২. দুতিযপণ্ণাসকং
(৬) ১. খেমৱগ্গো
১. খেমসুত্তং
৫২. ‘‘‘খেমং খেম’ন্তি, আৱুসো, ৱুচ্চতি. কিত্তাৱতা নু খো, আৱুসো, খেমং ৱুত্তং ভগৱতা’’তি?
‘‘ইধাৱুসো, ভিক্খু ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. এত্তাৱতাপি খো, আৱুসো, খেমং ৱুত্তং ভগৱতা পৰিযাযেন…পে….
‘‘পুন চপৰং, আৱুসো, ভিক্খু সব্বসো নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং সমতিক্কম্ম সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, পঞ্ঞায চস্স দিস্ৱা আসৱা পৰিক্খীণা হোন্তি. এত্তাৱতাপি খো, আৱুসো, খেমং ৱুত্তং ভগৱতা নিপ্পৰিযাযেনা’’তি. পঠমং.
২. খেমপ্পত্তসুত্তং
৫৩. খেমপ্পত্তো খেমপ্পত্তোতি, আৱুসো, ৱুচ্চতি…পে…. দুতিযং.
৩. অমতসুত্তং
৫৪. অমতং অমতন্তি, আৱুসো, ৱুচ্চতি…পে…. ততিযং.
৪. অমতপ্পত্তসুত্তং
৫৫. অমতপ্পত্তো অমতপ্পত্তোতি, আৱুসো, ৱুচ্চতি…পে…. চতুত্থং.
৫. অভযসুত্তং
৫৬. অভযং অভযন্তি, আৱুসো, ৱুচ্চতি…পে…. পঞ্চমং.
৬. অভযপ্পত্তসুত্তং
৫৭. অভযপ্পত্তো অভযপ্পত্তোতি, আৱুসো, ৱুচ্চতি…পে…. ছট্ঠং.
৭. পস্সদ্ধিসুত্তং
৫৮. পস্সদ্ধি পস্সদ্ধীতি, আৱুসো, ৱুচ্চতি…পে…. সত্তমং.
৮. অনুপুব্বপস্সদ্ধিসুত্তং
৫৯. অনুপুব্বপস্সদ্ধি অনুপুব্বপস্সদ্ধীতি, আৱুসো, ৱুচ্চতি…পে…. অট্ঠমং.
৯. নিৰোধসুত্তং
৬০. নিৰোধো নিৰোধোতি, আৱুসো, ৱুচ্চতি…পে…. নৱমং.
১০. অনুপুব্বনিৰোধসুত্তং
৬১. ‘‘‘অনুপুব্বনিৰোধো অনুপুব্বনিৰোধো’তি, আৱুসো, ৱুচ্চতি. কিত্তাৱতা নু খো, আৱুসো, অনুপুব্বনিৰোধো ৱুত্তো ভগৱতা’’তি?
‘‘ইধাৱুসো, ভিক্খু ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. এত্তাৱতাপি খো, আৱুসো, অনুপুব্বনিৰোধো ৱুত্তো ভগৱতা পৰিযাযেন…পে….
‘‘পুন চপৰং, আৱুসো, ভিক্খু সব্বসো নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং সমতিক্কম্ম সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, পঞ্ঞায চস্স দিস্ৱা আসৱা পৰিক্খীণা হোন্তি. এত্তাৱতাপি খো, আৱুসো, অনুপুব্বনিৰোধো ৱুত্তো ভগৱতা নিপ্পৰিযাযেনা’’তি. দসমং.
১১. অভব্বসুত্তং
৬২. ‘‘নৱ, ভিক্খৱে, ধম্মে অপ্পহায অভব্বো অৰহত্তং সচ্ছিকাতুং. কতমে নৱ? ৰাগং, দোসং, মোহং, কোধং, উপনাহং, মক্খং, পড়াসং, ইস্সং, মচ্ছৰিযং – ইমে খো, ভিক্খৱে, নৱ ধম্মে অপ্পহায অভব্বো অৰহত্তং সচ্ছিকাতুং.
