(১৬) ৬. অচেলকৱগ্গো
১৫৭-১৬৩. ‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৱে, পটিপদা. কতমা তিস্সো? আগাড়্হা পটিপদা, নিজ্ঝামা পটিপদা, মজ্ঝিমা পটিপদা. কতমা চ, ভিক্খৱে, আগাড়্হা পটিপদা? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো এৱংৱাদী হোতি এৱংদিট্ঠি – ‘নত্থি কামেসু দোসো’তি. সো কামেসু পাতব্যতং আপজ্জতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, আগাড়্হা পটিপদা.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, নিজ্ঝামা পটিপদা? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অচেলকো হোতি মুত্তাচাৰো, হত্থাপলেখনো [হত্থাৱলেখনো (স্যা. কং.) দী. নি. ১.৩৯৪; ম. নি. ১.১৫৫ পস্সিতব্বং], ন এহিভদন্তিকো, ন তিট্ঠভদন্তিকো, নাভিহটং ন উদ্দিস্সকতং ন নিমন্তনং সাদিযতি. সো ন কুম্ভিমুখা পটিগ্গণ্হাতি, ন কড়োপিমুখা [খড়োপিমুখা (সী. স্যা. কং.)] পটিগ্গণ্হাতি ন এড়কমন্তৰং ন দণ্ডমন্তৰং ন মুসলমন্তৰং ন দ্ৱিন্নং ভুঞ্জমানানং ন গব্ভিনিযা ন পাযমানায ন পুৰিসন্তৰগতায ন সঙ্কিত্তীসু ন যত্থ সা উপট্ঠিতো হোতি ন যত্থ মক্খিকা সণ্ডসণ্ডচাৰিনী ন মচ্ছং ন মংসং ন সুৰং ন মেৰযং, ন থুসোদকং পিৱতি. সো একাগাৰিকো ৱা হোতি একালোপিকো, দ্ৱাগাৰিকো ৱা হোতি দ্ৱালোপিকো… সত্তাগাৰিকো ৱা হোতি সত্তালোপিকো; একিস্সাপি দত্তিযা যাপেতি, দ্ৱীহিপি দত্তীহি যাপেতি… সত্তহিপি দত্তীহি যাপেতি; একাহিকম্পি আহাৰং আহাৰেতি, দ্ৱাহিকম্পি আহাৰং আহাৰেতি… সত্তাহিকম্পি আহাৰং আহাৰেতি – ইতি এৱৰূপং অদ্ধমাসিকম্পি পৰিযাযভত্তভোজনানুযোগমনুযুত্তো ৱিহৰতি.
সো সাকভক্খোপি হোতি, সামাকভক্খোপি হোতি, নীৱাৰভক্খোপি হোতি, দদ্দুলভক্খোপি হোতি, হটভক্খোপি হোতি, কণ্হভক্খোপি হোতি, আচামভক্খোপি হোতি, পিঞ্ঞাকভক্খোপি হোতি, তিণভক্খোপি হোতি, গোমযভক্খোপি হোতি, ৱনমূলফলাহাৰো যাপেতি পৱত্তফলভোজী.
সো সাণানিপি ধাৰেতি, মসাণানিপি ধাৰেতি, ছৱদুস্সানিপি ধাৰেতি, পংসুকূলানিপি ধাৰেতি, তিৰীটানিপি ধাৰেতি, অজিনম্পি ধাৰেতি, অজিনক্খিপম্পি ধাৰেতি, কুসচীৰম্পি ধাৰেতি, ৱাকচীৰম্পি ধাৰেতি, ফলকচীৰম্পি ধাৰেতি, কেসকম্বলম্পি ধাৰেতি, ৱাড়কম্বলম্পি ধাৰেতি, উলূকপক্খিকম্পি ধাৰেতি, কেসমস্সুলোচকোপি হোতি কেসমস্সুলোচনানুযোগমনুযুত্তো, উব্ভট্ঠকোপি হোতি আসনপটিক্খিত্তো, উক্কুটিকোপি হোতি উক্কুটিকপ্পধানমনুযুত্তো, কণ্টকাপস্সযিকোপি হোতি কণ্টকাপস্সযে সেয্যং কপ্পেতি, সাযততিযকম্পি উদকোৰোহনানুযোগমনুযুত্তো ৱিহৰতি – ইতি এৱৰূপং অনেকৱিহিতং কাযস্স আতাপনপৰিতাপনানুযোগমনুযুত্তো ৱিহৰতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, নিজ্ঝামা পটিপদা.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, মজ্ঝিমা পটিপদা? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৱেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, মজ্ঝিমা পটিপদা. ইমা খো, ভিক্খৱে, তিস্সো পটিপদা’’তি.
‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৱে, পটিপদা. কতমা তিস্সো? আগাড়্হা পটিপদা, নিজ্ঝামা পটিপদা, মজ্ঝিমা পটিপদা. কতমা চ, ভিক্খৱে, আগাড়্হা পটিপদা…পে… অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, আগাড়্হা পটিপদা.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, নিজ্ঝামা পটিপদা…পে… অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, নিজ্ঝামা পটিপদা.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, মজ্ঝিমা পটিপদা? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি; উপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং পহানায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি; অনুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি; উপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং ঠিতিযা অসম্মোসায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি….
‘‘ছন্দসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি ৱীৰিযসমাধি…পে… চিত্তসমাধি…পে… ৱীমংসাসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি…পে….
‘‘সদ্ধিন্দ্ৰিযং ভাৱেতি… ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং ভাৱেতি… সতিন্দ্ৰিযং ভাৱেতি… সমাধিন্দ্ৰিযং ভাৱেতি… পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং ভাৱেতি….
‘‘সদ্ধাবলং ভাৱেতি… ৱীৰিযবলং ভাৱেতি… সতিবলং ভাৱেতি… সমাধিবলং ভাৱেতি… পঞ্ঞাবলং ভাৱেতি….
‘‘সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি… ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি… ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি… পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি… পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি… সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি… উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি….
‘‘সম্মাদিট্ঠিং ভাৱেতি… সম্মাসঙ্কপ্পং ভাৱেতি… সম্মাৱাচং ভাৱেতি… সম্মাকম্মন্তং ভাৱেতি … সম্মাআজীৱং ভাৱেতি… সম্মাৱাযামং ভাৱেতি… সম্মাসতিং ভাৱেতি… সম্মাসমাধিং ভাৱেতি…. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, মজ্ঝিমা পটিপদা. ইমা খো, ভিক্খৱে, তিস্সো পটিপদা’’তি.
অচেলকৱগ্গো ছট্ঠো.