্ভং, তং মে সুণাথ সাধৱো;

সব্বম্পি বুদ্ধৱচনং, ৱিমুত্তি চ সহেতুকং.

হোতি একৱিধংযেৱ, তিৱিধং পিটকেন চ;

তঞ্চ সব্বম্পি কেৱলং, পঞ্চৱিধং নিকাযতো.

অঙ্গতো চ নৱৱিধং, ধম্মক্খন্ধগণনতো;

চতুৰাসীতি সহস্স, ধম্মক্খন্ধপভেদনন্তি.

কথং পিটকতো পিটকঞ্হি তিৱিধং হোতি?

ৱিনযপিটকং, অভিধম্মপিটকং সুত্তন্তপিটকন্তি. তত্থ কতমং ৱিনয পিটকং? পাৰাজিককণ্ডং, পাচিত্তিযকণ্ডং, মহাৱগ্গকণ্ডং, চুল্লৱগ্গকণ্ডং, পৰিৱাৰকণ্ডন্তি. ইমানি কণ্ডানি ৱিনযপিটকং নাম.

কতমং অভিধম্মপিটকং? ধম্মসঙ্গণী-পকৰণং, ৱিভঙ্গ-পকৰণং, ধাতুকথা-পকৰণং, পুগ্গলপঞ্ঞত্তি-পকৰণং, কথাৱত্থু-পকৰণং, যমক-পকৰণং, পট্ঠান-পকৰণন্তি. ইমানি সত্ত পকৰণানি অভিধম্মপিটকং নাম. কতমং সুত্তন্তপিটকং? সীলক্খন্ধৱগ্গাদিকং, অৱসেসং বুদ্ধৱচনং সুত্তন্তপিটকং নাম.

কথং নিকাযতো? নিকাযা পঞ্চ ৱিধা হোন্তি. দীঘনিকাযো, মজ্ঝিমনিকাযো, সংযুত্তনিকাযো, অঙ্গুত্তৰনিকাযো, খুদ্দকনিকাযোতি.

তত্থ কতমো দীঘ-নিকাযো? সীলক্খন্ধৱগ্গো, মহাৱগ্গো, পাথিকৱগ্গোতি, ইমে তযো ৱগ্গা দীঘনিকাযো নাম. ইমেসু তীসু ৱগ্গেসু, চতুতিংস ৱগ্গানি চ হোন্তি. [চতুতিংসেৱ সুত্তন্তা, সীলক্খন্ধৱগ্গাদিকা, যস্স ভৱন্তি সো যেৱ দীঘনিকায নাম হোতি.]

কতমো মজ্ঝিমনিকাযো? মূলপণ্ণাসো, মজ্ঝিমপণ্ণাসো, উপৰিপণ্ণাসোতি, ইমে তযো পণ্ণাসা মজ্ঝিমনিকাযো নাম. ইমেসু তীসু পণ্ণাসেসু দ্ৱেপঞ্ঞাসাধিক-সুত্ত-সতানি হোন্তি [দিযড্ঢসতসুত্তন্তা, দ্ৱি সুত্তং যস্স সন্তিসো, মজ্ঝিমনিকাযো নামো মূলপণ্ণাসমাদি হোতি.]

কতমো সংযুত্তনিকাযো? সগাথাৱগ্গো, নিদানৱগ্গো, খন্ধকৱগ্গো, সড়াযতনৱগ্গো, মহাৱগ্গোতি, ইমে পঞ্চ ৱগ্গা সংযুত্তনিকাযো নাম. ইমেসু পঞ্চসু ৱগ্গেসু দ্ৱাসট্ঠিসুত্তসত্তসতাধিকসত্ত-সুত্তসহস্সানি হোন্তি. [দ্ৱাসট্ঠি-সত্ত-সতানি, সত্তসহস্সকানি চ.] সুত্তানি যস্স হোন্তি সো, সগাথাদিকৱগ্গকো, সংযুত্তনিকাযো নামো ৱেদিতব্বো চ ৱিঞ্ঞূনাতি.

কতমো অঙ্গুত্তৰনিকাযো? এক্কনিপাতো, দুক্কনিপাতো, তিক্কনিপাতো, চতুক্কনিপাতো, পঞ্চকনিপাতো, ছক্কনিপাতো, সত্তকনিপাতো, অট্ঠকনিপাতো, নৱকনিপাতো, দসকনিপাতো, একাদসনিপাতোতি, ইমে একাদস নিপাতা অঙ্গুত্তৰনিকাযো নাম. ইমেসু একাদস নিপাতেসু সত্ত-পঞ্ঞাস-পঞ্চ-সতাধিকনৱ-সুত্ত-সহস্সানি হোন্তি. [নৱসুত্তসহস্সানি, পঞ্চসতমত্তানি চ, সত্তপঞ্ঞাসাধিকানি, সুত্তানি যস্স হোন্তি সো, অঙ্গুত্তৰনিকাযোতি, এক্কনিপাতকাদিকোতি.]

কতমো খুদ্দকনিকাযো? খুদ্দকপাঠো, ধম্মপদং, উদানং, ইতিৱুত্তকং, সুত্তনিপাতো, ৱিমানৱত্থু, পেতৱত্থু, থেৰকথা, থেৰীকথা, জাতকং, মহানিদ্দেসো, পটিসম্ভিদামগ্গো, অপদানং, বুদ্ধৱংসো, চৰিযাপিটকং, ৱিনযপিটকং, অভিধম্মপিটকন্তি. ইমেসু সত্তৰসসু গন্থেসু অনেকানি সুত্ত-সহস্সানি হোন্তি. [অনেকানি সুত্ত-সহস্সানি, নিদ্দিট্ঠানি মহেসিনা, নিকাযে পঞ্চমে ইমে, খুদ্দকে ইতি ৱিসুতেতি.]

কথং অঙ্গতো অঙ্গহি নৱ ৱিধং হোতি? সুত্তং, গেয্যং, ৱেয্যাকৰণং, গাথা, উদানং, ইতিৱুত্তকং, জাতকং, অব্ভুতধম্মং, ৱেদল্লন্তি, নৱপ্পভেদং হোতি. তত্থ উভতো ৱিভঙ্গনিদ্দেসখন্ধকপৰিৱাৰা, সুত্তনিপাতে, মঙ্গলসুত্ত, ৰতনসুত্ত, তুৱট্টকসুত্তানি. অঞ্ঞম্পি সুত্তনামকং তথাগতৱচনং, সুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. সব্বং সগাথকং গেয্যন্তি ৱেদিতব্বং. ৱিসেসনসংযুত্তকে সকলোপি সগাথকৱগ্গো, সকলং অভিধম্মপিটকং নিগাথকঞ্চ সুত্তযঞ্চ অঞ্ঞম্পি অট্ঠহি অঙ্গেহি অসঙ্গহিতং বুদ্ধৱচনং তং ৱেয্যাকৰণন্তি ৱেদিতব্বং. ধম্মপদং, থেৰকথা, থেৰীকথা, সুত্তনিপাতে, নো সুত্তনামিকা সুদ্ধিকগাথা, গাথাতি ৱেদিতব্বা. সোমনস্স ঞাণমযিকগাথা পটিক-সংযুত্তা দ্ৱে অসীতিসুত্তন্তা উদানন্তি ৱেদিতব্বা. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতাতিআদিনযপ্পৱত্তা দসুত্তৰসতসুত্তন্তা, ইতিৱুত্তকন্তি ৱেদিতব্বা. অপণ্ণকজাতকাদীনি পঞ্ঞাসাদিকানি. পঞ্চজাতকসতানি, জাতকন্তি ৱেদিতব্বং. চত্তাৰো মে ভিক্খৱে অচ্ছৰিযা অভূতধম্মা, আনন্দেতিআদিনযপ্পৱত্তা সব্বেপি অচ্ছৰিয অভূতধম্মপটিসংযুত্তা সুত্তন্তা অভূতধম্মন্তি ৱেদিতব্বা. চুল্লৱেদল্ল, মহাৱেদল্ল, সম্মাদিট্ঠি, সক্কপঞ্হ, সঙ্খাৰভাজনিয, মহাপুণ্ণমসুত্তন্তাদযো সব্বেপি ৱেদঞ্চ তুট্ঠিঞ্চ লদ্ধা [পুচ্ছ] লদ্ধা পুচ্ছিতসুত্তন্তা, ৱেদল্লন্তি ৱেদিতব্বা. কতমানি চতুৰাসীতি ধম্মক্খন্ধসহস্সানি দুজানানি, চতুৰাসীতি ধম্মক্খন্ধসহস্সানি সচে ৱিত্থাৰেন কথিস্সং অতিপপঞ্চো ভৱিস্সতি. তস্মা নয ৱসেন কথিস্সামি. একং ৱত্থু, একো ধম্মক্খন্ধো, একং নিদানং একো ধম্মক্খন্ধো, একং পঞ্হা পুচ্ছন্তং একো ধম্মক্খন্ধো, একং পঞ্হা ৱিসজ্জনং একো ধম্মক্খন্ধো, চতুৰাসীতি ধম্মক্খন্ধসহস্সানি কেন ভাসিতানি, কত্থ ভাসিতানি, কদা ভাসিতানি, কমাৰব্ভ ভাসিতানি, কিমত্থং ভাসিতানি, কেন ধাৰিতানি, কেনাভতানি, কিমত্থং পৰিযাপুণিতব্বানি. তত্ৰাযং ৱিসজ্জনা, কেন ভাসিতানীতি? বুদ্ধানু বুদ্ধেহি ভাসিতানি. কত্থ ভাসিতানীতি? দেৱেসু চ মানুস্সেসু চ, ভাসিতানি. কদা ভাসিতানীতি? ভগৱতো ধৰমানকালে চেৱ পচ্ছিমকালে চ ভাসিতানি. কতমাৰব্ভ ভাসিতানীতি? পঞ্চৱগ্গিযাদিকে ৱেনেয্য বন্ধৱে আৰব্ভ ভাসিতানীতি. কিমত্থং ভাসিতানীতি? তিৱজ্জঞ্চ অৱজ্জঞ্চ ঞত্ৱা ৱজ্জং পহায অৱজ্জে পটিপত্তিত্ৱা নিব্বানপৰিযন্তে. দিট্ঠ-ধম্মিকসম্পৰাযিকত্থে সম্পাপুণিতুং.