‘‘নৱ, ভিক্খৱে, ধম্মে পহায ভব্বো অৰহত্তং সচ্ছিকাতুং. কতমে নৱ? ৰাগং, দোসং, মোহং, কোধং, উপনাহং, মক্খং, পড়াসং, ইস্সং, মচ্ছৰিযং – ইমে খো, ভিক্খৱে, নৱ ধম্মে পহায ভব্বো অৰহত্তং সচ্ছিকাতু’’ন্তি. একাদসমং.
খেমৱগ্গো পঠমো.
তস্সুদ্দানং –
খেমো চ অমতঞ্চেৱ, অভযং পস্সদ্ধিযেন চ;
নিৰোধো অনুপুব্বো চ, ধম্মং পহায ভব্বেন চাতি.
(৭) ২. সতিপট্ঠানৱগ্গো
১. সিক্খাদুব্বল্যসুত্তং
৬৩. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, সিক্খাদুব্বল্যানি. কতমানি পঞ্চ? পাণাতিপাতো, অদিন্নাদানং, কামেসুমিচ্ছাচাৰো, মুসাৱাদো, সুৰামেৰযমজ্জপমাদট্ঠানং – ইমানি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ সিক্খাদুব্বল্যানি.
‘‘ইমেসং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চন্নং সিক্খাদুব্বল্যানং পহানায চত্তাৰো সতিপট্ঠানা ভাৱেতব্বা. কতমে চত্তাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৱেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. ইমেসং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চন্নং সিক্খাদুব্বল্যানং পহানায ইমে চত্তাৰো সতিপট্ঠানা ভাৱেতব্বা’’তি. পঠমং.
২. নীৱৰণসুত্তং
৬৪. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, নীৱৰণানি. কতমানি পঞ্চ? কামচ্ছন্দনীৱৰণং, ব্যাপাদনীৱৰণং, থিনমিদ্ধনীৱৰণং, উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চনীৱৰণং, ৱিচিকিচ্ছানীৱৰণং – ইমানি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ নীৱৰণানি.
‘‘ইমেসং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চন্নং নীৱৰণানং পহানায চত্তাৰো সতিপট্ঠানা ভাৱেতব্বা. কতমে চত্তাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৱেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. ইমেসং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চন্নং নীৱৰণানং পহানায ইমে চত্তাৰো সতিপট্ঠানা ভাৱেতব্বা’’তি. দুতিযং.
৩. কামগুণসুত্তং
৬৫. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, কামগুণা. কতমে পঞ্চ? চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা ৰূপা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযৰূপা কামূপসংহিতা ৰজনীযা, সোতৱিঞ্ঞেয্যা সদ্দা…পে… ঘানৱিঞ্ঞেয্যা গন্ধা… জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা ৰসা… কাযৱিঞ্ঞেয্যা ফোট্ঠব্বা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযৰূপা কামূপসংহিতা ৰজনীযা. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ কামগুণা.
‘‘ইমেসং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চন্নং কামগুণানং পহানায…পে… ইমে চত্তাৰো সতিপট্ঠানা ভাৱেতব্বা’’তি. ততিযং.
৪. উপাদানক্খন্ধসুত্তং
৬৬. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, উপাদানক্খন্ধা. কতমে পঞ্চ? ৰূপুপাদানক্খন্ধো, ৱেদনুপাদানক্খন্ধো, সঞ্ঞুপাদানক্খন্ধো, সঙ্খাৰুপাদানক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণুপাদানক্খন্ধো – ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চুপাদানক্খন্ধা.
‘‘ইমেসং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চন্নং উপাদানক্খন্ধানং পহানায…পে… ইমে চত্তাৰো সতিপট্ঠানা ভাৱেতব্বা’’তি. চতুত্থং.
৫. ওৰম্ভাগিযসুত্তং
৬৭. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, ওৰম্ভাগিযানি সংযোজনানি. কতমানি পঞ্চ? সক্কাযদিট্ঠি, ৱিচিকিচ্ছা, সীলব্বতপৰামাসো, কামচ্ছন্দো, ব্যাপাদো – ইমানি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চোৰম্ভাগিযানি সংযোজনানি.
‘‘ইমেসং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চন্নং ওৰম্ভাগিযানং সংযোজনানং পহানায…পে… ইমে চত্তাৰো সতিপট্ঠানা ভাৱেতব্বা’’তি. পঞ্চমং.
