.নমো তস্স ভগৱতো অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স.
অঙ্গুত্তৰনিকাযো
একাদসকনিপাতপাড়ি
১. নিস্সযৱগ্গো
১. কিমত্থিযসুত্তং
১. [অ. নি. ১০.১] এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কিমত্থিযানি, ভন্তে, কুসলানি সীলানি কিমানিসংসানী’’তি? ‘‘অৱিপ্পটিসাৰত্থানি খো, আনন্দ, কুসলানি সীলানি অৱিপ্পটিসাৰানিসংসানী’’তি.
‘‘অৱিপ্পটিসাৰো পন, ভন্তে, কিমত্থিযো কিমানিসংসো’’? ‘‘অৱিপ্পটিসাৰো খো, আনন্দ, পামোজ্জত্থো পামোজ্জানিসংসো’’.
‘‘পামোজ্জং পন, ভন্তে, কিমত্থিযং কিমানিসংসং’’? ‘‘পামোজ্জং খো, আনন্দ, পীতত্থং পীতানিসংসং’’.
‘‘পীতি পন, ভন্তে, কিমত্থিযা কিমানিসংসা’’? ‘‘পীতি খো, আনন্দ, পস্সদ্ধত্থা পস্সদ্ধানিসংসা’’.
‘‘পস্সদ্ধি পন, ভন্তে, কিমত্থিযা কিমানিসংসা’’? ‘‘পস্সদ্ধি খো, আনন্দ, সুখত্থা সুখানিসংসা’’.
‘‘সুখং পন, ভন্তে, কিমত্থিযং কিমানিসংসং’’? ‘‘সুখং খো, আনন্দ, সমাধত্থং সমাধানিসংসং’’.
‘‘সমাধি পন, ভন্তে, কিমত্থিযো কিমানিসংসো’’? ‘‘সমাধি খো, আনন্দ, যথাভূতঞাণদস্সনত্থো যথাভূতঞাণদস্সনানিসংসো’’.
‘‘যথাভূতঞাণদস্সনং পন, ভন্তে, কিমত্থিযং কিমানিসংসং’’? ‘‘যথাভূতঞাণদস্সনং খো, আনন্দ, নিব্বিদত্থং নিব্বিদানিসংসং’’.
‘‘নিব্বিদা, পন, ভন্তে, কিমত্থিযা কিমানিসংসা’’? ‘‘নিব্বিদা খো, আনন্দ, ৱিৰাগত্থা ৱিৰাগানিসংসা ’’.
‘‘ৱিৰাগো পন, ভন্তে, কিমত্থিযো কিমানিসংসো’’? ‘‘ৱিৰাগো খো, আনন্দ, ৱিমুত্তিঞাণদস্সনত্থো ৱিমুত্তিঞাণদস্সনানিসংসো.
‘‘ইতি খো, আনন্দ, কুসলানি সীলানি অৱিপ্পটিসাৰত্থানি অৱিপ্পটিসাৰানিসংসানি, অৱিপ্পটিসাৰো পামোজ্জত্থো পামোজ্জানিসংসো, পামোজ্জং পীতত্থং পীতানিসংসং, পীতি পস্সদ্ধত্থা পস্সদ্ধানিসংসা, পস্সদ্ধি সুখত্থা সুখানিসংসা, সুখং সমাধত্থং সমাধানিসংসং, সমাধি যথাভূতঞাণদস্সনত্থো যথাভূতঞাণদস্সনানিসংসো, যথাভূতঞাণদস্সনং নিব্বিদত্থং নিব্বিদানিসংসং, নিব্বিদা ৱিৰাগত্থা ৱিৰাগানিসংসা, ৱিৰাগো ৱিমুত্তিঞাণদস্সনত্থো ৱিমুত্তিঞাণদস্সনানিসংসো. ইতি খো, আনন্দ, কুসলানি সীলানি অনুপুব্বেন অগ্গায পৰেন্তী’’তি. পঠমং.
২. চেতনাকৰণীযসুত্তং
২. [অ. নি. ১০.২] ‘‘সীলৱতো, ভিক্খৱে, সীলসম্পন্নস্স ন চেতনায কৰণীযং – ‘অৱিপ্পটিসাৰো মে উপ্পজ্জতূ’তি. ধম্মতা এসা, ভিক্খৱে, যং সীলৱতো সীলসম্পন্নস্স অৱিপ্পটিসাৰো উপ্পজ্জতি.
‘‘অৱিপ্পটিসাৰিস্স, ভিক্খৱে, ন চেতনায কৰণীযং – ‘পামোজ্জং মে উপ্পজ্জতূ’তি. ধম্মতা এসা, ভিক্খৱে, যং অৱিপ্পটিসাৰিস্স পামোজ্জং উপ্পজ্জতি.
‘‘পমুদিতস্স, ভিক্খৱে, ন চেতনায কৰণীযং – ‘পীতি মে উপ্পজ্জতূ’তি. ধম্মতা এসা, ভিক্খৱে, যং পমুদিতস্স পীতি উপ্পজ্জতি.
‘‘পীতিমনস্স, ভিক্খৱে, ন চেতনায কৰণীযং – ‘কাযো মে পস্সম্ভতূ’তি. ধম্মতা এসা, ভিক্খৱে, যং পীতিমনস্স কাযো পস্সম্ভতি.
‘‘পস্সদ্ধকাযস্স, ভিক্খৱে, ন চেতনায কৰণীযং – ‘সুখং ৱেদিযামী’তি. ধম্মতা এসা, ভিক্খৱে, যং পস্সদ্ধকাযো সুখং ৱেদিযতি.
‘‘সুখিনো, ভিক্খৱে, ন চেতনায কৰণীযং – ‘চিত্তং মে সমাধিযতূ’তি. ধম্মতা এসা, ভিক্খৱে, যং সুখিনো চিত্তং সমাধিযতি.
‘‘সমাহিতস্স, ভিক্খৱে, ন চেতনায কৰণীযং – ‘যথাভূতং জানামি পস্সামী’তি. ধম্মতা এসা, ভিক্খৱে, যং সমাহিতো যথাভূতং জানাতি পস্সতি.
‘‘যথাভূতং, ভিক্খৱে, জানতো পস্সতো ন চেতনায কৰণীযং – ‘নিব্বিন্দামী’তি. ধম্মতা এসা, ভিক্খৱে, যং যথাভূতং জানং পস্সং নিব্বিন্দতি.
‘‘নিব্বিন্নস্স, ভিক্খৱে, ন চেতনায কৰণীযং – ‘ৱিৰজ্জামী’তি. ধম্মতা এসা, ভিক্খৱে, যং নিব্বিন্নো ৱিৰজ্জতি.
‘‘ৱিৰত্তস্স, ভিক্খৱে, ন চেতনায কৰণীযং – ‘ৱিমুত্তিঞাণদস্সনং সচ্ছিকৰোমী’তি. ধম্মতা এসা, ভিক্খৱে, যং ৱিৰত্তো ৱিমুত্তিঞাণদস্সনং সচ্ছিকৰোতি.
‘‘ইতি খো, ভিক্খৱে, ৱিৰাগো ৱিমুত্তিঞাণদস্সনত্থো ৱিমুত্তিঞাণদস্সনানিসংসো, নিব্বিদা ৱিৰাগত্থা ৱিৰাগানিসংসা, যথাভূতঞাণদস্সনং নিব্বিদত্থং নিব্বিদানিসংসং, সমাধি যথাভূতঞাণদস্সনত্থো যথাভূতঞাণদস্সনানিসংসো, সুখং সমাধত্থং সমাধানিসংসং, পস্সদ্ধি সুখত্থা সুখানিসংসা, পীতি পস্সদ্ধত্থা পস্সদ্ধানিসংসা, পামোজ্জং পীতত্থং পীতানিসংসং, অৱিপ্পটিসাৰো পামোজ্জত্থো পামোজ্জানিসংসো, কুসলানি সীলানি অৱিপ্পটিসাৰত্থানি অৱিপ্পটিসাৰানিসংসানি. ইতি খো, ভিক্খৱে, ধম্মা ধম্মে অভিসন্দেন্তি, ধম্মা ধম্মে পৰিপূৰেন্তি অপাৰা পাৰং গমনাযা’’তি. দুতিযং.
৩. পঠমউপনিসাসুত্তং
৩. [অ. নি. ৫.২৪; ১০.৩] ‘‘দুস্সীলস্স, ভিক্খৱে, সীলৱিপন্নস্স হতূপনিসো হোতি অৱিপ্পটিসাৰো. অৱিপ্পটিসাৰে অসতি অৱিপ্পটিসাৰৱিপন্নস্স হতূপনিসং হোতি পামোজ্জং. পামোজ্জে অসতি পামোজ্জৱিপন্নস্স হতূপনিসা হোতি পীতি. পীতিযা অসতি পীতিৱিপন্নস্স হতূপনিসা হোতি পস্সদ্ধি. পস্সদ্ধিযা অসতি পস্সদ্ধিৱিপন্নস্স হতূপনিসং হোতি সুখং. সুখে অসতি সুখৱিপন্নস্স হতূপনিসো হোতি সম্মাসমাধি. সম্মাসমাধিম্হি অসতি সম্মাসমাধিৱিপন্নস্স হতূপনিসং হোতি যথাভূতঞাণদস্সনং. যথাভূতঞাণদস্সনে অসতি যথাভূতঞাণদস্সনৱিপন্নস্স হতূপনিসা হোতি নিব্বিদা. নিব্বিদায অসতি নিব্বিদাৱিপন্নস্স হতূপনিসো হোতি ৱিৰাগো. ৱিৰাগে অসতি ৱিৰাগৱিপন্নস্স হতূপনিসং হোতি ৱিমুত্তিঞাণদস্সনং.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, ৰুক্খো সাখাপলাসৱিপন্নো. তস্স পপটিকাপি ন পাৰিপূৰিং গচ্ছতি, তচোপি… ফেগ্গুপি… সাৰোপি ন পাৰিপূৰিং গচ্ছতি. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, দুস্সীলস্স সীলৱিপন্নস্স হতূপনিসো হোতি অৱিপ্পটিসাৰো, অৱিপ্পটিসাৰে অসতি অৱিপ্পটিসাৰৱিপন্নস্স হতূপনিসং হোতি পামোজ্জং…পে… ৱিমুত্তিঞাণদস্সনং.
‘‘সীলৱতো, ভিক্খৱে, সীলসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নো হোতি অৱিপ্পটিসাৰো, অৱিপ্পটিসাৰে সতি অৱিপ্পটিসাৰসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নং হোতি পামোজ্জং, পামোজ্জে সতি পামোজ্জসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্না হোতি পীতি, পীতিযা সতি পীতিসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্না হোতি পস্সদ্ধি, পস্সদ্ধিযা সতি পস্সদ্ধিসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নং হোতি সুখং, সুখে সতি সুখসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নো হোতি সম্মাসমাধি, সম্মাসমাধিম্হি সতি সম্মাসমাধিসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নং হোতি যথাভূতঞাণদস্সনং, যথাভূতঞাণদস্সনে সতি যথাভূতঞাণদস্সনসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্না হোতি নিব্বিদা, নিব্বিদায সতি নিব্বিদাসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নো হোতি ৱিৰাগো, ৱিৰাগে সতি ৱিৰাগসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নং হোতি ৱিমুত্তিঞাণদস্সনং.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, ৰুক্খো সাখাপলাসসম্পন্নো. তস্স পপটিকাপি পাৰিপূৰিং গচ্ছতি, তচোপি… ফেগ্গুপি… সাৰোপি পাৰিপূৰিং গচ্ছতি. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, সীলৱতো সীলসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নো হোতি অৱিপ্পটিসাৰো, অৱিপ্পটিসাৰে সতি অৱিপ্পটিসাৰসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নং হোতি…পে… ৱিমুত্তিঞাণদস্সন’’ন্তি. ততিযং.