কেন ধাৰিতানীতি? অনুবুদ্ধেহি চেৱ সিস্সানুসিস্সেহি চ ধাৰিতানি. কেনা ভতানীতি? আচৰিয পৰংপৰেহি আভতানি. কিমত্থং পৰিযাপুণিতব্বানীতি? ৱজ্জঞ্চ অৱজ্জঞ্চ ঞত্ৱা ৱজ্জং পহায অৱজ্জে পটিপত্তিত্ৱা নিব্বানপৰিযন্তে দিট্ঠধম্মিকসম্পৰাযিকত্থে, সংপাপুণিতুং, যদেৱং তায নিব্বানপৰিযন্তে দিট্ঠধম্মিকসম্পৰাযিকত্থে সাধিকানি হোন্তি. তেৱ তত্থ কেহি অপ্পমত্তেন পৰিযাপুণিতব্বানি ধাৰেতব্বানি ধাৰেতব্বানি ৱাচেতব্বানি সজ্ঝাযং কাতব্বানীতি [ইতি চুল্লগন্থৱংসে পিটকত্তয দীপকো নাম পঠমো পৰিচ্ছেদো.]

২. গন্থকাৰকাচৰিয-পৰিচ্ছেদো

আচৰিযো পন অত্থি. পোৰাণাচৰিযা অত্থি, অট্ঠকথাচৰিযা অত্থি, গন্থকাৰকাচৰিযা অত্থি, তিৱিধনামিকাচৰিযা. কতমে পোৰাণাচৰিযা? পঠমসঙ্গাযনাযং পঞ্চসতা খীণাসৱা পঞ্চন্নং নিকাযানং নামঞ্চ অত্থঞ্চ অধিপ্পাযঞ্চ যদঞ্চ ব্যঞ্জন সোধনঞ্চ অৱসেসং কিচ্চং কৰিংসু. দুতিযসঙ্গাযনাযং সত্তসতা খীণাসৱা তেসংযেৱ সদ্দত্থাদিকং কিচ্চং পুন কৰিংসু. ততিযসঙ্গাযনাযং সহস্সমত্তা খীণাসৱা তেসংযেৱ সদ্দত্থাদিকং কিচ্চং পুন কৰিংসু. ইচ্চেৱং দ্ৱেসতাধিকা দ্ৱেসহস্স খীণাসৱা মহাকচ্চাযনং ঠপেত্ৱা অৱসেসা পোৰাণাচৰিযা নাম. যে পোৰাণাচৰিযা তেযেৱ অট্ঠকথাচৰিযা নাম. কতমে গন্থকাৰকাচৰিযা? মহাঅট্ঠকথিকাপেভদঅনেকাচৰিযা গন্থকাৰকাচৰিযা নাম. কতমে তিৱিধ নামাচৰিযা মহাকচ্চাযনো তিৱিধনামং. কতমে গন্থা মহাকচ্চাযনেন কতা? কচ্চাযনগন্থো, মহানিৰুত্তিগন্থো, চুল্লনিৰুত্তিগন্থো, যমকগন্থো, নেত্তিগন্থো, পেটকোপদেসগন্থোতি, ইমে ছ গন্থা মহাকচ্চাযনেন কতা. কতমে অনেকাচৰিযেন কতা গন্থা? মহাপচ্চৰিকাচৰিযো মহাপচ্চৰিযং নাম গন্থং অকাসি. মহাকুৰুন্দিকাচৰিযো কুৰুন্দি নাম গন্থং অকাসি. অঞ্ঞতৰো আচৰিযো মহাপচ্চৰিয গন্থস্স অট্ঠকথং অকাসি. অঞ্ঞতৰো আচৰিযো কুৰুন্দি গন্থস্স অট্ঠকথং অকাসি, মহাবুদ্ধঘোসা নামচৰিযো ৱিসুদ্ধিমগ্গো দীঘনিকাযস্স সুমঙ্গলৱিলাসনি নাম অট্ঠকথা, মজ্ঝিমনিকাযস্স পপঞ্চসূদনী নাম অট্ঠকথা, সংযুত্তনিকাযস্স সাৰত্থপ্পকাসিনী নাম অট্ঠকথা, অঙ্গুত্তৰনিকাযস্স মনোৰথপূৰণী নাম অট্ঠকথা, পঞ্চৱিনয গন্থানং সমন্তপাসাদিকা নাম অট্ঠকথা, সত্তন্নং অভিধম্মগন্থানং পৰমত্থকথা নাম অট্ঠকথা, পাতিমোক্খ সংখাতায মাতিকায কঙ্খাৱিতৰণীতি ৱিসুদ্ধি নাম অট্ঠকথা, ধম্মপদস্স অট্ঠকথা, জাতকস্স অট্ঠকথা, খুদ্দকপাঠস্স অট্ঠকথা, সুত্তনিপাতস্স অট্ঠকথা, অপদানস্স অট্ঠকথাতি, ইমে তেৰস গন্থে অকাসি. বুদ্ধদত্তোনামাচৰিযো ৱিনয ৱিনিচ্ছযো, উত্তৰৱিনিচ্ছযো, অভিধম্মাৱতাৰো, বুদ্ধৱংসস্স মধুৰত্থৱিলাসিনী নাম অট্ঠকথাতি, ইমে চত্তাৰো গন্থে অকাসি. আনন্দোনামাচৰিযা সত্তাভিধম্মগন্থট্ঠকথায মূটীকং নাম টীকং অকাসি. ধম্মপালাচৰিযো নেত্তিপ্পকৰণট্ঠকথা, ইতিৱুত্তকট্ঠকথা, উদানট্ঠকথা, চৰিযাপিটকট্ঠকথা, থেৰকথট্ঠকথা, থেৰীকথট্ঠকথা, ৱিমানৱত্থুস্স ৱিমলৱিলাসিনি নাম অট্ঠকথা, পেতৱত্থুস্স ৱিমলৱিলাসিনি নাম অট্ঠকথা, ৱিসুদ্ধিমগ্গস্স পৰমত্থমঞ্জূসা নাম টীকা, দীঘনিকাযস্স অট্ঠকথাদীনং চতুন্নং অট্ঠকথানং লীনত্থপ্পকাসনি নাম টীকা, জাতকট্ঠকথায লীনত্থপ্পকাসনি নাম টীকা, নেত্তিপকৰণট্ঠকথায টীকা, বুদ্ধৱংসট্ঠকথায পৰমত্থদীপনী নাম টীকা, অভিধম্মট্ঠকথাযটীকা লীনত্থৱণ্ণনা নাম অনুটীকাতি ইমে চুদ্দস মত্তে গন্থে অকাসি.

দ্ৱে পুব্বাচৰিযানামা চৰিযানিৰুত্তি মঞ্জূসং নাম চুল্লনিৰুত্তি টীকঞ্চ মহানিৰুত্তি সঙ্খেপঞ্চ অকংসু. মহাৱজিৰবুদ্ধিনামাচৰিযো ৱিনযগণ্ঠিনাম পকৰণং অকাসি. দীপঙ্কৰসঙ্খাতো ৱিমলবুদ্ধি নামাচৰিযো মুখমত্তদীপনী নামকং ন্যাসপ্পকৰণং অকাসি. চুল্লৱজিৰবুদ্ধি নামাচৰিযো অত্থব্যাখ্যানং নাম পকৰণং অকাসি.

দীপঙ্কৰো নামাচৰিযো ৰূপসিদ্ধি পকৰণং, ৰূপসিদ্ধি টীকং, সম্পপঞ্চ সুত্তঞ্চেতি তিৱিধং পকৰণং অকাসি. আনন্দাচৰিযস্স জেট্ঠসিস্সো ধম্মপালো নামাচৰিযো সচ্চসঙ্খেপং নাম পকৰণং অকাসি. কস্সপো নামাচৰিযো মোহৱিচ্ছেদনী, ৱিমতিচ্ছেদনী, দসবুদ্ধৱংসো, অনাগতৱংসোতি, চতুৱিধং পকৰণং অকাসি.

মহানামো নামাচৰিযো, সদ্ধম্মপকাসনী নাম পটিসম্ভিদামগ্গস্স অট্ঠকথং অকাসি. দীপৱংসো, থূপৱংসো, বোধিৱংসো, চূলৱংসো, মহাৱংসো, পটিসম্ভিদামগ্গট্ঠকথা গণ্ঠি চেতি ইমে ছ গন্থা মহানামাচৰি ৱিসুং ৱিসুং কতা.

নৱো মহানামো নামাচৰিযো নৱং মহাৱংস নাম পকৰণং অকাসি. উপসেনো নামাচৰিযো সদ্ধম্মপজ্জোতিকং নাম মহানিদ্দেসস্স অট্ঠকথং অকাসি. মোগ্গলানো নামাচৰিযো মোগ্গলানব্যাকৰণং নাম পকৰণং অকাসি. সঙ্ঘৰক্খিতো নামাচৰিযো, সুবোধালঙ্কাৰং নাম পকৰণং অকাসি. ৱুত্তোদযকাৰো নামাচৰিযো ৱুত্তোদযং নাম পকৰণং অকাসি. ধম্মসিৰি নামাচৰিযো খুদ্দকসিক্খং নাম পকৰণং অকাসি. পুৰাণখুদ্দসিক্খায টীকা, মূলসিক্খা চেতি, ইমে দ্ৱে গন্থা দ্ৱেহাচৰিযেহি ৱিসুং ৱিসুং কতা.