৬. গতিসুত্তং
৬৮. ‘‘পঞ্চিমা, ভিক্খৱে, গতিযো. কতমা পঞ্চ? নিৰযো, তিৰচ্ছানযোনি, পেত্তিৱিসযো, মনুস্সা, দেৱা – ইমা খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ গতিযো.
‘‘ইমাসং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চন্নং গতীনং পহানায…পে… ইমে চত্তাৰো সতিপট্ঠানা ভাৱেতব্বা’’তি. ছট্ঠং.
৭. মচ্ছৰিযসুত্তং
৬৯. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, মচ্ছৰিযানি. কতমানি পঞ্চ? আৱাসমচ্ছৰিযং, কুলমচ্ছৰিযং, লাভমচ্ছৰিযং, ৱণ্ণমচ্ছৰিযং, ধম্মমচ্ছৰিযং – ইমানি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ মচ্ছৰিযানি.
‘‘ইমেসং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চন্নং মচ্ছৰিযানং পহানায…পে… ইমে চত্তাৰো সতিপট্ঠানা ভাৱেতব্বা’’তি. সত্তমং.
৮. উদ্ধম্ভাগিযসুত্তং
৭০. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, উদ্ধম্ভাগিযানি সংযোজনানি. কতমানি পঞ্চ? ৰূপৰাগো, অৰূপৰাগো, মানো, উদ্ধচ্চং, অৱিজ্জা – ইমানি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চুদ্ধম্ভাগিযানি সংযোজনানি.
‘‘ইমেসং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চন্নং উদ্ধম্ভাগিযানং সংযোজনানং পহানায…পে… ইমে চত্তাৰো সতিপট্ঠানা ভাৱেতব্বা’’তি. অট্ঠমং.
৯. চেতোখিলসুত্তং
৭১. [অ. নি. ৫.২০৫; দী. নি. ৩.৩১৯; ম. নি. ১.১৮৫] ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, চেতোখিলা [চেতোখীলা (ক.)]. কতমে পঞ্চ? ইধ ভিক্খৱে, ভিক্খু সত্থৰি কঙ্খতি ৱিচিকিচ্ছতি নাধিমুচ্চতি ন সম্পসীদতি. যো সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু সত্থৰি কঙ্খতি ৱিচিকিচ্ছতি নাধিমুচ্চতি ন সম্পসীদতি, তস্স চিত্তং ন নমতি আতপ্পায অনুযোগায সাতচ্চায পধানায. যস্স চিত্তং ন নমতি আতপ্পায অনুযোগায সাতচ্চায পধানায, অযং পঠমো চেতোখিলো.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু ধম্মে কঙ্খতি…পে… সঙ্ঘে কঙ্খতি… সিক্খায কঙ্খতি… সব্ৰহ্মচাৰীসু কুপিতো হোতি অনত্তমনো আহতচিত্তো খিলজাতো. যো সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু সব্ৰহ্মচাৰীসু কুপিতো হোতি অনত্তমনো আহতচিত্তো খিলজাতো, তস্স চিত্তং ন নমতি আতপ্পায অনুযোগায সাতচ্চায পধানায. যস্স চিত্তং ন নমতি আতপ্পায অনুযোগায সাতচ্চায পধানায, অযং পঞ্চমো চেতোখিলো.
‘‘ইমেসং, খো, ভিক্খৱে, পঞ্চন্নং চেতোখিলানং পহানায…পে… ইমে চত্তাৰো সতিপট্ঠানা ভাৱেতব্বা’’তি. নৱমং.