৪. দুতিযউপনিসাসুত্তং
৪. তত্ৰ খো আযস্মা সাৰিপুত্তো ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘আৱুসো ভিক্খৱে’’তি [ভিক্খৱোতি (সী. স্যা. পী.) এৱং সব্বত্থ অ. নি. ১০.৪]. ‘‘আৱুসো’’তি খো তে ভিক্খূ আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স পচ্চস্সোসুং. আযস্মা সাৰিপুত্তো এতদৱোচ –
‘‘দুস্সীলস্স, আৱুসো, সীলৱিপন্নস্স হতূপনিসো হোতি অৱিপ্পটিসাৰো, অৱিপ্পটিসাৰে অসতি অৱিপ্পটিসাৰৱিপন্নস্স হতূপনিসং হোতি পামোজ্জং, পামোজ্জে অসতি পামোজ্জৱিপন্নস্স হতূপনিসা হোতি পীতি, পীতিযা অসতি পীতিৱিপন্নস্স হতূপনিসা হোতি পস্সদ্ধি, পস্সদ্ধিযা অসতি পস্সদ্ধিৱিপন্নস্স হতূপনিসং হোতি সুখং, সুখে অসতি সুখৱিপন্নস্স হতূপনিসো হোতি সম্মাসমাধি, সম্মাসমাধিম্হি অসতি সম্মাসমাধিৱিপন্নস্স হতূপনিসং হোতি যথাভূতঞাণদস্সনং, যথাভূতঞাণদস্সনে অসতি যথাভূতঞাণদস্সনৱিপন্নস্স হতূপনিসা হোতি নিব্বিদা, নিব্বিদায অসতি নিব্বিদাৱিপন্নস্স হতূপনিসো হোতি ৱিৰাগো, ৱিৰাগে অসতি ৱিৰাগৱিপন্নস্স হতূপনিসং হোতি ৱিমুত্তিঞাণদস্সনং.
‘‘সেয্যথাপি, আৱুসো, ৰুক্খো সাখাপলাসৱিপন্নো. তস্স পপটিকাপি ন পাৰিপূৰিং গচ্ছতি, তচোপি… ফেগ্গুপি… সাৰোপি ন পাৰিপূৰিং গচ্ছতি. এৱমেৱং খো, আৱুসো, দুস্সীলস্স সীলৱিপন্নস্স হতূপনিসো হোতি অৱিপ্পটিসাৰো, অৱিপ্পটিসাৰে অসতি অৱিপ্পটিসাৰৱিপন্নস্স হতূপনিসং হোতি পামোজ্জং…পে… ৱিমুত্তিঞাণদস্সনং.
‘‘সীলৱতো, আৱুসো, সীলসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নো হোতি অৱিপ্পটিসাৰো, অৱিপ্পটিসাৰে সতি অৱিপ্পটিসাৰসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নং হোতি পামোজ্জং, পামোজ্জে সতি পামোজ্জসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্না হোতি পীতি, পীতিযা সতি পীতিসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্না হোতি পস্সদ্ধি, পস্সদ্ধিযা সতি পস্সদ্ধিসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নং হোতি সুখং, সুখে সতি সুখসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নো হোতি সম্মাসমাধি, সম্মাসমাধিম্হি সতি সম্মাসমাধিসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নং হোতি যথাভূতঞাণদস্সনং, যথাভূতঞাণদস্সনে সতি যথাভূতঞাণদস্সনসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্না হোতি নিব্বিদা, নিব্বিদায সতি নিব্বিদাসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নো হোতি ৱিৰাগো, ৱিৰাগে সতি ৱিৰাগসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নং হোতি ৱিমুত্তিঞাণদস্সনং.
‘‘সেয্যথাপি, আৱুসো, ৰুক্খো সাখাপলাসসম্পন্নো. তস্স পপটিকাপি পাৰিপূৰিং গচ্ছতি, তচোপি… ফেগ্গুপি… সাৰোপি পাৰিপূৰিং গচ্ছতি. এৱমেৱং খো, আৱুসো, সীলৱতো সীলসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নো হোতি অৱিপ্পটিসাৰো, অৱিপ্পটিসাৰে সতি অৱিপ্পটিসাৰসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নং হোতি পামোজ্জং…পে… ৱিমুত্তিঞাণদস্সন’’ন্তি. চতুত্থং.
৫. ততিযউপনিসাসুত্তং
৫. [অ. নি. ১০.৫] তত্ৰ খো আযস্মা আনন্দো ভিক্খূ আমন্তেসি…পে… ‘‘দুস্সীলস্স, আৱুসো, সীলৱিপন্নস্স হতূপনিসো হোতি অৱিপ্পটিসাৰো, অৱিপ্পটিসাৰে অসতি অৱিপ্পটিসাৰৱিপন্নস্স হতূপনিসং হোতি পামোজ্জং, পামোজ্জে অসতি পামোজ্জৱিপন্নস্স হতূপনিসা হোতি পীতি, পীতিযা অসতি পীতিৱিপন্নস্স হতূপনিসা হোতি পস্সদ্ধি, পস্সদ্ধিযা অসতি পস্সদ্ধিৱিপন্নস্স হতূপনিসং হোতি সুখং, সুখে অসতি সুখৱিপন্নস্স হতূপনিসো হোতি সম্মাসমাধি, সম্মাসমাধিম্হি অসতি সম্মাসমাধিৱিপন্নস্স হতূপনিসং হোতি যথাভূতঞাণদস্সনং, যথাভূতঞাণদস্সনে অসতি যথাভূতঞাণদস্সনৱিপন্নস্স হতূপনিসা হোতি নিব্বিদা, নিব্বিদায অসতি নিব্বিদাৱিপন্নস্স হতূপনিসো হোতি ৱিৰাগো, ৱিৰাগে অসতি ৱিৰাগৱিপন্নস্স হতূপনিসং হোতি ৱিমুত্তিঞাণদস্সনং.
‘‘সেয্যথাপি, আৱুসো, ৰুক্খো সাখাপলাসৱিপন্নো. তস্স পপটিকাপি ন পাৰিপূৰিং গচ্ছতি, তচোপি… ফেগ্গুপি… সাৰোপি ন পাৰিপূৰিং গচ্ছতি. এৱমেৱং খো, আৱুসো, দুস্সীলস্স সীলৱিপন্নস্স হতূপনিসো হোতি অৱিপ্পটিসাৰো, অৱিপ্পটিসাৰে অসতি অৱিপ্পটিসাৰৱিপন্নস্স হতূপনিসং হোতি পামোজ্জং…পে… ৱিমুত্তিঞাণদস্সনং.
‘‘সীলৱতো, আৱুসো, সীলসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নো হোতি অৱিপ্পটিসাৰো, অৱিপ্পটিসাৰে সতি অৱিপ্পটিসাৰসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নং হোতি পামোজ্জং, পামোজ্জে সতি পামোজ্জসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্না হোতি পীতি, পীতিযা সতি পীতিসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্না হোতি পস্সদ্ধি, পস্সদ্ধিযা সতি পস্সদ্ধিসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নং হোতি সুখং, সুখে সতি সুখসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নো হোতি সম্মাসমাধি, সম্মাসমাধিম্হি সতি সম্মাসমাধিসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নং হোতি যথাভূতঞাণদস্সনং, যথাভূতঞাণদস্সনে সতি যথাভূতঞাণদস্সনসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্না হোতি নিব্বিদা, নিব্বিদায সতি নিব্বিদাসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নো হোতি ৱিৰাগো, ৱিৰাগে সতি ৱিৰাগসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নং হোতি ৱিমুত্তিঞাণদস্সনং.
‘‘সেয্যথাপি, আৱুসো, ৰুক্খো সাখাপলাসসম্পন্নো. তস্স পপটিকাপি পাৰিপূৰিং গচ্ছতি, তচোপি… ফেগ্গুপি… সাৰোপি পাৰিপূৰিং গচ্ছতি. এৱমেৱং খো, আৱুসো, সীলৱতো সীলসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নো হোতি অৱিপ্পটিসাৰো, অৱিপ্পটিসাৰে সতি অৱিপ্পটিসাৰসম্পন্নস্স উপনিসসম্পন্নং হোতি পামোজ্জং…পে… ৱিমুত্তিঞাণদস্সন’’ন্তি. পঞ্চমং.
৬. ব্যসনসুত্তং
৬. ‘‘যো সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অক্কোসকো পৰিভাসকো অৰিযূপৱাদো সব্ৰহ্মচাৰীনং, ঠানমেতং অৱকাসো যং সো একাদসন্নং ব্যসনানং অঞ্ঞতৰং ব্যসনং নিগচ্ছেয্য.
কতমেসং একাদসন্নং? অনধিগতং নাধিগচ্ছতি, অধিগতা পৰিহাযতি, সদ্ধম্মস্স ন ৱোদাযন্তি, সদ্ধম্মেসু ৱা অধিমানিকো হোতি, অনভিৰতো ৱা ব্ৰহ্মচৰিযং চৰতি, অঞ্ঞতৰং ৱা সংকিলিট্ঠং আপত্তিং আপজ্জতি, সিক্খং ৱা পচ্চক্খায হীনাযাৱত্ততি, গাড়্হং ৱা ৰোগাতঙ্কং ফুসতি, উম্মাদং ৱা পাপুণাতি চিত্তক্খেপং ৱা, সম্মূড়্হো কালং কৰোতি, কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি – যো সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অক্কোসকো পৰিভাসকো অৰিযূপৱাদো সব্ৰহ্মচাৰীনং, ঠানমেতং অৱকাসো যং সো ইমেসং একাদসন্নং ব্যসনানং অঞ্ঞতৰং ব্যসনং নিগচ্ছেয্য. [( ) এত্থন্তৰে পাঠো সী. স্যা. কং. পী. পোত্থকেসু ন দিস্সতি]
‘‘যো সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অক্কোসকো পৰিভাসকো অৰিযূপৱাদো সব্ৰহ্মচাৰীনং, অট্ঠানমেতং অনৱকাসো যং সো একাদসন্নং ব্যসনানং অঞ্ঞতৰং ব্যসনং ন নিগচ্ছেয্য.
কতমেসং একাদসন্নং? অনধিগতং নাধিগচ্ছতি, অধিগতা পৰিহাযতি, সদ্ধম্মস্স ন ৱোদাযন্তি, সদ্ধম্মেসু ৱা অধিমানিকো হোতি, অনভিৰতো ৱা ব্ৰহ্মচৰিযং চৰতি, অঞ্ঞতৰং ৱা সংকিলিট্ঠং আপত্তিং আপজ্জতি, সিক্খং ৱা পচ্চক্খায হীনাযাৱত্ততি, গাড়্হং ৱা ৰোগাতঙ্কং ফুসতি, উম্মাদং ৱা পাপুণাতি চিত্তক্খেপং ৱা, সম্মূড়্হো কালং কৰোতি, কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি – যো সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অক্কোসকো পৰিভাসকো অৰিযূপৱাদো সব্ৰহ্মচাৰীনং, অট্ঠানমেতং অনৱকাসো যং সো ইমেসং একাদসন্নং ব্যসনানং অঞ্ঞতৰং ব্যসনং ন নিগচ্ছেয্যা’’তি. ছট্ঠং.