অনুৰুদ্ধো নামাচৰিযো পৰমত্থৱিনিচ্ছযং, নামৰূপপৰিচ্ছেদং, অভিধম্মত্থসঙ্গহং চেতি তিৱিধং পকৰণং অকাসি. খেমো নামাচৰিযো খেমং নাম পকৰণং অকাসি. সাৰিপুত্তো নামাচৰিযো ৱিনযট্ঠকথায সাৰত্থদীপনী নাম টীকং; ৱিনযসঙ্গহপকৰণং, ৱিনযসঙ্গহস্সটীকং; অঙ্গুত্তৰট্ঠকথায সাৰত্থমঞ্জূসং নাম নৱং টীকং; পঞ্চিকা টীকঞ্চেতি, ইমে পঞ্চ গন্থে অকাসি. বুদ্ধনাগো নামাচৰিযো ৱিনযত্থমঞ্জূসং নাম কঙ্খাৱিতৰণীযা টীকং অকাসি. নৱো মোগ্গলানো নামাচৰিযো অভিধানপ্পদীপিকং নাম পকৰণং অকাসি. ৱাচিস্সৰো নামাচৰিযো মহাসামি নাম সুবোধালঙ্কাৰস্স টীকা, ৱুত্তোদয ৱিৱৰণং, সুমঙ্গলপ্পসাদনি নাম খুদ্দসিক্খায টীকা; সম্বন্ধচিন্তা, সম্বন্ধচিন্তায টীকা; বালাৱতাৰো, মোগ্গলানব্যাকৰণস্স পঞ্চিকায টীকা; যোগৱিনিচ্ছযো, ৱিনযৱিনিচ্ছযস্স টীকা, উত্তৰৱিনিচ্ছযস্স টীকা, নামৰূপ-পৰিচ্ছেদস্স ৱিভাগো, সদ্দত্থস্স পদৰূপৱিভাৱনং; খেমস্স পকৰণস্স টীকা, সীমালঙ্কাৰো, মূলসিক্খায টীকা, ৰূপৱিভাগো, পচ্চযসঙ্গহো, সচ্চসঙ্খেপস্স টীকা চেতি, ইমে অট্ঠাৰস গন্থে অকাসি.

সুমঙ্গলো নামাচৰিযো অভিধম্মাৱতাৰস্সটীকং, অভিধম্মত্থসঙ্গহস্সটীকঞ্চ দুৱিধং পকৰণং অকাসি. বুদ্ধপিযো নামাচৰিযো সাৰত্থসঙ্গহং নাম পকৰণং অকাসি. ধম্মকিত্তি নামাচৰিযো দন্তধাতু পকৰণং অকাসি. মেধঙ্কৰো নামাচৰিযো জিনচৰিতং নাম পকৰণং অকাসি. বুদ্ধৰক্খিতো নামাচৰিযো জিনলঙ্কাৰং, জিনলঙ্কাৰস্স টীকঞ্চাতি দুৱিধং পকৰণং অকাসি. উপতিস্সো নামাচৰিযো অনাগতৱংসস্স অট্ঠকথং অকাসি.

কঙ্খাৱিতৰণীযা লীনত্থপ্পকাসিনি, নিসন্দেহো, ধম্মানুসাৰণী, ঞেয্যাসন্ততি, ঞেয্যাসন্ততিযা টীকা, সুমতাদাৱতাৰো, লোকপঞ্ঞত্তি পকৰণং, তথাগতুপ্পত্তি পকৰণং, নলাটধাতু ৱণ্ণনা, সীহড়ৱত্থু, ধম্মদীপকো, পটিপত্তিসঙ্গহো, ৱিসুদ্ধিমগ্গণ্ঠি, অভিধম্মগণ্ঠি, নেত্তিপকৰণগণ্ঠি, ৱিসুদ্ধিমগ্গচুল্লনৱটীকা, সোতব্বমালিনী, পসাদজননী, ওকাসলোকো, সুবোধালঙ্কাৰস্স নৱ টীকা চেতি, ইমে ৱীসতি গন্থা ৱীসতাচৰিযেহি ৱিসুং ৱিসুং কতা.

সদ্ধম্মসিৰি নামাচৰিযো সদ্দত্থভেদচিন্তা নাম পকৰণং অকাসি. দেৱো নামাচৰিযো সুমন কূটৱণ্ণনং নাম পকৰণং অকাসি. চুল্লবুদ্ধঘোসো নামাচৰিযো সোতত্থকিনিদানং নাম পকৰণং অকাসি. ৰট্ঠপালো নামাচৰিযো মধুৰসঙ্গাহণীকিত্তি নাম পকৰণং অকাসি. সুভূতচন্দো নামাচৰিযো লিঙ্গত্থৱিৱৰণ-পকৰণং অকাসি. অগ্গৱংসো নামাচৰিযো সদ্দনীতি পকৰণং নাম অকাসি. ৱজিৰবুদ্ধি নামাচৰিযো মহাটীকং নাম ন্যাসপকৰণটীকং অকাসি. গুণসাগৰো নামাচৰিযো মুখমত্তসাৰং, মুখমত্তসাৰস্স টীকঞ্চ দুৱিধং পকৰণং অকাসি. অভযো নামাচৰিযো সদ্দত্থভেদচিন্তায মহাটীকং অকাসি. ঞাণসাগৰো নামাচৰিযো লিঙ্গত্থৱিৱৰণপ্পকাসনং নাম পকৰণং অকাসি. অঞ্ঞতৰো আচৰিযো গূড়ত্থটীকং, বালপ্পবোধনঞ্চ দুৱিধং পকৰণং অকাসি. অঞ্ঞতৰো আচৰিযো সদ্দত্থ-ভেদচিন্তায মজ্ঝিমটীকং অকাসি. উত্তমো নামাচৰিযো বালাৱতাৰটীকং, লিঙ্গত্থৱিৱৰণটীকঞ্চ দুৱিধং পকৰণং অকাসি. অঞ্ঞতৰো আচৰিযো সদ্দত্থভেদচিন্তায নৱ-টীকং অকাসি. একো অমচ্চো অভিধানপ্পদীপিকাযটীকং, গণ্ঠিপকৰণস্স দণ্ডীপ্পকৰণস্স মাগধভূতং টীকং, কোলদ্ধজনস্স সকটভাসায কতটীকঞ্চ তিৱিধং পকৰণং অকাসি. ধম্মসেনাপতি নামাচৰিযো কাৰিকং, এতিমাসপিদীপনী, মনোহাৰঞ্চ তিৱিধং পকৰণং অকাসি. অঞ্ঞতৰো আচৰিযো কাৰিকায টীকং অকাসি. অঞ্ঞতৰো আচৰিযো এতিমাসপিদীপিকায টীকং অকাসি.

অঞ্ঞতৰো আচৰিযো সদ্দবিন্দু নাম পকৰণং অকাসি. সদ্ধম্মগুৰু নামাচৰিযো সদ্দৱুত্তিপ্পকাসকং নাম পকৰণং অকাসি. সাৰিপুত্তো নামাচৰিযো সদ্দৱুত্তিপ্পকাসকস্স টীকং অকাসি. অঞ্ঞতৰো আচৰিযো কচ্চাযনসাৰং নাম পকৰণং কচ্চাযনসাৰস্স টীকঞ্চ দুৱিধং পকৰণং অকাসি. নৱো মেধঙ্কৰো নামাচৰিযো লোকদীপকসাৰং নাম পকৰণং অকাসি. অগ্গপণ্ডিতো নামাচৰিযো লোকুপ্পত্তি নাম পকৰণং অকাসি. চীৱৰো নামাচৰিযো জঙ্ঘদাসকস্স টীকং অকাসি. মাতিকত্থদীপনী, অভিধম্মত্থসঙ্গহৱণ্ণনা, সীমালঙ্কাৰস্সটীকা, ৱিনযসমুট্ঠানদীপনী টীকা, গণ্ঠি সাৰো, পট্ঠানগণনা নযো, সুত্তনিদ্দেসো, পাতিমোক্খো, চেতি, ইমে অট্ঠ গন্থে সদ্ধম্মজোতিপালাচৰিযো অকাসি. ৱিমলবুদ্ধি নামাচৰিযো অভিধম্ম-পন্নৰসট্ঠানং নাম পকৰণং অকাসি. নৱো ৱিমলবুদ্ধি নামাচৰিযো সদ্দসাৰত্থজালিনী, সদ্দসাৰত্থজালিনিযা টীকা, ৱুত্তোদয টীকা, পৰমত্থমঞ্জূসা নাম অভিধম্মসঙ্গহটীকায অনুটীকা দসগণ্ঠিৱণ্ণনা, মাগধভূতাৱিদগ্গমুখমণ্ডনটীকা চেতি ইমে ছ গন্থে অকাসি. অঞ্ঞতৰো আচৰিযো পঞ্চপকৰণটীকায নৱানুটীকং অকাসি. অৰিযৱংসো নামাচৰিযো অভিধম্মসঙ্গহ-টীকায [পৰমত্থ] মণিসাৰমঞ্জূসং নাম নৱানুটীকং অকাসি. অভিধম্মত্থসঙ্গহস্স টীকা, পেটকোপদেসস্স টীকা, চতুভাণৱাৰস্স অট্ঠকথা, মহাসাৰপকাসনী, মহাদীপনী, সাৰত্থদীপনী গতি পকৰণং, হত্থসাৰো, ভুম্মসঙ্গহো, ভুম্মনিদ্দেসো, দসৱত্থুকাযৱিৰতিটীকা, জোতনা নিৰুত্তি, ৱিভত্তিকথা, কচ্চাযনৱিৱৰণা, সদ্ধম্মমালিনী, পঞ্চগতি ৱণ্ণনা, বালচিত্তপবোধনং, ধম্মচক্কসুত্তস্স নৱট্ঠকথা, দন্তধাতু পকৰণস্স টীকা চেতি, ইমে ৱীসতি গন্থা নানাচৰিযেহি কতা, অঞ্ঞানি পন পকৰণানি অত্থি.