১০. চেতসোৱিনিবন্ধসুত্তং
৭২. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, চেতসোৱিনিবন্ধা [চেতোৱিনিবদ্ধা (সাৰত্থদীপনীটীকা) অ. নি. ৫.২০৬; দী. নি. ৩.৩২০]. কতমে পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু কামেসু অৱীতৰাগো হোতি অৱিগতচ্ছন্দো অৱিগতপেমো অৱিগতপিপাসো অৱিগতপৰিড়াহো অৱিগততণ্হো. যো সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু কামেসু অৱীতৰাগো হোতি অৱিগতচ্ছন্দো অৱিগতপেমো অৱিগতপিপাসো অৱিগতপৰিড়াহো অৱিগততণ্হো, তস্স চিত্তং ন নমতি আতপ্পায অনুযোগায সাতচ্চায পধানায. যস্স চিত্তং ন নমতি আতপ্পায অনুযোগায সাতচ্চায পধানায, অযং পঠমো চেতসোৱিনিবন্ধো.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযে অৱীতৰাগো হোতি…পে… ৰূপে অৱীতৰাগো হোতি… যাৱদত্থং উদৰাৱদেহকং ভুঞ্জিত্ৱা সেয্যসুখং পস্সসুখং মিদ্ধসুখং অনুযুত্তো ৱিহৰতি … অঞ্ঞতৰং দেৱনিকাযং পণিধায ব্ৰহ্মচৰিযং চৰতি – ‘ইমিনাহং সীলেন ৱা ৱতেন ৱা তপেন ৱা ব্ৰহ্মচৰিযেন ৱা দেৱো ৱা ভৱিস্সামি দেৱঞ্ঞতৰো ৱা’তি. যো সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অঞ্ঞতৰং দেৱনিকাযং পণিধায ব্ৰহ্মচৰিযং চৰতি – ‘ইমিনাহং সীলেন ৱা ৱতেন ৱা তপেন ৱা ব্ৰহ্মচৰিযেন ৱা দেৱো ৱা ভৱিস্সামি দেৱঞ্ঞতৰো ৱা’তি, তস্স চিত্তং ন নমতি আতপ্পায অনুযোগায সাতচ্চায পধানায. যস্স চিত্তং ন নমতি আতপ্পায অনুযোগায সাতচ্চায পধানায, অযং পঞ্চমো চেতসোৱিনিবন্ধো. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ চেতসোৱিনিবন্ধা.
‘‘ইমেসং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চন্নং চেতসোৱিনিবন্ধানং পহানায চত্তাৰো সতিপট্ঠানা ভাৱেতব্বা. কতমে চত্তাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৱেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. ইমেসং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চন্নং চেতসোৱিনিবন্ধানং পহানায ইমে চত্তাৰো সতিপট্ঠানা ভাৱেতব্বা’’তি. দসমং.
সতিপট্ঠানৱগ্গো দুতিযো.
তস্সুদ্দানং –
সিক্খা নীৱৰণাকামা, খন্ধা চ ওৰম্ভাগিযা গতি;
মচ্ছেৰং উদ্ধম্ভাগিযা অট্ঠমং, চেতোখিলা ৱিনিবন্ধাতি.
(৮) ৩. সম্মপ্পধানৱগ্গো
১. সিক্খসুত্তং
৭৩. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, সিক্খাদুব্বল্যানি. কতমানি পঞ্চ? পাণাতিপাতো …পে… সুৰামেৰযমজ্জপমাদট্ঠানং – ইমানি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ সিক্খাদুব্বল্যানি.
‘‘ইমেসং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চন্নং সিক্খাদুব্বল্যানং পহানায চত্তাৰো সম্মপ্পধানা ভাৱেতব্বা. কতমে চত্তাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি; উপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং পহানায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি; অনুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি; উপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং ঠিতিযা অসম্মোসায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি. ইমেসং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চন্নং সিক্খাদুব্বল্যানং পহানায ইমে চত্তাৰো সম্মপ্পধানা ভাৱেতব্বা’’তি. পঠমং.
৭৪-৮১. (যথা সতিপট্ঠানৱগ্গে তথা সম্মপ্পধানৱসেন ৱিত্থাৰেতব্বা.)
১০. চেতসোৱিনিবন্ধসুত্তং
৮২. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, চেতসোৱিনিবন্ধা. কতমে পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু কামেসু অৱীতৰাগো হোতি…পে… ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ চেতসোৱিনিবন্ধা.
‘‘ইমেসং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চন্নং চেতসোৱিনিবন্ধানং পহানায চত্তাৰো সম্মপ্পধানা ভাৱেতব্বা. কতমে চত্তাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি; উপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং পহানায… অনুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদায… উপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং ঠিতিযা অসম্মোসায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি. ইমেসং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চন্নং চেতসোৱিনিবন্ধানং পহানায ইমে চত্তাৰো সম্মপ্পধানা ভাৱেতব্বা’’তি. দসমং.
সম্মপ্পধানৱগ্গো ততিযো.