৭. সঞ্ঞাসুত্তং
৭. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ –
‘‘সিযা নু খো, ভন্তে, ভিক্খুনো তথাৰূপো সমাধিপটিলাভো যথা নেৱ পথৱিযং পথৱিসঞ্ঞী অস্স, ন আপস্মিং আপোসঞ্ঞী অস্স, ন তেজস্মিং তেজোসঞ্ঞী অস্স, ন ৱাযস্মিং ৱাযোসঞ্ঞী অস্স, ন আকাসানঞ্চাযতনে আকাসানঞ্চাযতনসঞ্ঞী অস্স, ন ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনে ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসঞ্ঞী অস্স, ন আকিঞ্চঞ্ঞাযতনে আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসঞ্ঞী অস্স, ন নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনে নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসঞ্ঞী অস্স, ন ইধলোকে ইধলোকসঞ্ঞী অস্স, ন পৰলোকে পৰলোকসঞ্ঞী অস্স, যম্পিদং দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা, তত্ৰাপি ন সঞ্ঞী অস্স; সঞ্ঞী চ পন অস্সাতি?
‘‘সিযা, আনন্দ, ভিক্খুনো তথাৰূপো সমাধিপটিলাভো যথা নেৱ পথৱিযং পথৱিসঞ্ঞী অস্স, ন আপস্মিং আপোসঞ্ঞী অস্স, ন তেজস্মিং তেজোসঞ্ঞী অস্স, ন ৱাযস্মিং ৱাযোসঞ্ঞী অস্স, ন আকাসানঞ্চাযতনে আকাসানঞ্চাযতনসঞ্ঞী অস্স, ন ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনে ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসঞ্ঞী অস্স, ন আকিঞ্চঞ্ঞাযতনে আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসঞ্ঞী অস্স, ন নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনে নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসঞ্ঞী অস্স, ন ইধলোকে ইধলোকসঞ্ঞী অস্স, ন পৰলোকে পৰলোকসঞ্ঞী অস্স, যম্পিদং দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা, তত্ৰাপি ন সঞ্ঞী অস্স; সঞ্ঞী চ পন অস্সা’’তি.
‘‘যথা কথং পন, ভন্তে, সিযা ভিক্খুনো তথাৰূপো সমাধিপটিলাভো যথা নেৱ পথৱিযং পথৱিসঞ্ঞী অস্স, ন আপস্মিং আপোসঞ্ঞী অস্স, ন তেজস্মিং তেজোসঞ্ঞী অস্স, ন ৱাযস্মিং ৱাযোসঞ্ঞী অস্স, ন আকাসানঞ্চাযতনে আকাসানঞ্চাযতনসঞ্ঞী অস্স, ন ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনে ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসঞ্ঞী অস্স, ন আকিঞ্চঞ্ঞাযতনে আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসঞ্ঞী অস্স, ন নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনে নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসঞ্ঞী অস্স, ন ইধলোকে ইধলোকসঞ্ঞী অস্স, ন পৰলোকে পৰলোকসঞ্ঞী অস্স, যম্পিদং দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা, তত্ৰাপি ন সঞ্ঞী অস্স, সঞ্ঞী চ পন অস্সাতি.
‘‘ইধানন্দ, ভিক্খু এৱংসঞ্ঞী হোতি – ‘এতং সন্তং এতং পণীতং, যদিদং সব্বসঙ্খাৰসমথো সব্বূপধিপটিনিস্সগ্গো তণ্হাক্খযো ৱিৰাগো নিৰোধো নিব্বান’ন্তি. এৱং খো, আনন্দ, সিযা ভিক্খুনো তথাৰূপো সমাধিপটিলাভো যথা নেৱ পথৱিযং পথৱিসঞ্ঞী অস্স, ন আপস্মিং আপোসঞ্ঞী অস্স, ন তেজস্মিং তেজোসঞ্ঞী অস্স, ন ৱাযস্মিং ৱাযোসঞ্ঞী অস্স, ন আকাসানঞ্চাযতনে আকাসানঞ্চাযতনসঞ্ঞী অস্স, ন ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনে ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসঞ্ঞী অস্স, ন আকিঞ্চঞ্ঞাযতনে আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসঞ্ঞী অস্স, ন নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনে নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসঞ্ঞী অস্স, ন ইধলোকে ইধলোকসঞ্ঞী অস্স, ন পৰলোকে পৰলোকসঞ্ঞী অস্স, যম্পিদং দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা, তত্ৰাপি ন সঞ্ঞী অস্স, সঞ্ঞী চ পন অস্সা’’তি.
অথ খো আযস্মা আনন্দো ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দিত্ৱা অনুমোদিত্ৱা উট্ঠাযাসনা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা যেনাযস্মা সাৰিপুত্তো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মতা সাৰিপুত্তেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো আযস্মন্তং সাৰিপুত্তং এতদৱোচ –
‘‘সিযা নু খো, আৱুসো সাৰিপুত্ত, ভিক্খুনো তথাৰূপো সমাধিপটিলাভো যথা নেৱ পথৱিযং পথৱিসঞ্ঞী অস্স…পে… যম্পিদং দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা, তত্ৰাপি ন সঞ্ঞী অস্স, সঞ্ঞী পন অস্সাতি. ‘‘সিযা, আৱুসো আনন্দ, ভিক্খুনো তথাৰূপো সমাধিপটিলাভো যথা নেৱ পথৱিযং পথৱিসঞ্ঞী অস্স…পে… যম্পিদং দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা, তত্ৰাপি ন সঞ্ঞী অস্স, সঞ্ঞী চ পন অস্সা’’তি.
‘‘যথা কথং পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, সিযা ভিক্খুনো তথাৰূপো সমাধিপটিলাভো যথা নেৱ পথৱিযং পথৱিসঞ্ঞী অস্স…পে… যম্পিদং দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা, তত্ৰাপি ন সঞ্ঞী অস্স, সঞ্ঞী চ পন অস্সা’’তি?
‘‘ইধ, আৱুসো আনন্দ, ভিক্খু এৱংসঞ্ঞী হোতি – ‘এতং সন্তং এতং পণীতং, যদিদং সব্বসঙ্খাৰসমথো সব্বূপধিপটিনিস্সগ্গো তণ্হাক্খযো ৱিৰাগো নিৰোধো নিব্বান’ন্তি. এৱং খো, আৱুসো আনন্দ, সিযা ভিক্খুনো তথাৰূপো সমাধিপটিলাভো যথা নেৱ পথৱিযং পথৱিসঞ্ঞী অস্স…পে… যম্পিদং দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা, তত্ৰাপি ন সঞ্ঞী অস্স, সঞ্ঞী চ পন অস্সা’’তি.
‘‘অচ্ছৰিযং, আৱুসো, অব্ভুতং, আৱুসো! যত্ৰ হি নাম সত্থু চেৱ সাৱকস্স চ অত্থেন অত্থো ব্যঞ্জনেন ব্যঞ্জনং সংসন্দিস্সতি সমেস্সতি ন ৱিগ্গয্হিস্সতি, যদিদং অগ্গপদস্মিং! ইদানাহং, আৱুসো, ভগৱন্তং উপসঙ্কমিত্ৱা এতমত্থং অপুচ্ছিং. ভগৱাপি মে এতেহি অক্খৰেহি এতেহি পদেহি এতেহি ব্যঞ্জনেহি এতমত্থং ব্যাকাসি, সেয্যথাপি আযস্মা সাৰিপুত্তো. অচ্ছৰিযং, আৱুসো, অব্ভুতং, আৱুসো, যত্ৰ হি নাম সত্থু চেৱ সাৱকস্স চ অত্থেন অত্থো ব্যঞ্জনেন ব্যঞ্জনং সংসন্দিস্সতি সমেস্সতি ন ৱিগ্গয্হিস্সতি, যদিদং অগ্গপদস্মি’’ন্তি! সত্তমং.
৮. মনসিকাৰসুত্তং
৮. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ –
‘‘সিযা নু খো, ভন্তে, ভিক্খুনো তথাৰূপো সমাধিপটিলাভো যথা ন চক্খুং মনসি কৰেয্য, ন ৰূপং মনসি কৰেয্য, ন সোতং মনসি কৰেয্য, ন সদ্দং মনসি কৰেয্য, ন ঘানং মনসি কৰেয্য, ন গন্ধং মনসি কৰেয্য, ন জিৱ্হং মনসি কৰেয্য, ন ৰসং মনসি কৰেয্য, ন কাযং মনসি কৰেয্য, ন ফোট্ঠব্বং মনসি কৰেয্য, ন পথৱিং মনসি কৰেয্য, ন আপং মনসি কৰেয্য, ন তেজং মনসি কৰেয্য, ন ৱাযং মনসি কৰেয্য, ন আকাসানঞ্চাযতনং মনসি কৰেয্য, ন ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং মনসি কৰেয্য, ন আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং মনসি কৰেয্য, ন নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং মনসি কৰেয্য, ন ইধলোকং মনসি কৰেয্য, ন পৰলোকং মনসি কৰেয্য, যম্পিদং দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা, তম্পি ন মনসি কৰেয্য; মনসি চ পন কৰেয্যা’’তি?
‘‘সিযা, আনন্দ, ভিক্খুনো তথাৰূপো সমাধিপটিলাভো যথা ন চক্খুং মনসি কৰেয্য, ন ৰূপং মনসি কৰেয্য, ন সোতং মনসি কৰেয্য, ন সদ্দং মনসি কৰেয্য, ন ঘানং মনসি কৰেয্য, ন গন্ধং মনসি কৰেয্য, ন জিৱ্হং মনসি কৰেয্য, ন ৰসং মনসি কৰেয্য, ন কাযং মনসি কৰেয্য, ন ফোট্ঠব্বং মনসি কৰেয্য, ন পথৱিং মনসি কৰেয্য, ন আপং মনসি কৰেয্য, ন তেজং মনসি কৰেয্য, ন ৱাযং মনসি কৰেয্য, ন আকাসানঞ্চাযতনং মনসি কৰেয্য, ন ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং মনসি কৰেয্য, ন আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং মনসি কৰেয্য, ন নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং মনসি কৰেয্য, ন ইধলোকং মনসি কৰেয্য, ন পৰলোকং মনসি কৰেয্য, যম্পিদং দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা, তম্পি ন মনসি কৰেয্য; মনসি চ পন কৰেয্যা’’তি.
‘‘যথা কথং পন, ভন্তে, সিযা ভিক্খুনো তথাৰূপো সমাধিপটিলাভো যথা ন চক্খুং মনসি কৰেয্য, ন ৰূপং মনসি কৰেয্য… যম্পিদং দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা, তম্পি ন মনসি কৰেয্য; মনসি চ পন কৰেয্যা’’তি?