কতমানি সদ্ধম্মো পাযনো, বালপ্পবোধনপকৰণস্স টীকা চ, জিনালঙ্কাৰপকৰণস্স নৱটীকা চ, লিঙ্গত্থৱিৱৰণং, লিঙ্গৱিনিচ্ছযো; পাতিমোক্খৱিৱৰণং, পৰমত্থকথাৱিৱৰণং, সমন্তপাসাদিকা ৱিৱৰণং, চতুভাণৱাৰট্ঠকথা ৱিৱৰণং, অভিধম্মত্থসঙ্গহৱিৱৰণং, সচ্চসঙ্খেপৱিৱৰণং, সদ্দত্থভেদচিন্তাৱিৱৰণং, সদ্দৱুত্তিৱিৱৰণং, কচ্চাযনসাৰৱিৱৰণং, অভিধম্মত্থসঙ্গহস্স টীকা ৱিৱৰণং, মহাৱেস্সন্তৰাজাতকস্স ৱিৱৰণং, সক্কাভিমতং, মহাৱেস্সন্তৰজাতকস্স নৱট্ঠকথা, পঠম সংবোধি, লোকনেত্তি চ, বুদ্ধঘোসাচৰিযনিদানং মিলিন্দপঞ্হা ৱণ্ণনা, চতুৰা ৰক্খা, চতুৰক্খায অট্ঠকথা, সদ্দৱুত্তিপকৰণস্স নৱটীকা, ইচ্চেৱং পঞ্চৱীসতি পমাণানি পকৰণানি লঙ্কো দীপাদীসুট্ঠানেসু পণ্ডিতেহি কতানি অহেসুং, সম্বুদ্ধেগাথা চ, নৰদেৱ নাম গাথা চ, দাতৱে চীৰত্তি গাথা চ, ৱীসতি ওৱাদগাথা চ, দানসত্তৰি, সীলসত্তৰি, সপ্পাদানৱণ্ণনা, অনন্তবুদ্ধৱন্দনগাথা চ, অট্ঠৱীসতি বুদ্ধৱন্দনগাথা চ, অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নৱন্দনগাথা চ, অসীতিমহাসাৱকৱন্দনগাথা চ, নৱহাৰগুণৱণ্ণনা চাতি, ইমে বুদ্ধপণাম-গাথাদিকা গাথা যো পণ্ডিতেহি লঙ্কাদীপাদিসুট্ঠানেসু কতা অহেসুং [ইতি চুল্লগন্থৱংসে গন্থকাৰকাচৰিয দীপকো নাম দুতিযো পৰিচ্ছেদো]

৩. আচৰিযানং সঞ্জাতট্ঠানপৰিচ্ছেদো

আচৰিযেসু চ অত্থি জম্বুদীপিকাচৰিযা অত্থি, লঙ্কাদীপিকাচৰিযা. কতমে জম্বুদীপিকাচৰিযা? কতমে লঙ্কাদীপিকাচৰিযা? মহাকচ্চাযনো জম্বুদীপিকাচৰিযো সো হি অৱন্তিৰট্ঠে উজ্জেনী নগৰে চন্দপজ্জোতস্স নাম ৰঞ্ঞো পুৰোহিতো হুত্ৱা কামানং আদীনৱং দিস্ৱা, ঘৰাৱাসং পহায সত্থুসাসনে পব্বজ্জিত্ৱা হেট্ঠা ৱুত্তপ্পকাৰে গন্থে অকাসি. মহাঅট্ঠকথাচৰিযো জম্বুদীপিকো, মহাপচ্চৰিকাচৰিযো, মহাকুৰুন্দিকাচৰিযো, অঞ্ঞতৰো আচৰিযা দ্ৱেতি ইমে চ ভূৱাচৰিযা. লঙ্কাদীপিকাচৰিযা নাম তে কিৰ বুদ্ধঘোসাচৰিযস্স পূৰে ভূতাচৰিযে কালে অহেসুং. মহাবুদ্ধঘোসাচৰিযো জম্বুদীপিকো. সো কিৰ মগধৰট্ঠে ঘোসকগামে ৰঞ্ঞো পুৰোহিতস্স কেসি নাম ব্ৰাহ্মণস্স পুত্তো, সত্থুসাসনে পব্বজ্জিত্ৱা লঙ্কাদীপং গতো হেট্ঠা ৱুত্তপ্পকাৰে গন্থে অকাসি.

বুদ্ধদত্তাচৰিযো, আনন্দাচৰিযো, ধম্মপালাচৰিযো, দ্ৱে বুব্বাচৰিযো, মহাৱজিৰ-বুদ্ধাচৰিযো, চুল্লৱজিৰ-বুদ্ধাচৰিযো, ৱিমলবুদ্ধসঙ্খাতো দীপঙ্কৰাচৰিযো, চুল্লদীপঙ্কৰাচৰিযো, চুল্লধম্মপালাচৰিযো, কস্সপাচৰিযোতি ইমে একাদসচৰিযা জম্বুদীপিকা হেট্ঠা ৱুত্তপকাৰে গন্থে অকংসু. মহানামাচৰিযো, অঞ্ঞতৰাচৰিযা, চুল্লমহানামাচৰিযো, উপসেনাচৰিযো, মোগ্গলানাচৰিযো, সঙ্ঘৰক্খিতাচৰিযো, ৱুত্তোদযকাৰাচৰিযো, ধম্মসিৰাচৰিযো, অঞ্ঞতৰা দ্ৱাচৰিযা, অনুৰুদ্ধাচৰিযো, খেমাচৰিযো, সাৰিপুত্তাচৰিযো, বুদ্ধনাগাচৰিযো, চুল্লমোগ্গলানাচৰিযো, ৱাচিস্সৱাচৰিযো, সুমঙ্গলাচৰিযো, বুদ্ধপিযাচৰিযো, ধম্মকিত্তি আচৰিযো মেধঙ্কৰাচৰিযো, বুদ্ধৰক্খিতাচৰিযো, উপতিস্সা চৰিযো, অঞ্ঞতৰা ৱীসতাচৰিযা, সদ্ধম্মসিৰাচৰিযো, দেৱাচৰিযো, চুল্লবুদ্ধঘোসাচৰিযো, সাৰিপুত্তাচৰিযো, ৰট্ঠপালাচৰিযোতি ইমে দ্ৱে পঞ্ঞাসাচৰিযা লঙ্কাদীপিকাচৰিযা নাম. সুভূতচন্দাচৰিযো, অগ্গৱংসাচৰিযো, নৱো ৱজিৰবুদ্ধাচৰিযো, গুণসাগৰাচৰিযো, অভযাচৰিযো, ঞাণসাগৰাচৰিযো, অঞ্ঞতৰা দ্ৱাচৰিযা, উত্তমাচৰিযো, অঞ্ঞতৰো আচৰিযো, অঞ্ঞতৰো মহামচ্চো, ধম্মসেনাপতাচৰিযো, অঞ্ঞতৰা তযো আচৰিযা, সদ্ধম্মগুৰু আচৰিযো, সাৰিপুত্তাচৰিযো, অঞ্ঞতৰো একা আচৰিযো, মেধঙ্কৰাচৰিযো, অগ্গপণ্ডিতাচৰিযো, চীৱৰাচৰিযো, সদ্ধম্মজোতিপালাচৰিযো, ৱিমলবুদ্ধাচৰিযোতি ইমে তেৱীসতি আচৰিযা জম্বুদীপিকা হেট্ঠা ৱুত্তপ্পকাৰে গন্থে পুক্কাম সঙ্খাতে অৰিমদ্দন নগৰে অকংসু.

নৱোৱিমলবুদ্ধাচৰিযো জম্বুদীপিকো হেট্ঠা ৱুত্তপ্পকাৰে গন্থে পংযনগৰে অকাসি. অঞ্ঞতৰাচৰিযো অৰিযৱংসাচৰিযোতি ইমে দ্ৱাচৰিযা জম্বুদীপিকা হেট্ঠা ৱুত্তপ্পকাৰে গন্থে অতি [নৱি] পুৰে অকংসু, অঞ্ঞতৰা ৱীসতাচৰিযা জম্বুদীপিকা হেট্ঠা ৱুত্তপ্পকাৰে গন্থে কিঞ্চি পুৰাদিঘৰে অকংসু.

[ইতি চুল্লগন্থৱংসে আচৰিযানং সঞ্জাতট্ঠান দীপকো নাম ততিযো পৰিচ্ছেদো.]

৪. আযাযকাচৰিয-পৰিচ্ছেদো

গন্থা পন সিযা আযাচনেন আচৰিযেহি কতা, সিযা অনাযাচনেন আচৰিযেহি কতা. কতমে গন্থা আযাচনেন, কতমে অনাযাচনেন কতা? মহাকচ্চাযন গন্থো, মহাঅট্ঠকথা গন্থো, মহাপচ্চৰিয গন্থো, মহাকুৰুন্দি গন্থো, মহাপচ্চৰিযগন্থস্স অট্ঠকথা গন্থো, মহাকুৰুন্দি গন্থস্স অট্ঠকথা গন্থোতি. ইমেহি ছ গন্থেহি অত্তনো মতিযা সাসনুগ্গহনত্থায সদ্ধম্মঠিতিযা কতা.