(৯) ৪. ইদ্ধিপাদৱগ্গো
১. সিক্খসুত্তং
৮৩. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, সিক্খাদুব্বল্যানি. কতমানি পঞ্চ? পাণাতিপাতো…পে… সুৰামেৰযমজ্জপমাদট্ঠানং – ইমানি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ সিক্খাদুব্বল্যানি.
‘‘ইমেসং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চন্নং সিক্খাদুব্বল্যানং পহানায চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা ভাৱেতব্বা. কতমে চত্তাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ছন্দসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি, ৱীৰিযসমাধি… চিত্তসমাধি… ৱীমংসাসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি. ইমেসং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চন্নং সিক্খাদুব্বল্যানং পহানায ইমে চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা ভাৱেতব্বা’’তি. পঠমং.
৮৪-৯১. (যথা সতিপট্ঠানৱগ্গে তথা ইদ্ধিপাদৱসেন ৱিত্থাৰেতব্বা.)
১০. চেতসোৱিনিবন্ধসুত্তং
৯২. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, চেতসোৱিনিবন্ধা. কতমে পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু কামেসু অৱীতৰাগো হোতি…পে… ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ চেতসোৱিনিবন্ধা.
‘‘ইমেসং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চন্নং চেতসোৱিনিবন্ধানং পহানায ইমে চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা ভাৱেতব্বা. কতমে চত্তাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ছন্দসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি, ৱীৰিযসমাধি… চিত্তসমাধি… ৱীমংসাসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি. ইমেসং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চন্নং চেতসোৱিনিবন্ধানং পহানায ইমে চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা ভাৱেতব্বা’’তি. দসমং.
ইদ্ধিপাদৱগ্গো চতুত্থো.
যথেৱ সতিপট্ঠানা, পধানা চতুৰোপি চ;
চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা চ, তথেৱ সম্পযোজযেতি.
(১০) ৫. ৰাগপেয্যালং
৯৩. ‘‘ৰাগস্স, ভিক্খৱে, অভিঞ্ঞায নৱ ধম্মা ভাৱেতব্বা. কতমে নৱ? অসুভসঞ্ঞা, মৰণসঞ্ঞা, আহাৰে পটিকূলসঞ্ঞা, সব্বলোকে অনভিৰতসঞ্ঞা, অনিচ্চসঞ্ঞা, অনিচ্চে দুক্খসঞ্ঞা, দুক্খে অনত্তসঞ্ঞা, পহানসঞ্ঞা, ৱিৰাগসঞ্ঞা – ৰাগস্স, ভিক্খৱে অভিঞ্ঞায ইমে নৱ ধম্মা ভাৱেতব্বা’’তি.
৯৪. ‘‘ৰাগস্স, ভিক্খৱে, অভিঞ্ঞায নৱ ধম্মা ভাৱেতব্বা. কতমে নৱ? পঠমং ঝানং, দুতিযং ঝানং, ততিযং ঝানং, চতুত্থং ঝানং, আকাসানঞ্চাযতনং, ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং, আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং, নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং, সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধো – ৰাগস্স, ভিক্খৱে, অভিঞ্ঞায ইমে নৱ ধম্মা ভাৱেতব্বা’’তি.
৯৫-১১২. ‘‘ৰাগস্স, ভিক্খৱে, পৰিঞ্ঞায…পে… পৰিক্খযায…পে… পহানায…পে… খযায…পে… ৱযায…পে… ৱিৰাগায…পে… নিৰোধায…পে… চাগায…পে… পটিনিস্সগ্গায…পে… ইমে নৱ ধম্মা ভাৱেতব্বা’’.
১১৩-৪৩২. ‘‘দোসস্স…পে… মোহস্স… কোধস্স… উপনাহস্স… মক্খস্স… পড়াসস্স… ইস্সায… মচ্ছৰিযস্স… মাযায… সাঠেয্যস্স… থম্ভস্স… সাৰম্ভস্স… মানস্স… অতিমানস্স… মদস্স… পমাদস্স অভিঞ্ঞায…পে… পৰিঞ্ঞায… পৰিক্খযায… পহানায… খযায… ৱযায… ৱিৰাগায… নিৰোধায … চাগায… পটিনিস্সগ্গায…পে… ইমে নৱ ধম্মা ভাৱেতব্বা’’তি.
ৰাগপেয্যালং নিট্ঠিতং.