‘‘ইধানন্দ, ভিক্খু এৱং মনসি কৰোতি – ‘এতং সন্তং এতং পণীতং, যদিদং সব্বসঙ্খাৰসমথো সব্বূপধিপটিনিস্সগ্গো তণ্হাক্খযো ৱিৰাগো নিৰোধো নিব্বান’ন্তি. এৱং খো, আনন্দ, সিযা ভিক্খুনো তথাৰূপো সমাধিপটিলাভো যথা ন চক্খুং মনসি কৰেয্য, ন ৰূপং মনসি কৰেয্য…পে… যম্পিদং দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা, তম্পি ন মনসি কৰেয্য; মনসি চ পন কৰেয্যা’’তি. অট্ঠমং.
৯. সদ্ধসুত্তং
৯. একং সমযং ভগৱা নাতিকে ৱিহৰতি গিঞ্জকাৱসথে. অথ খো আযস্মা সদ্ধো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং সদ্ধং ভগৱা এতদৱোচ –
‘‘আজানীযঝাযিতং খো, সদ্ধ, ঝায; মা খড়ুঙ্কঝাযিতং [আজানীযজ্ঝাযিতং খো সদ্ধ ঝাযথ, মা খড়ুঙ্কজ্ঝাযিতং (সী. পী.)]. কথঞ্চ, খড়ুঙ্কঝাযিতং হোতি? অস্সখড়ুঙ্কো হি, সদ্ধ, দোণিযা বদ্ধো [বন্ধো (স্যা. ক.)] ‘যৱসং যৱস’ন্তি ঝাযতি. তং কিস্স হেতু? ন হি, সদ্ধ, অস্সখড়ুঙ্কস্স দোণিযা বদ্ধস্স এৱং হোতি – ‘কিং নু খো মং অজ্জ অস্সদম্মসাৰথি কাৰণং কাৰেস্সতি, কিমস্সাহং [কম্মস্সাহং (ক.)] পটিকৰোমী’তি. সো দোণিযা বদ্ধো ‘যৱসং যৱস’ন্তি ঝাযতি. এৱমেৱং খো, সদ্ধ, ইধেকচ্চো পুৰিসখড়ুঙ্কো অৰঞ্ঞগতোপি ৰুক্খমূলগতোপি সুঞ্ঞাগাৰগতোপি কামৰাগপৰিযুট্ঠিতেন চেতসা ৱিহৰতি কামৰাগপৰেতেন উপ্পন্নস্স চ কামৰাগস্স নিস্সৰণং যথাভূতং নপ্পজানাতি. সো কামৰাগংযেৱ অন্তৰং কত্ৱা ঝাযতি পজ্ঝাযতি নিজ্ঝাযতি অৱজ্ঝাযতি, ব্যাপাদপৰিযুট্ঠিতেন চেতসা ৱিহৰতি… থিনমিদ্ধপৰিযুট্ঠিতেন চেতসা ৱিহৰতি… উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চপৰিযুট্ঠিতেন চেতসা ৱিহৰতি… ৱিচিকিচ্ছাপৰিযুট্ঠিতেন চেতসা ৱিহৰতি ৱিচিকিচ্ছাপৰেতেন, উপ্পন্নায চ ৱিচিকিচ্ছায নিস্সৰণং যথাভূতং নপ্পজানাতি. সো ৱিচিকিচ্ছংযেৱ অন্তৰং কত্ৱা ঝাযতি পজ্ঝাযতি নিজ্ঝাযতি অৱজ্ঝাযতি. সো পথৱিম্পি নিস্সায ঝাযতি, আপম্পি নিস্সায ঝাযতি, তেজম্পি নিস্সায ঝাযতি, ৱাযম্পি নিস্সায ঝাযতি, আকাসানঞ্চাযতনম্পি নিস্সায ঝাযতি, ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনম্পি নিস্সায ঝাযতি, আকিঞ্চঞ্ঞাযতনম্পি নিস্সায ঝাযতি, নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনম্পি নিস্সায ঝাযতি, ইধলোকম্পি নিস্সায ঝাযতি, পৰলোকম্পি নিস্সায ঝাযতি, যম্পিদং দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা, তম্পি নিস্সায ঝাযতি. এৱং খো, সদ্ধ, পুৰিসখড়ুঙ্কঝাযিতং হোতি.
‘‘কথঞ্চ, সদ্ধ, আজানীযঝাযিতং হোতি? ভদ্ৰো হি, সদ্ধ, অস্সাজানীযো দোণিযা বদ্ধো ন ‘যৱসং যৱস’ন্তি ঝাযতি. তং কিস্স হেতু? ভদ্ৰস্স হি, সদ্ধ, অস্সাজানীযস্স দোণিযা বদ্ধস্স এৱং হোতি – ‘কিং নু খো মং অজ্জ অস্সদম্মসাৰথি কাৰণং কাৰেস্সতি, কিমস্সাহং পটিকৰোমী’তি. সো দোণিযা বদ্ধো ন ‘যৱসং যৱস’ন্তি ঝাযতি. ভদ্ৰো হি, সদ্ধ, অস্সাজানীযো যথা ইণং যথা বন্ধং যথা জানিং যথা কলিং এৱং পতোদস্স অজ্ঝোহৰণং সমনুপস্সতি. এৱমেৱং খো, সদ্ধ, ভদ্ৰো পুৰিসাজানীযো অৰঞ্ঞগতোপি ৰুক্খমূলগতোপি সুঞ্ঞাগাৰগতোপি ন কামৰাগপৰিযুট্ঠিতেন চেতসা ৱিহৰতি ন কামৰাগপৰেতেন, উপ্পন্নস্স চ কামৰাগস্স নিস্সৰণং যথাভূতং পজানাতি, ন ব্যাপাদপৰিযুট্ঠিতেন চেতসা ৱিহৰতি… ন থিনমিদ্ধপৰিযুট্ঠিতেন চেতসা ৱিহৰতি… ন উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চপৰিযুট্ঠিতেন চেতসা ৱিহৰতি… ন ৱিচিকিচ্ছাপৰিযুট্ঠিতেন চেতসা ৱিহৰতি ন ৱিচিকিচ্ছাপৰেতেন, উপ্পন্নায চ ৱিচিকিচ্ছায নিস্সৰণং যথাভূতং পজানাতি. সো নেৱ পথৱিং নিস্সায ঝাযতি, ন আপং নিস্সায ঝাযতি, ন তেজং নিস্সায ঝাযতি, ন ৱাযং নিস্সায ঝাযতি, ন আকাসানঞ্চাযতনং নিস্সায ঝাযতি, ন ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং নিস্সায ঝাযতি, ন আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং নিস্সায ঝাযতি, ন নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং নিস্সায ঝাযতি, ন ইধলোকং নিস্সায ঝাযতি, ন পৰলোকং নিস্সায ঝাযতি, যম্পিদং দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা, তম্পি নিস্সায ন ঝাযতি; ঝাযতি চ পন. এৱং ঝাযিঞ্চ পন, সদ্ধ, ভদ্ৰং পুৰিসাজানীযং সইন্দা দেৱা সব্ৰহ্মকা সপজাপতিকা আৰকাৱ নমস্সন্তি –
‘‘নমো তে পুৰিসাজঞ্ঞ, নমো তে পুৰিসুত্তম;
যস্স তে নাভিজানাম, যম্পি নিস্সায ঝাযসী’’তি.
এৱং ৱুত্তে আযস্মা সদ্ধো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কথং ঝাযী পন, ভন্তে, ভদ্ৰো পুৰিসাজানীযো [পুৰিসাজানীযো ঝাযতি, সো (সী. স্যা. পী.), পুৰিসাজানীযো, সো (ক.)] নেৱ পথৱিং নিস্সায ঝাযতি, ন আপং নিস্সায ঝাযতি, ন তেজং নিস্সায ঝাযতি, ন ৱাযং নিস্সায ঝাযতি, ন আকাসানঞ্চাযতনং নিস্সায ঝাযতি, ন ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং নিস্সায ঝাযতি, ন আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং নিস্সায ঝাযতি, ন নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং নিস্সায ঝাযতি, ন ইধলোকং নিস্সায ঝাযতি, ন পৰলোকং নিস্সায ঝাযতি, যম্পিদং দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা, তম্পি নিস্সায ন ঝাযতি; ঝাযতি চ পন? কথং ঝাযিঞ্চ পন, ভন্তে, ভদ্ৰং পুৰিসাজানীযং সইন্দা দেৱা সব্ৰহ্মকা সপজাপতিকা আৰকাৱ নমস্সন্তি –
‘‘নমো তে পুৰিসাজঞ্ঞ, নমো তে পুৰিসুত্তম;
যস্স তে নাভিজানাম, যম্পি নিস্সায ঝাযসী’’তি.
‘‘ইধ, সদ্ধ, ভদ্ৰস্স পুৰিসাজানীযস্স পথৱিযং পথৱিসঞ্ঞা ৱিভূতা হোতি, আপস্মিং আপোসঞ্ঞা ৱিভূতা হোতি, তেজস্মিং তেজোসঞ্ঞা ৱিভূতা হোতি, ৱাযস্মিং ৱাযোসঞ্ঞা ৱিভূতা হোতি, আকাসানঞ্চাযতনে আকাসানঞ্চাযতনসঞ্ঞা ৱিভূতা হোতি, ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনে ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসঞ্ঞা ৱিভূতা হোতি, আকিঞ্চঞ্ঞাযতনে আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসঞ্ঞা ৱিভূতা হোতি, নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনে নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসঞ্ঞা ৱিভূতা হোতি, ইধলোকে ইধলোকসঞ্ঞা ৱিভূতা হোতি, পৰলোকে পৰলোকসঞ্ঞা ৱিভূতা হোতি, যম্পিদং দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা, তত্ৰাপি সঞ্ঞা ৱিভূতা হোতি. এৱং ঝাযী খো, সদ্ধ, ভদ্ৰো পুৰিসাজানীযো নেৱ পথৱিং নিস্সায ঝাযতি…পে… যম্পিদং দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা, তম্পি নিস্সায ন ঝাযতি; ঝাযতি চ পন. এৱং ঝাযিঞ্চ পন, সদ্ধ, ভদ্ৰং পুৰিসাজানীযং সইন্দা দেৱা সব্ৰহ্মকা সপজাপতিকা আৰকাৱ নমস্সন্তি –
‘‘নমো তে পুৰিসাজঞ্ঞ, নমো তে পুৰিসুত্তম;
যস্স তে নাভিজানাম, যম্পি নিস্সায ঝাযসী’’তি. নৱমং;
১০. মোৰনিৱাপসুত্তং
১০. একং সমযং ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি মোৰনিৱাপে পৰিব্বাজকাৰামে. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৱো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –
‘‘তীহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অচ্চন্তনিট্ঠো হোতি অচ্চন্তযোগক্খেমী অচ্চন্তব্ৰহ্মচাৰী অচ্চন্তপৰিযোসানো সেট্ঠো দেৱমনুস্সানং. কতমেহি তীহি? অসেখেন সীলক্খন্ধেন, অসেখেন সমাধিক্খন্ধেন, অসেখেন পঞ্ঞাক্খন্ধেন – ইমেহি, খো, ভিক্খৱে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অচ্চন্তনিট্ঠো হোতি অচ্চন্তযোগক্খেমী অচ্চন্তব্ৰহ্মচাৰী অচ্চন্তপৰিযোসানো সেট্ঠো দেৱমনুস্সানং.