ক. বুদ্ধঘোসাচৰিয-গন্থদীপনা

বুদ্ধঘোসাচৰিয গন্থেসু পন ৱিসুদ্ধিমগ্গো, সঙ্ঘপালেন নাম সঙ্ঘথেৰেন আযাচিতেন বুদ্ধঘোসাচৰিযেন কতো. দীঘনিকাযস্স অট্ঠকথা গন্থো দাঠা নামেন সঙ্ঘথেৰেন আযাচিতেন বুদ্ধঘোসাচৰিযেন কতো. মজ্ঝিমনিকাযস্স অট্ঠকথা গন্থো বুদ্ধমিত্তনামেন থেৰেন আযাচিতেন বুদ্ধঘোসাচৰিযেন কতো. সংযুত্তনিকাযস্স অট্ঠকথা গন্থো জোতিপালেন নাম থেৰেন আযাচিতেন বুদ্ধঘোসাচৰিযেন কতো. অঙ্গুত্তৰনিকাযস্স অট্ঠকথা গন্থো ভদ্দন্তা নাম থেৰেন সহআজীৱকেন উপাসকেন চ আযাচিতেন বুদ্ধঘোসাচৰিযেন কতো. সমন্তপাসাদিকা নাম অট্ঠকথা গন্থো বুদ্ধসিৰি নামেন থেৰেন আযাচিতেন বুদ্ধঘোসাচৰিযেন কতো. সত্তন্নং অভিধম্ম-গন্থানং অট্ঠকথা গন্থো চুল্লবুদ্ধঘোসেন ভিক্খুনা আযাচিতেন বুদ্ধঘোসাচৰিযেন কতো. ধম্মপদস্সঅট্ঠকথা গন্থো কুমাৰকস্সপনামেন থেৰেন আযাচিতেন বুদ্ধঘোসাচৰিযেন কতো. জাতকস্সঅট্ঠকথা গন্থো অত্থদস্সী, বুদ্ধমিত্ত, বুদ্ধপিযদেৱ সঙ্খাতেহি তীহি থেৰেহি আযাচিতেন বুদ্ধঘোসাচৰিযেন কতো. খুদ্দকপাঠস্স অট্ঠকথা গন্থো, সুত্তনিপাতস্স অট্ঠকথা গন্থো অত্তনো মতিযা বুদ্ধঘোসাচৰিযেন কতো. অপদানস্স অট্ঠকথা গন্থো পঞ্চনিকায ৱিঞ্ঞূহি পঞ্চহি থেৰেহি আযাচিতেন বুদ্ধঘোসাচৰিযেন কতো.

বুদ্ধঘোসাচৰিয-গন্থদীপনা নিট্ঠিতা.

খ. বুদ্ধদত্তাচৰিয-গন্থদীপনা

বুদ্ধত্তাচৰিয গন্থেসু পন ৱিনয-ৱিনিচ্ছযগন্থো অত্তনো সিস্সেন বুদ্ধসীহেন নাম থেৰেন আযাচিতেন বুদ্ধত্তাচৰিযা কতো. উত্তৰ-ৱিনিচ্ছযগন্থো সঙ্ঘপালেন নামেন থেৰেন আযাচিতেন বুদ্ধদত্তাচৰিযেন কতো. অভিধম্মাৱতাৰো নাম গন্থো অত্তনো সিস্সেন সুমতি থেৰেন আযাচিতেন বুদ্ধদত্তাচৰিযেন কতো. বুদ্ধৱংসস্স অট্ঠকথা গন্থো তেনেৱ বুদ্ধসীহনাম থেৰেন আযাচিতেন বুদ্ধদত্তাচৰিযেন কতো.

বুদ্ধদত্তাচৰিয-গন্থদীপনা নিট্ঠিতা.

অভিধম্মকথায মূলটীকা নাম টীকা গন্থো বুদ্ধমিত্তা নাম থেৰেন আযাচিতেন আনন্দাচৰিযেন কতো.

গ. ধম্মপালাচৰিযেন-গন্থদীপনা

নেত্তিপকৰণস্স অট্ঠকথা গন্থো ধম্মৰক্খিত নাম থেৰেন আযাচিতেন ধম্মপালাচৰিযেন কতো. ইতিৱুত্তকঅট্ঠকথা গন্থো, উদানঅট্ঠকথা গন্থো, চৰিযাপিটকঅট্ঠকথা গন্থো, থেৰকথাঅট্ঠকথা গন্থো, থেৰিকথাঅট্ঠকথা গন্থো, ৱিমানৱত্থুঅট্ঠকথা গন্থো, পেতৱত্থুঅট্ঠকথা গন্থো, ইমে সত্ত গন্থা অত্তনো মতিযা ধম্মপালাচৰিযেন কতো. ৱিসুদ্ধিমগ্গটীকা গন্থো দাঠা নামেন নাম থেৰেন আযাচিতেন ধম্মপালাচৰিযেন কতো, দীঘনিকায-অট্ঠকথাদীনং চতুন্নং অট্ঠকথানং টীকা গন্থো, অভিধম্মট্ঠকথায অনুটীকা গন্থো, নেত্তিপকৰণট্ঠকথায টীকা গন্থো, বুদ্ধৱংসট্ঠকথায টীকা গন্থো, জাতকট্ঠকথায টীকা গন্থো চেতি ইমে পঞ্চ গন্থা অত্তনো মতিযা ধম্মপালাচৰিযেন কতো.

ধম্মপালাচৰিয-গন্থদীপনা নিট্ঠিতা.

নিৰুত্তিমঞ্জূসা নাম চুল্লনিৰুত্তিটীকা গন্থো, মহানিৰুত্তিসঙ্খেপো নাম গন্থো চ অত্তনো মতিযা পুব্বাচৰিযেহি ৱিংসু কতো.

পঞ্চ ৱিনযপকৰণানং ৱিনযগণ্ঠি নাম গন্থো অত্তনো মতিযা মহাৱজিৰবুদ্ধাচৰিযেন কতো. ন্যাসসঙ্খাতো মুখমত্তদীপনী নাম গন্থো অত্তনো মতিযা ৱিমলবুদ্ধি আচৰিযেন কতো. অত্থব্যক্খ্যানো নাম গন্থো অত্তনো মতিযা চুল্লৱজিৰবুদ্ধাচৰিযেন কতো. ৰূপসিদ্ধি তস্স চ গন্থস্স টীকা গন্থো সব্ব পঞ্চসুত্তঞ্চ অত্তনো মতিযা দীপঙ্কৰাচৰিযেন কতো. সচ্চসঙ্খেপো নাম গন্থো অত্তনো মতিযা চুল্লধম্মপালাচৰিযেন কতো. মোহচ্ছেদনী গন্থো, ৱিমতিচ্ছেদনী গন্থো, দস বুদ্ধৱংসো, অনাগতৱংসো চ. অত্তনো মতিযা কস্সপাচৰিযেন কতো. পটিসম্ভিদামগ্গস্স অট্ঠকথা গন্থো মহানামেন উপাসকেন আযাচিতেন মহানামাচৰিযেন কতো. দীপৱংসো, থূপৱংসো, বোধিৱংসো, চুল্লৱংসো, পোৰাণৱংসো, মহাৱংসো চাতি ইমে ছ গন্থা অত্তনো মতিযা মহানামাচৰিযেহি ৱিসুং কতা. নৱো মহাৱংসগন্থো অত্তনো মতিযা চুল্লমহানামাচৰিযেন কতো. সদ্ধম্মপজ্জোতিকা নাম মহানিদ্দেসস্স অট্ঠকথা গন্থো দেৱেন থেৰেন আযাচিতেন উপসেনাচৰিযেন কতো. মোগ্গলানব্যাকৰণগন্থে অত্তনো মতিযা মোগ্গলানাচৰিযেন কতো. সুবোধালঙ্কাৰ নাম গন্থো অত্তনো মতিযা সঙ্ঘৰক্খিতাচৰিযেন কতো. ৱুত্তোদয গন্থো অত্তনো মতিযা ৱুত্তোদযকাৰাচৰিযেন কতো. খুদ্দসিক্খা নাম গন্থো অত্তনো মতিযা ধম্মসিৰাচৰিযেন কতো. পোৰাণখুদ্দসিক্খা টীকা চ মূলসিক্খা চাতি, ইমে দ্ৱে গন্থে অত্তনো মতিযা অঞ্ঞতৰেহি দ্ৱিহাচৰিযেহি ৱিংসু কতা.