‘‘অপৰেহিপি, ভিক্খৱে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অচ্চন্তনিট্ঠো হোতি অচ্চন্তযোগক্খেমী অচ্চন্তব্ৰহ্মচাৰী অচ্চন্তপৰিযোসানো সেট্ঠো দেৱমনুস্সানং. কতমেহি তীহি? ইদ্ধিপাটিহাৰিযেন, আদেসনাপাটিহাৰিযেন, অনুসাসনীপাটিহাৰিযেন – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অচ্চন্তনিট্ঠো হোতি, অচ্চন্তযোগক্খেমী অচ্চন্তব্ৰহ্মচাৰী অচ্চন্তপৰিযোসানো সেট্ঠো দেৱমনুস্সানং.
‘‘অপৰেহিপি, ভিক্খৱে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অচ্চন্তনিট্ঠো হোতি অচ্চন্তযোগক্খেমী অচ্চন্তব্ৰহ্মচাৰী অচ্চন্তপৰিযোসানো সেট্ঠো দেৱমনুস্সানং. কতমেহি তীহি? সম্মাদিট্ঠিযা, সম্মাঞাণেন, সম্মাৱিমুত্তিযা – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অচ্চন্তনিট্ঠো হোতি অচ্চন্তযোগক্খেমী অচ্চন্তব্ৰহ্মচাৰী অচ্চন্তপৰিযোসানো সেট্ঠো দেৱমনুস্সানং.
‘‘দ্ৱীহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অচ্চন্তনিট্ঠো হোতি অচ্চন্তযোগক্খেমী অচ্চন্তব্ৰহ্মচাৰী অচ্চন্তপৰিযোসানো সেট্ঠো দেৱমনুস্সানং. কতমেহি দ্ৱীহি? ৱিজ্জায, চৰণেন – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, দ্ৱীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অচ্চন্তনিট্ঠো হোতি অচ্চন্তযোগক্খেমী অচ্চন্তব্ৰহ্মচাৰী অচ্চন্তপৰিযোসানো সেট্ঠো দেৱমনুস্সানং. ব্ৰহ্মুনা পেসা, ভিক্খৱে, সনঙ্কুমাৰেন গাথা ভাসিতা –
‘‘খত্তিযো সেট্ঠো জনেতস্মিং, যে গোত্তপটিসাৰিনো;
ৱিজ্জাচৰণসম্পন্নো, সো সেট্ঠো দেৱমানুসে’’তি [দী. নি. ১.২৭৭; সং. নি. ১.১৮২; ২.২৪৫].
‘‘সা খো পনেসা, ভিক্খৱে, সনঙ্কুমাৰেন গাথা ভাসিতা সুভাসিতা, নো দুব্ভাসিতা; অত্থসংহিতা, নো অনত্থসংহিতা; অনুমতা মযা. অহম্পি, ভিক্খৱে, এৱং ৱদামি –
‘‘খত্তিযো সেট্ঠো জনেতস্মিং, যে গোত্তপটিসাৰিনো;
ৱিজ্জাচৰণসম্পন্নো, সো সেট্ঠো দেৱমানুসে’’তি. দসমং;
নিস্সযৱগ্গো [নিস্সাযৱগ্গো (স্যা. কং.)] পঠমো.
তস্সুদ্দানং –
কিমত্থিযা চেতনা তযো, উপনিসা ব্যসনেন চ;
দ্ৱে সঞ্ঞা মনসিকাৰো, সদ্ধো মোৰনিৱাপকন্তি.
২. অনুস্সতিৱগ্গো
১. পঠমমহানামসুত্তং
১১. একং সমযং ভগৱা সক্কেসু ৱিহৰতি কপিলৱত্থুস্মিং নিগ্ৰোধাৰামে. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা ভিক্খূ ভগৱতো চীৱৰকম্মং কৰোন্তি – ‘‘নিট্ঠিতচীৱৰো ভগৱা তেমাসচ্চযেন চাৰিকং পক্কমিস্সতী’’তি. অস্সোসি খো মহানামো সক্কো – ‘‘সম্বহুলা কিৰ ভিক্খূ ভগৱতো চীৱৰকম্মং কৰোন্তি – ‘নিট্ঠিতচীৱৰো ভগৱা তেমাসচ্চযেন চাৰিকং পক্কমিস্সতী’’’তি.
অথ খো মহানামো সক্কো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো মহানামো সক্কো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘সুতং মেতং, ভন্তে – ‘সম্বহুলা কিৰ ভিক্খূ ভগৱতো চীৱৰকম্মং কৰোন্তি – নিট্ঠিতচীৱৰো ভগৱা তেমাসচ্চযেন চাৰিকং পক্কমিস্সতী’তি. তেসং নো, ভন্তে, নানাৱিহাৰেহি ৱিহৰতং কেনস্স [কেন (স্যা. কং.)] ৱিহাৰেন ৱিহাতব্ব’’ন্তি?
‘‘সাধু সাধু, মহানাম! এতং খো, মহানাম, তুম্হাকং পতিৰূপং কুলপুত্তানং, যং তুম্হে তথাগতং উপসঙ্কমিত্ৱা পুচ্ছেয্যাথ – ‘তেসং নো, ভন্তে, নানাৱিহাৰেহি ৱিহৰতং কেনস্স ৱিহাৰেন ৱিহাতব্ব’’’ন্তি? সদ্ধো খো, মহানাম, আৰাধকো হোতি, নো অস্সদ্ধো; আৰদ্ধৱীৰিযো আৰাধকো হোতি, নো কুসীতো; উপট্ঠিতস্সতি আৰাধকো হোতি, নো মুট্ঠস্সতি; সমাহিতো আৰাধকো হোতি, নো অসমাহিতো; পঞ্ঞৱা আৰাধকো হোতি, নো দুপ্পঞ্ঞো. ইমেসু খো ত্ৱং, মহানাম, পঞ্চসু ধম্মেসু পতিট্ঠায ছ ধম্মে উত্তৰি [উত্তৰিং (সী. স্যা. কং. পী.)] ভাৱেয্যাসি. [অ. নি. ৬.১০] ‘‘ইধ ত্ৱং, মহানাম, তথাগতং অনুস্সৰেয্যাসি – ‘ইতিপি সো ভগৱা অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৱিজ্জাচৰণসম্পন্নো সুগতো লোকৱিদূ অনুত্তৰো পুৰিসদম্মসাৰথি সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱা’তি. যস্মিং, মহানাম, সমযে অৰিযসাৱকো তথাগতং অনুস্সৰতি, নেৱস্স তস্মিং সমযে ৰাগপৰিযুট্ঠিতং চিত্তং হোতি, ন দোসপৰিযুট্ঠিতং চিত্তং হোতি, ন মোহপৰিযুট্ঠিতং চিত্তং হোতি; উজুগতমেৱস্স তস্মিং সমযে চিত্তং হোতি তথাগতং আৰব্ভ. উজুগতচিত্তো খো পন, মহানাম, অৰিযসাৱকো লভতি অত্থৱেদং, লভতি ধম্মৱেদং, লভতি ধম্মূপসংহিতং পামোজ্জং. পমুদিতস্স পীতি জাযতি, পীতিমনস্স কাযো পস্সম্ভতি, পস্সদ্ধকাযো সুখং ৱেদিযতি, সুখিনো চিত্তং সমাধিযতি. অযং ৱুচ্চতি, মহানাম, অৰিযসাৱকো ৱিসমগতায পজায সমপ্পত্তো ৱিহৰতি, সব্যাপজ্জায পজায অব্যাপজ্জো ৱিহৰতি, ধম্মসোতসমাপন্নো বুদ্ধানুস্সতিং ভাৱেতি.
‘‘পুন চপৰং ত্ৱং, মহানাম, ধম্মং অনুস্সৰেয্যাসি – ‘স্ৱাক্খাতো ভগৱতা ধম্মো সন্দিট্ঠিকো অকালিকো এহিপস্সিকো ওপনেয্যিকো [ওপনযিকো (সী. স্যা. কং. পী.)] পচ্চত্তং ৱেদিতব্বো ৱিঞ্ঞূহী’তি. যস্মিং, মহানাম, সমযে অৰিযসাৱকো ধম্মং অনুস্সৰতি, নেৱস্স তস্মিং সমযে ৰাগপৰিযুট্ঠিতং চিত্তং হোতি, ন দোসপৰিযুট্ঠিতং চিত্তং হোতি, ন মোহপৰিযুট্ঠিতং চিত্তং হোতি; উজুগতমেৱস্স তস্মিং সমযে চিত্তং হোতি ধম্মং আৰব্ভ. উজুগতচিত্তো খো পন, মহানাম, অৰিযসাৱকো লভতি অত্থৱেদং, লভতি ধম্মৱেদং, লভতি ধম্মূপসংহিতং পামোজ্জং. পমুদিতস্স পীতি জাযতি, পীতিমনস্স কাযো পস্সম্ভতি, পস্সদ্ধকাযো সুখং ৱেদিযতি, সুখিনো চিত্তং সমাধিযতি. অযং ৱুচ্চতি, মহানাম, অৰিযসাৱকো ৱিসমগতায পজায সমপ্পত্তো ৱিহৰতি, সব্যাপজ্জায পজায অব্যাপজ্জো ৱিহৰতি, ধম্মসোতসমাপন্নো ধম্মানুস্সতিং ভাৱেতি.
‘‘পুন চপৰং ত্ৱং, মহানাম, সঙ্ঘং অনুস্সৰেয্যাসি – ‘সুপ্পটিপন্নো ভগৱতো সাৱকসঙ্ঘো, উজুপ্পটিপন্নো ভগৱতো সাৱকসঙ্ঘো, ঞাযপ্পটিপন্নো ভগৱতো সাৱকসঙ্ঘো, সামীচিপ্পটিপন্নো ভগৱতো সাৱকসঙ্ঘো, যদিদং চত্তাৰি পুৰিসযুগানি অট্ঠ পুৰিসপুগ্গলা, এস ভগৱতো সাৱকসঙ্ঘো আহুনেয্যো পাহুনেয্যো দক্খিণেয্যো অঞ্জলিকৰণীযো অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্সা’তি. যস্মিং, মহানাম, সমযে অৰিযসাৱকো সঙ্ঘং অনুস্সৰতি, নেৱস্স তস্মিং সমযে ৰাগপৰিযুট্ঠিতং চিত্তং হোতি, ন দোসপৰিযুট্ঠিতং চিত্তং হোতি, ন মোহপৰিযুট্ঠিতং চিত্তং হোতি; উজুগতমেৱস্স তস্মিং সমযে চিত্তং হোতি সঙ্ঘং আৰব্ভ. উজুগতচিত্তো খো পন, মহানাম, অৰিযসাৱকো লভতি অত্থৱেদং, লভতি ধম্মৱেদং, লভতি ধম্মূপসংহিতং পামোজ্জং. পমুদিতস্স পীতি জাযতি, পীতিমনস্স কাযো পস্সম্ভতি, পস্সদ্ধকাযো সুখং ৱেদিযতি, সুখিনো চিত্তং সমাধিযতি. অযং ৱুচ্চতি, মহানাম, অৰিযসাৱকো ৱিসমগতায পজায সমপ্পত্তো ৱিহৰতি, সব্যাপজ্জায পজায অব্যাপজ্জো ৱিহৰতি, ধম্মসোতসমাপন্নো সঙ্ঘানুস্সতিং ভাৱেতি.
‘‘পুন চপৰং ত্ৱং, মহানাম, অত্তনো সীলানি অনুস্সৰেয্যাসি অখণ্ডানি অচ্ছিদ্দানি অসবলানি অকম্মাসানি ভুজিস্সানি ৱিঞ্ঞুপ্পসত্থানি অপৰামট্ঠানি সমাধিসংৱত্তনিকানি. যস্মিং, মহানাম, সমযে অৰিযসাৱকো সীলং অনুস্সৰতি, নেৱস্স তস্মিং সমযে ৰাগপৰিযুট্ঠিতং চিত্তং হোতি, ন দোসপৰিযুট্ঠিতং চিত্তং হোতি, ন মোহপৰিযুট্ঠিতং চিত্তং হোতি; উজুগতমেৱস্স তস্মিং সমযে চিত্তং হোতি সীলং আৰব্ভ. উজুগতচিত্তো খো পন, মহানাম, অৰিযসাৱকো লভতি অত্থৱেদং, লভতি ধম্মৱেদং, লভতি ধম্মূপসংহিতং পামোজ্জং. পমুদিতস্স পীতি জাযতি, পীতিমনস্স কাযো পস্সম্ভতি, পস্সদ্ধকাযো সুখং ৱেদিযতি, সুখিনো চিত্তং সমাধিযতি. অযং ৱুচ্চতি, মহানাম, অৰিযসাৱকো ৱিসমগতায পজায সমপ্পত্তো ৱিহৰতি, সব্যাপজ্জায পজায অব্যাপজ্জো ৱিহৰতি, ধম্মসোতসমাপন্নো সীলানুস্সতিং ভাৱেতি.
‘‘পুন চপৰং ত্ৱং, মহানাম, অত্তনো চাগং অনুস্সৰেয্যাসি – ‘লাভা ৱত মে, সুলদ্ধং ৱত মে, যোহং মচ্ছেৰমলপৰিযুট্ঠিতায পজায ৱিগতমলমচ্ছেৰেন চেতসা অগাৰং অজ্ঝাৱসামি মুত্তচাগো পযতপাণি ৱোস্সগ্গৰতো যাচযোগো দানসংৱিভাগৰতো’তি. যস্মিং, মহানাম, সমযে অৰিযসাৱকো চাগং অনুস্সৰতি, নেৱস্স তস্মিং সমযে ৰাগপৰিযুট্ঠিতং চিত্তং হোতি, ন দোসপৰিযুট্ঠিতং চিত্তং হোতি, ন মোহপৰিযুট্ঠিতং চিত্তং হোতি; উজুগতমেৱস্স তস্মিং সমযে চিত্তং হোতি চাগং আৰব্ভ. উজুগতচিত্তো খো পন, মহানাম, অৰিযসাৱকো লভতি অত্থৱেদং, লভতি ধম্মৱেদং, লভতি ধম্মূপসংহিতং পামোজ্জং. পমুদিতস্স পীতি জাযতি, পীতিমনস্স কাযো পস্সম্ভতি, পস্সদ্ধকাযো সুখং ৱেদিযতি, সুখিনো চিত্তং সমাধিযতি. অযং ৱুচ্চতি, মহানাম, অৰিযসাৱকো ৱিসমগতায পজায সমপ্পত্তো ৱিহৰতি, সব্যাপজ্জায পজায অব্যাপজ্জো ৱিহৰতি, ধম্মসোতসমাপন্নো চাগানুস্সতিং ভাৱেতি.
‘‘পুন চপৰং ত্ৱং, মহানাম, দেৱতা অনুস্সৰেয্যাসি – ‘সন্তি দেৱা চাতুমহাৰাজিকা, সন্তি দেৱা তাৱতিংসা, সন্তি দেৱা যামা, সন্তি দেৱা তুসিতা, সন্তি দেৱা নিম্মানৰতিনো, সন্তি দেৱা পৰনিম্মিতৱসৱত্তিনো, সন্তি দেৱা ব্ৰহ্মকাযিকা, সন্তি দেৱা ততুত্তৰি. যথাৰূপায সদ্ধায সমন্নাগতা তা দেৱতা ইতো চুতা তত্থূপপন্না, ময্হম্পি তথাৰূপা সদ্ধা সংৱিজ্জতি. যথাৰূপেন সীলেন সমন্নাগতা তা দেৱতা ইতো চুতা তত্থূপপন্না, ময্হম্পি তথাৰূপং সীলং সংৱিজ্জতি. যথাৰূপেন সুতেন সমন্নাগতা তা দেৱতা ইতো চুতা তত্থূপপন্না, ময্হম্পি তথাৰূপং সুতং সংৱিজ্জতি. যথাৰূপেন চাগেন সমন্নাগতা তা দেৱতা ইতো চুতা তত্থূপপন্না, ময্হম্পি তথাৰূপো চাগো সংৱিজ্জতি. যথাৰূপায পঞ্ঞায সমন্নাগতা তা দেৱতা ইতো চুতা তত্থূপপন্না, ময্হম্পি তথাৰূপা পঞ্ঞা সংৱিজ্জতী’তি. যস্মিং, মহানাম, সমযে অৰিযসাৱকো অত্তনো চ তাসঞ্চ দেৱতানং সদ্ধঞ্চ সীলঞ্চ সুতঞ্চ চাগঞ্চ পঞ্ঞঞ্চ অনুস্সৰতি, নেৱস্স তস্মিং সমযে ৰাগপৰিযুট্ঠিতং চিত্তং হোতি, ন দোসপৰিযুট্ঠিতং চিত্তং হোতি, ন মোহপৰিযুট্ঠিতং চিত্তং হোতি; উজুগতমেৱস্স তস্মিং সমযে চিত্তং হোতি দেৱতা আৰব্ভ. উজুগতচিত্তো খো পন, মহানাম, অৰিযসাৱকো লভতি অত্থৱেদং, লভতি ধম্মৱেদং, লভতি ধম্মূপসংহিতং পামোজ্জং. পমুদিতস্স পীতি জাযতি, পীতিমনস্স কাযো পস্সম্ভতি, পস্সদ্ধকাযো সুখং ৱেদিযতি, সুখিনো চিত্তং সমাধিযতি. অযং ৱুচ্চতি, মহানাম, অৰিযসাৱকো ৱিসমগতায পজায সমপ্পত্তো ৱিহৰতি, সব্যাপজ্জায পজায অব্যাপজ্জো ৱিহৰতি, ধম্মসোতসমাপন্নো দেৱতানুস্সতিং ভাৱেতী’’তি. পঠমং.
২. দুতিযমহানামসুত্তং
১২. একং সমযং ভগৱা সক্কেসু ৱিহৰতি কপিলৱত্থুস্মিং নিগ্ৰোধাৰামে. তেন খো পন সমযেন মহানামো সক্কো গিলানা ৱুট্ঠিতো হোতি অচিৰৱুট্ঠিতো গেলঞ্ঞা. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা ভিক্খূ ভগৱতো চীৱৰকম্মং কৰোন্তি – ‘‘নিট্ঠিতচীৱৰো ভগৱা তেমাসচ্চযেন চাৰিকং পক্কমিস্সতী’’তি.
অস্সোসি খো মহানামো সক্কো – ‘‘সম্বহুলা কিৰ ভিক্খূ ভগৱতো চীৱৰকম্মং কৰোন্তি – ‘নিট্ঠিতচীৱৰো ভগৱা তেমাসচ্চযেন চাৰিকং পক্কমিস্সতী’’’তি. অথ খো মহানামো সক্কো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো মহানামো সক্কো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘সুতং মেতং, ভন্তে – ‘সম্বহুলা কিৰ ভিক্খূ ভগৱতো চীৱৰকম্মং কৰোন্তি – নিট্ঠিতচীৱৰো ভগৱা তেমাসচ্চযেন চাৰিকং পক্কমিস্সতী’তি. তেসং নো, ভন্তে, নানাৱিহাৰেহি ৱিহৰতং কেনস্স ৱিহাৰেন ৱিহাতব্ব’’ন্তি?
‘‘সাধু সাধু, মহানাম! এতং খো, মহানাম, তুম্হাকং পতিৰূপং কুলপুত্তানং যং তুম্হে তথাগতং উপসঙ্কমিত্ৱা পুচ্ছেয্যাথ – ‘তেসং নো, ভন্তে, নানাৱিহাৰেহি ৱিহৰতং কেনস্স ৱিহাৰেন ৱিহাতব্ব’ন্তি? সদ্ধো খো, মহানাম, আৰাধকো হোতি, নো অস্সদ্ধো; আৰদ্ধৱীৰিযো আৰাধকো হোতি, নো কুসীতো; উপট্ঠিতস্সতি আৰাধকো হোতি, নো মুট্ঠস্সতি; সমাহিতো আৰাধকো হোতি, নো অসমাহিতো; পঞ্ঞৱা আৰাধকো হোতি, নো দুপ্পঞ্ঞো. ইমেসু খো ত্ৱং, মহানাম, পঞ্চসু ধম্মেসু পতিট্ঠায ছ ধম্মে উত্তৰি ভাৱেয্যাসি.
[অ. নি. ৬.৯] ‘‘ইধ ত্ৱং, মহানাম, তথাগতং অনুস্সৰেয্যাসি – ‘ইতিপি সো ভগৱা…পে… সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱা’তি. যস্মিং, মহানাম, সমযে অৰিযসাৱকো তথাগতং অনুস্সৰতি, নেৱস্স তস্মিং সমযে ৰাগপৰিযুট্ঠিতং চিত্তং হোতি, ন দোসপৰিযুট্ঠিতং চিত্তং হোতি, ন মোহপৰিযুট্ঠিতং চিত্তং হোতি; উজুগতমেৱস্স তস্মিং সমযে চিত্তং হোতি তথাগতং আৰব্ভ. উজুগতচিত্তো খো পন, মহানাম, অৰিযসাৱকো লভতি অত্থৱেদং, লভতি ধম্মৱেদং, লভতি ধম্মূপসংহিতং পামোজ্জং. পমুদিতস্স পীতি জাযতি, পীতিমনস্স কাযো পস্সম্ভতি, পস্সদ্ধকাযো সুখং ৱেদিযতি, সুখিনো চিত্তং সমাধিযতি. ইমং খো ত্ৱং, মহানাম, বুদ্ধানুস্সতিং গচ্ছন্তোপি ভাৱেয্যাসি, ঠিতোপি ভাৱেয্যাসি, নিসিন্নোপি ভাৱেয্যাসি, সযানোপি ভাৱেয্যাসি, কম্মন্তং অধিট্ঠহন্তোপি ভাৱেয্যাসি, পুত্তসম্বাধসযনং অজ্ঝাৱসন্তোপি ভাৱেয্যাসি.