পৰমত্থৱিনিচ্ছযং নাম গন্থো সঙ্ঘৰক্খিতেন থেৰেন আযাচিতেন অনুৰুদ্ধাচৰিযেন কতো. নামৰূপ-পৰিচ্ছেদো নাম গন্থো অত্তনো মতিযা অনুৰুদ্ধাচৰিযেন কতো. অভিধম্মত্থসঙ্গহং নাম গন্থো নম্ম নামেন উপাসকেন আযাচিতেন অনুৰুদ্ধাচৰিযেন কতো. খেমো নাম গন্থো অত্তনো মতিযা খেমাচৰিযেন কতো. সাৰত্থদীপনী নাম ৱিনযট্ঠকথায টীকা গন্থো, ৱিনযসঙ্গহং, ৱিনযসঙ্গহস্স টীকা গন্থো, অঙ্গুত্তৰট্ঠকথায নৱো টীকা গন্থোতি ইমে চত্তাৰো গন্থা পৰক্কমবাহু নামেন লঙ্কাদীপিস্সৰেন ৰঞ্ঞা আযাচিতেন সাৰিপুত্তাচৰিযেন কতো. সকটসদ্দসত্থস্স পঞ্চিকায টীকা গন্থো অত্তনো মতিযা সাৰিপুত্তাচৰিযেন কতো. কঙ্খাৱিতৰণিযা ৱিনযত্থমঞ্জূসা নাম টীকা গন্থো সুমেধা নামথেৰেন আযাচিতেন বুদ্ধনাগাচৰিযেন কতো. অভিধানপ্পদীপিকো নাম গন্থো অত্তনো মতিযা চূলমোগ্গলানাচৰিযেন কতো. সুবোধালঙ্কাৰস্স মহাসামি নাম টীকা, ৱুত্তোদয ৱিৱৰণঞ্চাতি ইমে দ্ৱে গন্থা অত্তনো মতিযা ৱাচিস্সৰেন কতা. খুদ্দসিক্খায সুমঙ্গলপ্পসাদনি নাম নৱো টীকা গন্থো সুমঙ্গলেন আযাচিতেন নৱাচিস্সৰেন কতো. সম্বন্ধচিন্তাটীকা বালাৱতাৰো, মোগ্গলানব্যাকৰণস্স টীকা চাতি ইমে তযো গন্থা, সুমঙ্গল, বুদ্ধমিত্ত, মহাকস্সপ সঙ্খাতেহি তীহি থেৰেহি চ, ধম্মকিত্তি নাম উপাসকেন, ৱানিজ্জা ভাতু উপাসকেন চ আযাচিতেন ৱাচিস্সৰেন কতো. নামৰূপপৰিচ্ছেদস্স ৱিভাগো, সদ্দত্থস্স পদৰূপ-ৱিভাৱনং, খেমপকৰণস্স টীকা, সীমালঙ্কাৰো, মূলসিক্খায টীকা, ৰূপৱিভাগো, পচ্চযসঙ্গহো চাতি ইমে সত্ত গন্থা অত্তনো মতিযা ৱাচিস্সৰেন কতা. সচ্চসঙ্খেপস্স টীকা গন্থো সাৰিপুত্ত-নামেন থেৰেন আযাচিতেন ৱাচিস্সৰেন কতো. অভিধম্মাৱতাৰস্স টীকা, অভিধম্মত্থসঙ্গহস্স টীকা চাতি ইমে দ্ৱে গন্থা অত্তনো মতিযা সুমঙ্গলাচৰিযেন কতা. সাৰত্থসঙ্গহং নাম গন্থো অত্তনো মতিযা বুদ্ধপ্পিযেন কতো দন্তধাতুৱণ্ণনা নাম পকৰণং

লঙ্কাদীপিস্সৰস্স ৰঞ্ঞো সেনাপতিনা আযাচিতেন ধম্মকিত্তিনামাচৰিযেন কতং. জিনচৰিতং নাম পকৰণং অত্তনো মতিযা মেধঙ্কৰাচৰিযেন কতং. জিনালঙ্কাৰো, জিনালঙ্কাৰস্স টীকা অত্তনো মতিযা বুদ্ধৰক্খিতাচৰিযেন কতো. অমতধৰস্স নাম অনাগতৱংসস্স অত্তনো মতিযা অট্ঠকথা উপতিস্সাচৰিযেন কতা. কঙ্খাৱিতৰণীযা লীনত্থপকাসিনী, নিসন্দেহো, ধম্মানুসাৰণী, ঞেয্যা-সন্ততি, ঞেয্যা-সন্ততিযা টীকা, সুমতাৱতাৰো, লোকপঞ্ঞত্তি পকৰণং, তথাগতুপ্পত্তি পকৰণং, নলাটধাতুৱণ্ণনা, সীহড়ৱত্থু, ধম্মদীপকো পটিপত্তি সঙ্গহো, ৱিসুদ্ধিমগ্গস্স গণ্ঠি, অভিধম্মগণ্ঠি, নেত্তিপকৰণগণ্ঠি, ৱিসুদ্ধিমগ্গচূল-নৱটীকা, সোতব্বমালিনী, পসাদজননী, ওকস্সলোকো, সুবোধালঙ্কাৰস্স নৱ টীকা চেতি, ইমে ৱীসতি গন্থা অত্তনো মতিযা ৱীসতাচৰিযেহি ৱিংসু ৱিংসু কতা.

সদ্দত্থ ভেদচিন্তা নাম পকৰণং অত্তনো মতিযা সদ্ধম্মসিৰিনামাচৰিযেন কতং. সুমন-কূটৱণ্ণনং নাম পকৰণং, ৰাহুলা নাম থেৰেন আযাচিতেন ৱাচিস্সৰেনদেৱথেৰেন কতং. সোতত্থ কিং মহানিদানং নাম পকৰণং অত্তনো মতিযা চুল্লবুদ্ধঘোসাচৰিযেন কতং. মধুৰসঙ্গাহনি নাম পকৰণং অত্তনো মতিযা ৰট্ঠপালাচৰিযেন কতং. লিঙ্গত্থৱিৱৰণং নাম পকৰণং অত্তনো মতিযা সুভূতচন্দাচৰিযেন কতং. সদ্দনীতিপকৰণং অত্তনো মতিযা অগ্গৱংসাচৰিযেন কতং. ন্যাসপকৰণস্স মহাটীকা নাম টীকা অত্তনো মতিযা ৱজিৰবুদ্ধাচৰিযেন কতা. মুখমত্তসাৰো অত্তনো মতিযা গুণসাগৰাচৰিযেন কতো. মুখমত্তসাৰস্স টীকা সুতসম্পন্ন নামেন ধম্মৰাজিনো গুৰুনা সঙ্ঘথেৰেন আযাচিতেন গুণসাগৰাচৰিযেন কতা. সদ্দত্থভেদচিন্তায মহাটীকা অত্তনো মতিযা অভযাচৰিযেন কতা. লিঙ্গত্থৱিৱৰণপ্পকাসকং নাম পকৰণং অত্তনো মতিযা ঞাণসাগৰাচৰিযেন কতং. গুড়্হত্থস্স টীকা বালপ্পবোধনঞ্চ দুৱিধং পকৰণং অত্তনো মতিযা অঞ্ঞতৰাচৰিযেন কতং. সদ্দত্থভেদচিন্তায মজ্ঝিমটীকা অত্তনো মতিযা অঞ্ঞতৰাচৰিযেন কতা. বালাৱতাৰস্স টীকা, লিঙ্গত্থৱিৱৰণা টীকা চ অত্তনো মতিযা উত্তমাচৰিযেন কতা. সদ্দত্থভেদচিন্তায নৱ টীকা অত্তনো মতিযা অঞ্ঞতৰাচৰিযেন কতা. অভিধানপ্পদীপিকায টীকা দণ্ডীপকৰণস্স মগঘ-ভূতা টীকা চাতি দুৱিধা টীকাযো অত্তনো মতি, সীহসূৰ নাম ৰঞ্ঞো একেন অমচ্চেন কতা. কোলদ্ধজনস্সটীকা পাসাদিকেন নাম থেৰেন আযাচিতেন তেনেৱ মহামচ্চেন কতা. কাৰিকং নাম পকৰণং ঞাণগম্ভীৰনামেন ভিক্খুনা আযাচিতেন ধম্মসেনাপতাচৰিযেন কতং. এতিমাসমিদীপনী [ৱা এতিমাসমিদীপিকা] নাম পকৰণং মনোহাৰঞ্চ অত্তনো মতিযা তেনেৱ ধম্মসেনাপতাচৰিযেন কতং. কাৰিকায টীকা অত্তনো মতিযা অঞ্ঞতৰাচৰিযেন কতা. এতিমাসমিদীপিকায টীকা অত্তনো মতিযা অঞ্ঞতৰাচৰিযেন কতা.

সদ্দবিন্দুপকৰণং অত্তনো মতিযা ধম্মৰাজস্স গুৰুনা অঞ্ঞতৰাচৰিযেন কতং. সদ্দৱুত্তিপ্পকাসকং নাম পকৰণং অঞ্ঞতৰেন ভিক্খুনা আযাচিতেন সদ্ধম্মগুৰু নামাচৰিযেন কতং. সদ্দৱুত্তিপ্পকাসকস্স টীকা অত্তনো মতিযা সাৰিপুত্তাচৰিযেন কতা.

কচ্চাযন সাৰো চ কচ্চাযনসাৰস্স টীকা চাতি দুৱিধং পকৰণং অত্তনো মতিযা অঞ্ঞতৰাচৰিযেন কতং. লোকদীপকসাৰং নাম পকৰণং অত্তনো মতিযা নৱেনমেধঙ্কৰাচৰিযেন কতং. লোকুপ্পত্তিপকৰণং অত্তনো মতিযা অগ্গপণ্ডিতাচৰিযেন কতং. জঙ্ঘদাসকস্স টীকা ভূতা মগধটীকা অত্তনো মতিযা চীৱৰাচৰিযেন কতা. মাতিকত্থদীপনী, অভিধম্মত্থসঙ্গহৱণ্ণনা, সীমালঙ্কাৰস্সটীকা, গণ্ঠিসাৰো, পট্ঠানগণনানযো চাতি ইমে পঞ্চ পকৰণানি অত্তনো মতিযা সদ্ধম্মজোতিপালাচৰিযেন কতানি. সঙ্খেপৱণ্ণনা পৰক্কমবাহু-নামেন জম্বুদীপিস্সৰেন ৰঞ্ঞো আযাচিতে তেনেৱ সদ্ধম্মজোতিপালাচৰিযেন কতা. কচ্চাযনস্স সুত্তনিদ্দেসো অত্তনো সিস্সেন ধম্মচাৰিনা থেৰেন আযাচিতেন সদ্ধম্মজোতিপালাচৰিযেন কতো. ৱিনযসমুট্ঠানদীপনী নাম পকৰণং, অত্তনো গুৰুনা সঙ্ঘথেৰেন আযাচিতেন সদ্ধম্ম-জোতিপালাচৰিযেন কতং.