‘‘পুন চপৰং ত্ৱং, মহানাম, ধম্মং অনুস্সৰেয্যাসি…পে… সঙ্ঘং অনুস্সৰেয্যাসি…পে… অত্তনো সীলানি অনুস্সৰেয্যাসি…পে… অত্তনো চাগং অনুস্সৰেয্যাসি…পে… দেৱতা অনুস্সৰেয্যাসি – ‘সন্তি দেৱা চাতুমহাৰাজিকা…পে… সন্তি দেৱা ততুত্তৰি. যথাৰূপায সদ্ধায সমন্নাগতা তা দেৱতা ইতো চুতা তত্থূপপন্না, ময্হম্পি তথাৰূপা সদ্ধা সংৱিজ্জতি. যথাৰূপেন সীলেন… সুতেন… চাগেন… পঞ্ঞায সমন্নাগতা তা দেৱতা ইতো চুতা তত্থূপপন্না, ময্হম্পি তথাৰূপা পঞ্ঞা সংৱিজ্জতী’তি. যস্মিং, মহানাম, সমযে অৰিযসাৱকো অত্তনো চ তাসঞ্চ দেৱতানং সদ্ধঞ্চ সীলঞ্চ সুতঞ্চ চাগঞ্চ পঞ্ঞঞ্চ অনুস্সৰতি, নেৱস্স তস্মিং সমযে ৰাগপৰিযুট্ঠিতং চিত্তং হোতি, ন দোসপৰিযুট্ঠিতং চিত্তং হোতি, ন মোহপৰিযুট্ঠিতং চিত্তং হোতি; উজুগতমেৱস্স তস্মিং সমযে চিত্তং হোতি দেৱতা আৰব্ভ. উজুগতচিত্তো খো পন, মহানাম, অৰিযসাৱকো লভতি অত্থৱেদং, লভতি ধম্মৱেদং, লভতি ধম্মূপসংহিতং পামোজ্জং. পমুদিতস্স পীতি জাযতি, পীতিমনস্স কাযো পস্সম্ভতি, পস্সদ্ধকাযো সুখং ৱেদিযতি, সুখিনো চিত্তং সমাধিযতি. ইমং খো ত্ৱং, মহানাম, দেৱতানুস্সতিং গচ্ছন্তোপি ভাৱেয্যাসি, ঠিতোপি ভাৱেয্যাসি, নিসিন্নোপি ভাৱেয্যাসি, সযানোপি ভাৱেয্যাসি, কম্মন্তং অধিট্ঠহন্তোপি ভাৱেয্যাসি, পুত্তসম্বাধসযনং অজ্ঝাৱসন্তোপি ভাৱেয্যাসী’’তি. দুতিযং.
৩. নন্দিযসুত্তং
১৩. একং সমযং ভগৱা সক্কেসু ৱিহৰতি কপিলৱত্থুস্মিং নিগ্ৰোধাৰামে. তেন খো পন সমযেন ভগৱা সাৱত্থিযং ৱস্সাৱাসং উপগন্তুকামো হোতি [অহোসি (ক.)].
অস্সোসি খো নন্দিযো সক্কো – ‘‘ভগৱা কিৰ সাৱত্থিযং ৱস্সাৱাসং উপগন্তুকামো’’তি. অথ খো নন্দিযস্স সক্কস্স এতদহোসি – ‘‘যংনূনাহম্পি সাৱত্থিযং ৱস্সাৱাসং উপগচ্ছেয্যং. তত্থ কম্মন্তঞ্চেৱ অধিট্ঠহিস্সামি, ভগৱন্তঞ্চ লচ্ছামি কালেন কালং দস্সনাযা’’তি.
অথ খো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱস্সাৱাসং উপগচ্ছি [উপগঞ্ছি (সী. পী.)]. নন্দিযোপি খো সক্কো সাৱত্থিযং ৱস্সাৱাসং উপগচ্ছি. তত্থ কম্মন্তঞ্চেৱ অধিট্ঠাসি [অধিট্ঠায (স্যা.), অধিট্ঠাতি (ক.)], ভগৱন্তঞ্চ লভি [লচ্ছতি (স্যা. ক.)] কালেন কালং দস্সনায. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা ভিক্খূ ভগৱতো চীৱৰকম্মং কৰোন্তি – ‘‘নিট্ঠিতচীৱৰো ভগৱা তেমাসচ্চযেন চাৰিকং পক্কমিস্সতী’’তি.
অস্সোসি খো নন্দিযো সক্কো – ‘‘সম্বহুলা কিৰ ভিক্খূ ভগৱতো চীৱৰকম্মং কৰোন্তি – ‘নিট্ঠিতচীৱৰো ভগৱা তেমাসচ্চযেন চাৰিকং পক্কমিস্সতী’’’তি. অথ খো নন্দিযো সক্কো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো নন্দিযো সক্কো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘সুতং মেতং, ভন্তে – ‘সম্বহুলা কিৰ ভিক্খূ ভগৱতো চীৱৰকম্মং কৰোন্তি – নিট্ঠিতচীৱৰো ভগৱা তেমাসচ্চযেন চাৰিকং পক্কমিস্সতী’তি. তেসং নো, ভন্তে, নানাৱিহাৰেহি ৱিহৰতং কেনস্স ৱিহাৰেন ৱিহাতব্ব’’ন্তি?
‘‘সাধু সাধু, নন্দিয! এতং খো, নন্দিয, তুম্হাকং পতিৰূপং কুলপুত্তানং, যং তুম্হে তথাগতং উপসঙ্কমিত্ৱা পুচ্ছেয্যাথ – ‘তেসং নো, ভন্তে, নানাৱিহাৰেহি ৱিহৰতং কেনস্স ৱিহাৰেন ৱিহাতব্ব’ন্তি? সদ্ধো খো, নন্দিয, আৰাধকো হোতি, নো অস্সদ্ধো; সীলৱা আৰাধকো হোতি, নো দুস্সীলো; আৰদ্ধৱীৰিযো আৰাধকো হোতি, নো কুসীতো; উপট্ঠিতস্সতি আৰাধকো হোতি, নো মুট্ঠস্সতি; সমাহিতো আৰাধকো হোতি, নো অসমাহিতো; পঞ্ঞৱা আৰাধকো হোতি, নো দুপ্পঞ্ঞো. ইমেসু খো তে, নন্দিয, ছসু ধম্মেসু পতিট্ঠায পঞ্চসু ধম্মেসু অজ্ঝত্তং সতি উপট্ঠাপেতব্বা.
‘‘ইধ ত্ৱং, নন্দিয, তথাগতং অনুস্সৰেয্যাসি – ‘ইতিপি সো ভগৱা অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৱিজ্জাচৰণসম্পন্নো সুগতো লোকৱিদূ অনুত্তৰো পুৰিসদম্মসাৰথি, সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱা’তি. ইতি খো তে, নন্দিয, তথাগতং আৰব্ভ অজ্ঝত্তং সতি উপট্ঠাপেতব্বা.
‘‘পুন চপৰং ত্ৱং, নন্দিয, ধম্মং অনুস্সৰেয্যাসি – ‘স্ৱাক্খাতো ভগৱতা ধম্মো সন্দিট্ঠিকো অকালিকো এহিপস্সিকো ওপনেয্যিকো পচ্চত্তং ৱেদিতব্বো ৱিঞ্ঞূহী’তি. ইতি খো তে, নন্দিয, ধম্মং আৰব্ভ অজ্ঝত্তং সতি উপট্ঠাপেতব্বা.
‘‘পুন চপৰং ত্ৱং, নন্দিয, কল্যাণমিত্তে অনুস্সৰেয্যাসি – ‘লাভা ৱত মে, সুলদ্ধং ৱত মে, যস্স মে কল্যাণমিত্তা অনুকম্পকা অত্থকামা ওৱাদকা অনুসাসকা’তি. ইতি খো তে, নন্দিয, কল্যাণমিত্তে আৰব্ভ অজ্ঝত্তং সতি উপট্ঠাপেতব্বা.
‘‘পুন চপৰং ত্ৱং, নন্দিয, অত্তনো চাগং অনুস্সৰেয্যাসি – ‘লাভা ৱত মে, সুলদ্ধং ৱত মে, যোহং মচ্ছেৰমলপৰিযুট্ঠিতায পজায ৱিগতমলমচ্ছেৰেন চেতসা অগাৰং অজ্ঝাৱসামি মুত্তচাগো পযতপাণি ৱোস্সগ্গৰতো যাচযোগো দানসংৱিভাগৰতো’তি. ইতি খো তে, নন্দিয, চাগং আৰব্ভ অজ্ঝত্তং সতি উপট্ঠাপেতব্বা.
‘‘পুন চপৰং ত্ৱং, নন্দিয, দেৱতা অনুস্সৰেয্যাসি – ‘যা দেৱতা অতিক্কম্মেৱ কবড়ীকাৰাহাৰভক্খানং [কবড়িংকাৰভক্খানং (সী.), কবড়ীকাৰভক্খানং (স্যা. কং. পী.)] দেৱতানং সহব্যতং অঞ্ঞতৰং মনোমযং কাযং উপপন্না, তা কৰণীযং অত্তনো ন সমনুপস্সন্তি কতস্স ৱা পতিচযং. সেয্যথাপি, নন্দিয, ভিক্খু অসমযৱিমুত্তো কৰণীযং অত্তনো ন সমনুপস্সতি কতস্স ৱা পতিচযং; এৱমেৱং খো, নন্দিয, যা তা দেৱতা অতিক্কম্মেৱ কবড়ীকাৰাহাৰভক্খানং দেৱতানং সহব্যতং অঞ্ঞতৰং মনোমযং কাযং উপপন্না, তা কৰণীযং অত্তনো ন সমনুপস্সন্তি কতস্স ৱা পতিচযং. ইতি খো তে, নন্দিয, দেৱতা আৰব্ভ অজ্ঝত্তং সতি উপট্ঠাপেতব্বা.
‘‘ইমেহি খো, নন্দিয, একাদসহি ধম্মেহি সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো পজহতেৱ পাপকে অকুসলে ধম্মে, ন উপাদিযতি. সেয্যথাপি, নন্দিয, কুম্ভো নিক্কুজ্জো [নিকুজ্জো (ক.)] ৱমতেৱ উদকং, নো ৱন্তং পচ্চাৱমতি [পচ্চামসতি (স্যা.)]; সেয্যথাপি ৱা পন, নন্দিয, সুক্খে তিণদাযে অগ্গি মুত্তো ডহঞ্ঞেৱ গচ্ছতি, নো দড্ঢং পচ্চুদাৱত্ততি; এৱমেৱং খো, নন্দিয, ইমেহি একাদসহি ধম্মেহি সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো পজহতেৱ পাপকে অকুসলে ধম্মে, ন উপাদিযতী’’তি. ততিযং.
৪. সুভূতিসুত্তং
১৪. অথ খো আযস্মা সুভূতি সদ্ধেন ভিক্খুনা সদ্ধিং যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং সুভূতিং ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘কো নামাযং [কো নামো অযং (সী. ক.), কো নাম অযং (স্যা. কং.)], সুভূতি, ভিক্খূ’’তি? ‘‘সদ্ধো নামাযং, ভন্তে, ভিক্খু, সুদত্তস্স [সদ্ধস্স (সী. স্যা. কং. পী.)] উপাসকস্স পুত্তো, সদ্ধা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতো’’তি.
‘‘কচ্চি পনাযং, সুভূতি, সদ্ধো ভিক্খু সুদত্তস্স উপাসকস্স পুত্তো সদ্ধা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতো সন্দিস্সতি সদ্ধাপদানেসূ’’তি? ‘‘এতস্স, ভগৱা, কালো; এতস্স, সুগত, কালো, যং ভগৱা সদ্ধস্স সদ্ধাপদানানি ভাসেয্য. ইদানাহং জানিস্সামি যদি ৱা অযং ভিক্খু সন্দিস্সতি সদ্ধাপদানেসু যদি ৱা নো’’তি.