সত্তপকৰণানি পন তেন পুক্কামনগৰে কতানি. সঙ্খেপৱণ্ণনাৱ লঙ্কাদীপে কতা. অভিধম্ম-পন্নৰসট্ঠানৱণ্ণানং নাম পকৰণং অত্তনো মতিযা নৱেন-ৱিমলবুদ্ধাচৰিযেন কতা. সদ্দসাৰত্থজালিনী নাম পকৰণং অত্তনো মতিযা নৱেন-ৱিমলবুদ্ধাচৰিযেন কতং. সদ্দসাৰত্থ-জালিনিযা টীকা, পংযনগৰে ৰঞ্ঞো গুৰুনা সঙ্ঘৰাজেন আযাচিতেন তেনেৱ নৱেন ৱিমলবুদ্ধাচৰিযেন কতা. ৱুত্তোদযস্স টীকা, অভিধম্মসঙ্গহস্স টীকায পৰমত্থমঞ্জূসা নাম অনুটীকা, দসগণ্ঠিৱণ্ণনং নাম পকৰণং, মগধভূতৱিদগ্গমুখমণ্ডনিযাটীকা চাতি ইমানি চত্তাৰি পকৰণানি অত্তনো মতিযা তেনেৱ নৱেন ৱিমলবুদ্ধাচৰিযেন কতানি.

পঞ্চপকৰণটীকায নৱানুটীকা অত্তনো মতিযা অঞ্ঞতৰো চৰিযেন কতা. অভিধম্মসঙ্গহস্স নৱটীকা অত্তনো মতিযা অঞ্ঞতৰাচৰিযেন কতা. অভিধম্মত্থসঙ্গহটীকায [মণি] মঞ্জূসা [মণিসাৰমঞ্জূসা] নাম নৱানুটীকা অত্তনো মতিযা অৰিযৱংসাচৰিযেন কতা.

পেটকোপদেসস্স টীকা অত্তনো মতিযা উদুম্বৰিনামাচৰিযেন পুক্কামনগৰে কতা. চতুভাণৱাৰস্স অট্ঠকথা, মহাসাৰপকাসিনি, মহাদীপনী, সাৰত্থদীপনী, গতিপকৰণং, হত্থাসাৰো, ভুম্মসঙ্গহো, ভুম্মনিদ্দেসো, দসৱত্থুকাযৱিৰতিটীকা, চোদনানিৰুত্তি, ৱিভত্তিকথা, সদ্ধম্মমালিনি, পঞ্চগতিৱণ্ণনা, বালচিত্ত-পবোধনং, ধম্মচক্কসুত্তস্স নৱট্ঠকথা, দন্তধাতু-পকৰণস্স টীকা চ সদ্ধম্মোপাযনো বালপ্পবোধনটীকা চ, জিনালঙ্কাৰস্স নৱটীকা চ, লিঙ্গত্থ-ৱিৱৰণং, লিঙ্গত্থ-ৱিনিচ্ছযো, পাতিমোক্খৱিৱৰণং, পৰমত্থকথাৱিৱৰণং, সমন্তপাসাদিকৱিৱৰণং, চতুভাণৱাৰট্ঠকথা ৱিৱৰণং, অভিধম্মসঙ্গহৱিৱৰণং, সচ্চসঙ্খেপৱিৱৰণং, সদ্দত্থভেদচিন্তাৱিৱৰণং, সদ্দৱুত্তিৱিৱৰণং, কচ্চাযনসাৰৱিৱৰণং, কচ্চাযনৱিৱৰণং, অভিধম্মসঙ্গহস্সটীকাৱিৱৰণং, মহাৱেস্সন্তৰজাতকস্স ৱিৱৰণং, সক্কাভিমতং, মহাৱেস্সন্তৰজাতকস্স নৱট্ঠকথা, পঠম-সম্বোধি চ লোকনেত্তি, বুদ্ধঘোসাচৰিযনিদানং, মিলিন্দ-পঞ্হো ৱণ্ণনা, চতুৰাৰক্খা, চতুৰাৰক্খাযঅট্ঠকথা, সদ্দৱুত্তিপ্পকৰণস্স নৱটীকা চাতি ইমানি, তিচত্তালীস পকৰণানি অত্তনো মতিযা সাসনস্স জাতিযা সদ্ধম্মস্স ঠিতিযা চ লঙ্কাদীপাদীসু ৱিংসু ৱিংসু কতানি.

সম্বুদ্ধে গাথা চ…পে… নৱহাৰগুণৱণ্ণনা চাতি ইমে বুদ্ধপণামাদিকা গাথাযো. অত্তনো অত্তনো বুদ্ধগুণপকাসনত্থায অত্তনো চ পৰে চ অনন্তপঞ্ঞাপৱত্তনত্থায চ পণ্ডিতেহি লঙ্কাদীপাদীসু ৱিংসু ৱিংসু কতা.

[ইতি চুল্ল-গন্থৱংসে আযাচকাচৰিযদীপকো নাম চতুত্থো পৰিচ্ছেদো.]

৫. পকিণ্ণক-পৰিচ্ছেদো

নামং আৰোপনং পোত্থকং গন্থকাৰস্স চ. লেখংলেখাপনঞ্চেৱ, ৱদামি তদনন্তৰন্তি. তত্থ চতুৰাসীতিযা ধম্মক্খন্ধসহস্সানি পিটক, নিকাযঙ্গ, ৱগ্গ, নিপাতাদিকং নামং, কেনাৰোপিতং, কত্থ আৰোপিতং, কদা আৰোপিতং, কিমত্থং আৰোপিতন্তি? তত্ৰাযং পিৱিসজ্জনাকেন আৰোপিতন্তি পঞ্চসতখীণাসৱেহি আৰোপিতং. তেহি সব্ববুদ্ধৱচনং সঙ্গাযন্তি, ইদং পিটকং, অযং নিকাযো, ইদং অঙ্গং, অযং ৱগ্গো, অযং নিপাতোতি. এৱমাদিকং নামং আৰোপেন্তি. কত্থ আৰোপিতন্তি? ৰাজগহে ৱেভাৰপব্বতস্স পাদে ধম্মমণ্ডপ্পে আৰোপিতং. কদা আৰোপিতন্তি? ভগৱতো পৰিনিব্বুতে পঠমসঙ্গাযনকালে আৰোপিতং. কিমত্থং আৰোপিতন্তি? ধম্মক্খন্ধানং ৱোহাৰসুখত্থায সুখধাৰণত্থায চ আৰোপিতং. সঙ্গীতিকালে পঞ্চসতা খীণাসৱা তেসঞ্চ ধম্মক্খন্ধানং নাম ৱগ্গনিপাততো. ইমস্স ধম্মক্খন্ধস্স অযং নামো হোতু, ইমস্স চ পকৰণস্স অযং নামোতি, অব্ৰৱুং সব্বং নামাদিকং কিচ্চং অকংসু. তে খীণাসৱা, যদি নামাদিকং কিচ্চং অকতং ন সুপাকতং তস্মা ৱোহাৰসুখত্থাযনামাদিকং কিচ্চং কতং অনাগতে পনত্থায নামাদিকং পৱত্তিতং অসঞ্জাতনামো ন সুট্ঠু পাকতো সব্বসো ভৱেতি. ধম্মক্খন্ধানং নাম দীপনা নিট্ঠিতা.

চতুৰাসীতি ধম্মক্খন্ধসহস্সানি কেন পোত্থকে আৰোপিতানি, কদা আৰোপিতানি, কিমত্থং আৰোপিতানীতি. তত্ৰাযং ৱিসজ্জনা কেনাৰোপিতানিতি? খীণাসৱমহানাগেহি আৰোপিতানি. কত্থ আৰোপিতানীতি? লঙ্কাদীপে আৰোপিতানি. কদা আৰোপিতানীতি? সদ্ধাতিস্সস্সৰাজিনো পুত্তস্স ৱট্টগামনি ৰাজস্স কালে আৰোপিতানি. কিমত্থং আৰোপিতানীতি? ধম্মক্খন্ধানং অৱিধংসনত্থায সদ্ধম্মট্ঠিতিযা চ আৰোপিতানি.

ধৰমানো হি ভগৱা, অম্হাকং সুগতোধীৰো;

নিকাযে পঞ্চদেসেতি, যাৱ নিব্বানগমনা.

সব্বেপি তে ভিক্খু আদি, মনসা ৱচসাহাৰো;

সব্বে চ ৱাচুগ্গতা হোন্তি, মহাপঞ্ঞাসতিৱৰা.

নিব্বূতে লোকনাথম্হি, ততো ৱস্সসতং ভৱে;

অৰিযানৰিযা চাপি চ, সব্বে ৱাচুগ্গতা ধুৱং.

ততো পৰং অট্ঠৰসং, দ্ৱিসতংৱস্স গণনং;

সব্বে পুথুজ্জনা চেৱ, অৰিযা চ সব্বেপিতে.

মনসাৱচসাযেৱ, ৱাচুগ্গতাৱ সব্বদা;

দুট্ঠগামণিৰঞ্ঞো চ, কালে ৱাচুগ্গতা ধুৱং.

অৰিযানৰিযাপি চ, নিকাযে ধাৰণাসদা;

ততো পৰম্হি ৰাজা চ, ততো চুতো চ তুসিতে.

উপ্পজ্জি দেৱ লোকে সো, দেৱেহি পৰিৱাৰিতো;

সদ্ধা তিস্সোতি নামেন, তস্স কনিট্ঠকো হিতো.

ততো লদ্ধৰট্ঠো হোতি, বুদ্ধসাসনপালকো.

তদা কালে ভিক্খূ আসুং, সব্বে ৱাচুগ্গতা সদা;

নিকাযে পঞ্চৱেধেৱ, যাৱ ৰঞ্ঞো চ ধাৰণা;

ততো চুতো সো ৰাজা চ, তুস্সীতে উপপজ্জতি;

দেৱলোকেট্ঠিতো সন্তো, তদা ৱাচুগ্গতা ততো.

তস্স পুত্তাপি অহেসুং, অনেকা ৱৰজ্জং গতা;

অনুক্কমেন চুততে, দেৱলোকং গতা ধুৱং;

তদাপিতে সব্বে ভিক্খূ, ৱাচুগ্গতাৱ সব্বদা;

নিকাযে পঞ্চৱিধেৱ, ধাৰণাৱসতিমতা.

ততো পৰং পোত্থকেসু, নিকাযা পঞ্চ পিট্ঠিতা;

তদা অট্ঠকথা টীকা, সব্বে গন্থা পোত্থকে গতা;

সব্বে পোত্থেসু যে গন্থা, পাড়ি অট্ঠকথা টীকা;

সংট্ঠিতাসং ঠিতা হোন্তি, সব্বেপি নো ন সন্তিতে.

তদা তে পোত্থকেযেৱ, নিকাযা পিঠিতা খিলা;

তদা অট্ঠকথাদীনি, ভৱন্তীতি ৱদন্তি চ.

পৰিহাৰো পণ্ডিতেহি ৱত্তব্বোৱ;

লঙ্কাদীপস্স ৰঞ্ঞোৱ, সদ্ধা তিস্সস্স ৰাজিনো.

পুত্তকো লঙ্কাদীপস্স, ইস্সৰো ধম্মিকো ৱৰো;

তদা খীণাসৱা সব্বে, ওলোকেন্তি অনগতে.

খীণাসৱা পস্সন্তি তে, দুপঞ্ঞেৱ পুথুজ্জনে;

সব্বেপি তে ভিক্খূ আসুং, বহুংতৰা পুথুজ্জনা;

ন সক্খিস্সন্তি তে পঞ্চ, নিকাযে ৱাচুগ্গতং ইতি;

পোত্থকেসু সব্বে পঞ্চ, আৰোপেন্তি খীণাসৱা.

সদ্ধম্মট্ঠিতি চিৰত্তায, জনানং পুঞ্ঞত্থায চ;

ততো পট্ঠাযতে সব্বে, নিকাযা হোন্তি পোত্থকে;

অট্ঠকথা টীকা সব্বে, তে হোন্তি পোত্থকেট্ঠিতা.

ততো পট্ঠাযতে সব্বে, ভিক্খু আদি মহাগণা;

পোত্থকেসু ঠিতেযেৱ, সব্বে পস্সন্তি সব্বদা.

[পোত্থকে আৰোপন দীপকা নিট্ঠিতা.]

যো কোচি পণ্ডিতো ধীৰো, অট্ঠকথাদিকং গন্থং কৰোতি ৱা কাৰাপেতি ৱা, তস্স অনন্তকো হোতি পুঞ্ঞসংচযো, অনন্তকো হোতি পুঞ্ঞানিসংসো. চতুৰাসীতি চেতিযসহস্স কৰণসদিসো, চতুৰাসীতি বুদ্ধৰূপসহস্স কৰণসদিসো, চতুৰাসীতি বোধিৰুক্খসহস্সৰোপনসদিসো, চতুৰাসীতি ৱিহাৰসহস্স কৰণসদিসো, যো চ বুদ্ধৱচনমঞ্জূসং কৰোতি ৱা কাৰাপেতি ৱা, যো চ বুদ্ধৱচনং মণ্ডনং কৰোতি ৱা কাৰাপেতি ৱা, যো চ বুদ্ধৱচনং লেখং কৰোতি ৱা কাৰাপেতি ৱা, যো চ পোত্থকং ৱা, যো চ পোত্থকমূলং ৱা, দেতি ৱা দাপেতি ৱা, যো চ তেলং ৱা চুণ্ণং ৱা, ধঞ্ঞং ৱা পোত্থকভঞ্জনত্থায যং কিঞ্চি নিত্থং ৱা পোত্থকছিদ্দে আৱুনত্থায, যং কিঞ্চি সুত্তং ৱা কট্ঠফলকদ্ৱযং ৱা পোত্থকং পুটনত্থায যং কিঞ্চি ৱত্থং ৱা, পোত্থক-বন্ধনত্থায, যং কিঞ্চি যোত্তং ৱা পোত্থকলাপ পূটনত্থায যং কিঞ্চি থৱিকং দেতি ৱা দাপেতি ৱা.

যো চ হৰিতালেন ৱা মনোসিলায ৱা, সুৱণ্ণেন ৱা ৰজতেন ৱা পোত্থকমণ্ডনং ৱা কট্ঠফলকমণ্ডনং ৱা কৰোতি ৱা কাৰাপেতি ৱা, তস্স অনন্তকো হোতি পুঞ্ঞসংচযো, অনন্তকো হোতি পুঞ্ঞানিসংসো. চতুৰাসীতি চেতিযসহস্স কৰণসদিসো, চতুৰাসীতি ৱিহাৰসহস্স কৰণসদিসো.

ভৱে নিব্বত্তমানো সো, সীলগুণমুপাগতা;

মহা তেজো সদা হোতি, সীহনাদো ৱিসাৰদো.

আযুৱণ্ণবলুপ্পেতো, ধম্মকামো ভৱে সদ্দা;

দেৱমনুস্সলোকেসু, মহেসক্খো অনামযো.

ভৱে নিব্বত্তমানো সো, পঞ্ঞৱা সুসমাহিতো;

অধিপচ্চ পৰিৱাৰো, সব্বসুখাধি গচ্ছতি.

সদ্দোহীৰিমা ৱদঞ্ঞূ, সংৱিগ্গ মানসো ভৱে;

অঙ্গপচ্চঙ্গ সম্পন্নো, আৰোহ পৰিণাহৱা.

সব্বে সত্তাপি যো লোকে, সব্বত্থ পূজিতাভৱে;

দেৱমনুস্স সঞ্চৰো, মিত্তসহায পালিতো.

দেৱমনুস্স সম্পত্তিং, অনুভোতি পুনপ্পুনং;

অৰহত্ত ফলং পত্তো, নিব্বানং পাপুণিস্সতি.

পটিসম্ভিদা চতস্সো, অভিঞ্ঞা ছব্বিধে ৱৰে;

ৱিমোক্খে অট্ঠকে সেট্ঠে, গমিস্সতি অনাগতে.

তস্মাহি পণ্ডিতো পোসো, সংপস্সং হিত মত্তনো;

কাৰেয্য সাম গন্থে চ, অঞ্ঞে চাপি কাৰাপযে.

পোত্থকে চ ঠিতে গন্থে, পাড়ি অট্ঠকথাদিকে;

ধম্মমঞ্জূসা গন্থে চ, লেখং কৰে কাৰাপযে.

পোত্থকং পোত্থকমূলঞ্চ, তেসং চুল্লথূসম্পি চ;

পিলোতিকাদিকং সুত্তং, কট্ঠফলদ্ৱযম্হি চ.

ধম্মবন্ধনত্থায চ, যং কিঞ্চি মহগ্ঘং ৱত্থং;

ধম্মবন্ধনযোত্তঞ্চ, যং কিঞ্চি থৱিকম্পি চ.

দদেয্য ধম্মখেত্তম্হি, ৱিপ্পস্সন্নেন চেতসা;

অঞ্ঞো চাপি দজ্জাপেয্য, মিত্তসহাযবন্ধৱেতি.

গন্থাকৰলেখলেখাপনানিসংস দীপনা নিট্ঠিতা.

[ইতি চূলগন্থৱংসে পকিণ্ণকদীপকো নাম পঞ্চমো পৰিচ্ছেদো.]

সোহং হংসাৰট্ঠ জাতো, নন্তপঞ্ঞোতি ৱিস্সুতো

সদ্ধা সীল ৱীৰপ্পেতো, ধম্মৰসং গৱেসনো.

সোহং ততো গন্ত্ৱা চিমং, জিন নৱং যং পূৰং;

সব্ব ধম্মং ৱিচিনন্তো, ৱীসতি ৱস্সমাগতো.

সব্ব ধম্মং ৱিস্সেজ্জেন্তো, কিকাৰে নেৱ ভিক্খুনো;

ছ ৱস্সানং গণং ভিত্ৱা, কামানং অভিমদ্দনং.

সন্তি সভা চ নিব্বানং, গৱেসিঞ্চ পুনপ্পুনং;

ৱসন্তোহং, ৱনাৰম্মং, পিটকত্তয সঙ্গহং;

গন্থৱংসং ইমং খুদ্দং, অৰিযসঙ্ঘদাসকন্তি.

ইতি পামোজ্জত্থায অৰঞ্ঞৱাসিনা, নন্দপঞ্ঞাচৰিযেন কতো চূড়গন্থৱংসো নিট্ঠিতো.

ধম্মৱটংসকনামেন ৱিসুতো থেৰো, যং পকৰণং লিক্খিতং তং পৰিপুণ্ণং তেন পুঞ্ঞেন তং পিটকং পৰিসিপ্পং পৰিনিট্ঠিতং.