‘‘তেন হি, সুভূতি, সুণাহি, সাধুকং মনসি কৰোহি; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা সুভূতি ভগৱতো পচ্চস্সোসি. ভগৱা এতদৱোচ –
‘‘ইধ, সুভূতি, ভিক্খু সীলৱা হোতি, পাতিমোক্খসংৱৰসংৱুতো ৱিহৰতি আচাৰগোচৰসম্পন্নো অণুমত্তেসু ৱজ্জেসু ভযদস্সাৱী, সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু. যম্পি, সুভূতি, ভিক্খু সীলৱা হোতি…পে… সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু, ইদম্পি, সুভূতি, সদ্ধস্স সদ্ধাপদানং হোতি.
‘‘পুন চপৰং, সুভূতি, ভিক্খু বহুস্সুতো হোতি সুতধৰো সুতসন্নিচযো; যে তে ধম্মা আদিকল্যাণা মজ্ঝেকল্যাণা পৰিযোসানকল্যাণা সাত্থং সব্যঞ্জনং কেৱলপৰিপুণ্ণং পৰিসুদ্ধং ব্ৰহ্মচৰিযং অভিৱদন্তি, তথাৰূপাস্স ধম্মা বহুস্সুতা হোন্তি ধাতা ৱচসা পৰিচিতা মনসানুপেক্খিতা দিট্ঠিযা সুপ্পটিৱিদ্ধা. যম্পি, সুভূতি, ভিক্খু বহুস্সুতো হোতি…পে… দিট্ঠিযা সুপ্পটিৱিদ্ধা, ইদম্পি, সুভূতি, সদ্ধস্স সদ্ধাপদানং হোতি.
‘‘পুন চপৰং, সুভূতি, ভিক্খু কল্যাণমিত্তো হোতি কল্যাণসহাযো কল্যাণসম্পৱঙ্কো. যম্পি, সুভূতি, ভিক্খু কল্যাণমিত্তো হোতি কল্যাণসহাযো কল্যাণসম্পৱঙ্কো, ইদম্পি, সুভূতি, সদ্ধস্স সদ্ধাপদানং হোতি.
‘‘পুন চপৰং, সুভূতি, ভিক্খু সুৱচো হোতি সোৱচস্সকৰণেহি ধম্মেহি সমন্নাগতো খমো পদক্খিণগ্গাহী অনুসাসনিং. যম্পি, সুভূতি, ভিক্খু সুৱচো হোতি সোৱচস্সকৰণেহি ধম্মেহি সমন্নাগতো খমো পদক্খিণগ্গাহী অনুসাসনিং, ইদম্পি, সুভূতি, সদ্ধস্স সদ্ধাপদানং হোতি.
‘‘পুন চপৰং, সুভূতি, ভিক্খু যানি তানি সব্ৰহ্মচাৰীনং উচ্চাৱচানি কিংকৰণীযানি তত্ৰ দক্খো হোতি অনলসো তত্ৰুপাযায ৱীমংসায সমন্নাগতো অলং কাতুং অলং সংৱিধাতুং. যম্পি, সুভূতি, ভিক্খু যানি তানি সব্ৰহ্মচাৰীনং উচ্চাৱচানি কিংকৰণীযানি তত্ৰ দক্খো হোতি অনলসো তত্ৰুপাযায ৱীমংসায সমন্নাগতো অলং কাতুং অলং সংৱিধাতুং, ইদম্পি, সুভূতি, সদ্ধস্স সদ্ধাপদানং হোতি.
‘‘পুন চপৰং, সুভূতি, ভিক্খু ধম্মকামো হোতি পিযসমুদাহাৰো অভিধম্মে অভিৱিনযে উড়াৰপামোজ্জো. যম্পি, সুভূতি, ভিক্খু ধম্মকামো হোতি পিযসমুদাহাৰো অভিধম্মে অভিৱিনযে উড়াৰপামোজ্জো, ইদম্পি, সুভূতি, সদ্ধস্স সদ্ধাপদানং হোতি.
‘‘পুন চপৰং, সুভূতি, ভিক্খু আৰদ্ধৱীৰিযো ৱিহৰতি অকুসলানং ধম্মানং পহানায, কুসলানং ধম্মানং উপসম্পদায, থামৱা দড়্হপৰক্কমো অনিক্খিত্তধুৰো কুসলেসু ধম্মেসু. যম্পি, সুভূতি, ভিক্খু আৰদ্ধৱীৰিযো ৱিহৰতি অকুসলানং ধম্মানং পহানায কুসলানং ধম্মানং উপসম্পদায থামৱা দড়্হপৰক্কমো অনিক্খিত্তধুৰো কুসলেসু ধম্মেসু, ইদম্পি, সুভূতি, সদ্ধস্স সদ্ধাপদানং হোতি.
‘‘পুন চপৰং, সুভূতি, ভিক্খু চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী. যম্পি, সুভূতি, ভিক্খু চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী, ইদম্পি, সুভূতি, সদ্ধস্স সদ্ধাপদানং হোতি.
‘‘পুন চপৰং, সুভূতি, ভিক্খু অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং দ্ৱেপি জাতিযো তিস্সোপি জাতিযো চতস্সোপি জাতিযো পঞ্চপি জাতিযো দসপি জাতিযো ৱীসম্পি জাতিযো তিংসম্পি জাতিযো চত্তাৰীসম্পি জাতিযো পঞ্ঞাসম্পি জাতিযো জাতিসতম্পি জাতিসহস্সম্পি জাতিসতসহস্সম্পি অনেকেপি সংৱট্টকপ্পে অনেকেপি ৱিৱট্টকপ্পে অনেকেপি সংৱট্টৱিৱট্টকপ্পে – ‘অমুত্ৰাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো, সো ততো চুতো অমুত্ৰ উদপাদিং; তত্ৰাপাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো, সো ততো চুতো ইধূপপন্নো’তি. ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি. যম্পি, সুভূতি, ভিক্খু অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি, সেয্যথিদং, একম্পি জাতিং দ্ৱেপি জাতিযো…পে… ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি. ইদম্পি, সুভূতি, সদ্ধস্স সদ্ধাপদানং হোতি.
‘‘পুন চপৰং, সুভূতি, ভিক্খু দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সতি চৱমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৱণ্ণে দুব্বণ্ণে, সুগতে দুগ্গতে যথাকম্মূপগে সত্তে পজানাতি – ‘ইমে ৱত ভোন্তো সত্তা কাযদুচ্চৰিতেন সমন্নাগতা ৱচীদুচ্চৰিতেন সমন্নাগতা মনোদুচ্চৰিতেন সমন্নাগতা অৰিযানং উপৱাদকা মিচ্ছাদিট্ঠিকা মিচ্ছাদিট্ঠিকম্মসমাদানা, তে কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপন্না. ইমে ৱা পন ভোন্তো সত্তা কাযসুচৰিতেন সমন্নাগতা ৱচীসুচৰিতেন সমন্নাগতা মনোসুচৰিতেন সমন্নাগতা অৰিযানং অনুপৱাদকা সম্মাদিট্ঠিকা সম্মাদিট্ঠিকম্মসমাদানা, তে কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপন্না’তি. ইতি দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সতি চৱমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৱণ্ণে দুব্বণ্ণে, সুগতে দুগ্গতে যথাকম্মূপগে সত্তে পজানাতি. যম্পি, সুভূতি, ভিক্খু দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন…পে… যথাকম্মূপগে সত্তে পজানাতি, ইদম্পি, সুভূতি, সদ্ধস্স সদ্ধাপদানং হোতি.
‘‘পুন চপৰং, সুভূতি, ভিক্খু আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. যম্পি, সুভূতি, ভিক্খু আসৱানং খযা…পে… সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, ইদম্পি, সুভূতি, সদ্ধস্স সদ্ধাপদানং হোতী’’তি.
এৱং ৱুত্তে আযস্মা সুভূতি ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘যানিমানি, ভন্তে, ভগৱতা সদ্ধস্স সদ্ধাপদানানি ভাসিতানি, সংৱিজ্জন্তি তানি ইমস্স ভিক্খুনো, অযঞ্চ ভিক্খু এতেসু সন্দিস্সতি.
‘‘অযং, ভন্তে, ভিক্খু সীলৱা হোতি, পাতিমোক্খসংৱৰসংৱুতো ৱিহৰতি আচাৰগোচৰসম্পন্নো অণুমত্তেসু ৱজ্জেসু ভযদস্সাৱী, সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু.
‘‘অযং, ভন্তে, ভিক্খু বহুস্সুতো হোতি সুতধৰো সুতসন্নিচযো; যে তে ধম্মা আদিকল্যাণা মজ্ঝেকল্যাণা পৰিযোসানকল্যাণা সাত্থং সব্যঞ্জনং কেৱলপৰিপুণ্ণং পৰিসুদ্ধং ব্ৰহ্মচৰিযং অভিৱদন্তি, তথাৰূপাস্স ধম্মা বহুস্সুতা হোন্তি ধাতা ৱচসা পৰিচিতা মনসানুপেক্খিতা দিট্ঠিযা সুপ্পটিৱিদ্ধা.
‘‘অযং, ভন্তে, ভিক্খু কল্যাণমিত্তো হোতি কল্যাণসহাযো কল্যাণসম্পৱঙ্কো.
‘‘অযং, ভন্তে, ভিক্খু সুৱচো হোতি…পে… অনুসাসনিং.
‘‘অযং, ভন্তে, ভিক্খু যানি তানি সব্ৰহ্মচাৰীনং উচ্চাৱচানি কিংকৰণীযানি তত্থ দক্খো হোতি অনলসো তত্ৰুপাযায ৱীমংসায সমন্নাগতো অলং কাতুং অলং সংৱিধাতুং.
‘‘অযং, ভন্তে, ভিক্খু ধম্মকামো হোতি পিযসমুদাহাৰো অভিধম্মে অভিৱিনযে উড়াৰপামোজ্জো.
‘‘অযং, ভন্তে, ভিক্খু আৰদ্ধৱীৰিযো ৱিহৰতি…পে… থামৱা দড়্হপৰক্কমো অনিক্খিত্তধুৰো কুসলেসু ধম্মেসু.
‘‘অযং, ভন্তে, ভিক্খু চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী.
‘‘অযং, ভন্তে, ভিক্খু অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং দ্ৱেপি জাতিযো…পে… ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি.
‘‘অযং, ভন্তে, ভিক্খু দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন…পে… যথাকম্মূপগে সত্তে পজানাতি.
‘‘অযং, ভন্তে, ভিক্খু আসৱানং খযা…পে… সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. যানিমানি, ভন্তে, ভগৱতা সদ্ধস্স সদ্ধাপদানানি ভাসিতানি, সংৱিজ্জন্তি তানি ইমস্স ভিক্খুনো, অযঞ্চ ভিক্খু এতেসু সন্দিস্সতী’’তি.
‘‘সাধু সাধু, সুভূতি! তেন হি ত্ৱং, সুভূতি, ইমিনা চ সদ্ধেন ভিক্খুনা সদ্ধিং ৱিহৰেয্যাসি. যদা চ ত্ৱং, সুভূতি, আকঙ্খেয্যাসি তথাগতং দস্সনায, ইমিনা সদ্ধেন ভিক্খুনা সদ্ধিং উপসঙ্কমেয্যাসি তথাগতং দস্সনাযা’’তি. চতুত্থং.